Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
allargare
torne indaûr

bilengâl

allargare v.tr., v.intr.
  • 1a

    v.tr. slargjâ Copie

    [FO] (fâ deventâ plui larc)
    allargare una maglia = slargjâ une maie
  • 1b

    v.tr. slargjâ Copie

    [FO] (fâ someâ plui larc)
    gli occhiali ti allargano il viso = i ocjâi ti slargjin la muse
  • 2

    v.tr. slargjâ Copie

    [FO] (ingrandî)
    allargare il dibattito = slargjâ il dibatiment

    v.tr. slargjâ Copie

    [TS] sport (vierzi il zûc suntune aree plui grande, massime suntune ale)
  • 3

    v.intr. slargjâ, lâ infûr Copie

    [FO] (puartâsi sul difûr)
    ha allargato in curva = al à slargjât tal volt

    v.intr.

    [TS] mar. (cjale allargarsi)
  • 4

    v.intr. allargare Copie

    [TS] mus. (indicazion di intardâ il timp inte esecuzion di un toc)

    v.intr. allargare Copie

    (chê esecuzion)

locuzions

    allargare il cuore
  • slargjâ il cûr, sglonfâ il cûr, fâ cressi il cûr, vierzi il cûrCopie
    [CO] (consolâ)
    un po' di allegria ogni tanto allarga il cuore = un pocje di ligrie ogni tant e slargje il cûr
  • allargare la borsa
  • meti man ae borse, vierzi la borseCopie
    [CO] (spindi, regalâ cun gjenerositât)
    allargare la borsa per fare la carità = meti man ae borse par fâ la caritât
  • allargare la mano
  • [CO] (cjale allargare la borsa)
  • allargare le braccia
  • slargjâ i braçs, rassegnâsiCopie
    [CO] (pandi dispossence e rassegnazion)
    allargare le braccia dalla disperazione = slargjâ i braçs pe disperazion
  • allargare sulle ali
  • slargjâ su lis alis, slargjâ tes alisCopie
    [TS] sport (massime intal balon, puartâ il zûc tes fassis laterâls dal cjamp)
    hanno allargato sulle ali per saltare la difesa avversaria = a àn slargjât su lis alis par saltâ la difese aversarie

monolengâl

slargjâ v.tr.
(slar-gjâ)
Fâ deventâ plui larc, plui grant (ancje fig.)
sinonims
dilatâ, estindi, fâ grant, ingrandî, slavrâ, slumbriâ
esemplis
"la aghe e vignive jù a ûs slac, e lant a impoçâsi tal riul, a 'nt slargjà tant lis spuindis, di fâlu deventâ un rivuat sfolmenât"
gjavât fûr di "La farine dal diaul" di Josef Cjargnel
"o slargjarìn il scritori che zaromai cun tantis cjartis che a coventin al è masse stret e o alçarìn di un plan la cjase"
gjavât fûr di "Il segno" di Pieri Somede dai Marcs
"tal biel timp, cumò come di frut, al slargjave i siei zîrs in biciclete e, une dì che [...] al jere rivât al puint di Braulins e, di li, biel planc, al lât di Cjavaç"
gjavât fûr di "Par stradis lungjis" di Alan Brusini
slargjâ v.tr.
(slar-gjâ)
Riferît a un orghin di percezion o a une percezion, dâi un cjamp viert (fig.)
esemplis
"là sù o podevi slargjâ la olmade sul mont intîr"
gjavât fûr di "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"il talian al è bon ancje di strenzi la cinturie, baste che al puedi slargjâ la orele ai sermons sflandorôs e plens di fusetis e di mitologjiis"
gjavât fûr di "Si tornial a cjariâ la suste?" di Josef Marchet
slargjâ v.tr.
(slar-gjâ)
Fâ someâ plui larc, dâ une impression di largjece
esemplis
"il borc, cuiet cuiet al veve dome chê lûs slassade che e slargjave il mont e che e tacave ombris claris parfin aes cjasis des andronis"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
slargjâ v.tr.
(slar-gjâ)
Fâ deventâ plui difondût, plui profont, plui partecipât e v.i.
sinonims
distindi, estindi, ingrandî, vierzi
esemplis
"promovi e slargjâ l'ûs de lenghe furlane"
gjavât fûr di "Relazion dal Grup di lavôr “Planificazion linguistiche”" di Donato Toffoli
" Apol cu lis sôs frecis al podeve fâ tacâ e slargjâ lis epidemiis, ma ancje distudâlis e al jere pari di Asclepi, diu de medisine"
gjavât fûr di "Jenfri vîfs e muarts" di Sandri Carrozzo
"mi sintivi come scuintiât, ancje par vie di chei di là, che a vevin slargjade la vôs che in curt a varessin comprât ancje il gno fogolâr"
gjavât fûr di "I arcs" di Maria Forte
slargjâ v.tr.
(slar-gjâ)
[TS] (sport) Puartâ il zûc suntune aree plui grande, massime suntune ale (ancje ass.)
sinonims
slargjâ v.intr.
(slar-gjâ)
Fâ un volt cuntune traietorie largje o plui largje
esemplis
"al à slargjât masse e al è finît te corsie contrarie"
slargjâ v.intr.
(slar-gjâ)
Ancje impers., dal timp o dal cîl, deventà biel, seren, cun mancul nûi
sinonims
esemplis
"jê e cjalave difûr, che al veve slargjât: "Al gambie il timp." "Di come che e vignive jù, no si varès dite""
gjavât fûr di "Fûr di timp" di Jolanda Mazzon
detulis
"cuant che a businin lis moscjis di Zenâr, slargje il braç piorâr; cuant che a businin lis moscjis di Fevrâr, strenç il braç piorâr"
torne sù
torne sù