Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
attaccare
Torna indietro

bilingue

attaccare ,
  • 1a

    v.tr. tacâ, tacâ sù Copia

    (picjâ, cun riferiment a manifescj, cjartis che si metin fûr in public)
    attaccare un manifesto pubblicitario = tacâ sù un manifest publicitari

    v.tr. picjâ, tacâ sù, picjâ sù Copia

    (tacâ sù in mût che alc al resti in sospension)
    attaccare il lampadario = tacâ sù il lampadari
    attaccare un quadro al muro = picjâ un cuadri tal mûr

    v.tr. tacâ, meti dongje, tacâ dongje Copia

    [FO] (dâ dongje doprant leaduris, cole, cusiduris e sim.)
    attacca questi due pezzi = met dongje chescj doi tocs
    attaccare un bottone = tacâ un boton
    la sua fortuna è attaccata a un filo = la sô fortune e je tacade par un cjaveli
  • 1b

    v.tr. tacâ, tacâ sot, meti sot Copia

    [FO] (in riferiment a animâi, preparâju par tirâ un mieç di traspuart)
    attaccare i buoi all'aratro = tacâ sot i nemâi te vuarzine
    attaccare il cavallo al carro = tacâ il cjaval tal cjar
  • 1c

    v.tr. tacâ Copia

    [FO] (tacâ un implant ae rêt gjenerâl)
    attaccare la corrente elettrica = tacâ la corint eletriche

    v.tr. tacâ, impiâ Copia

    (fâ funzionâ un imprest eletric)
    attacca il ferro da stiro = tache il fier di sopressâ

    v.tr. tacâ Copia

    (impirâ)
    attaccare la spina = tacâ la spine
  • 2

    v.tr. passâ, tacâ Copia

    [FO] (passâ une malatie o un mâl)
    mi ha attaccato la febbre = mi à tacade oppure passade la fiere

    v.tr. tacâ, partecipâ, insedâ Copia

    (trasmeti sintiments, emozions)
    ci ha attaccato la passione per il calcio = nus à partecipât oppure insedât la passion pal balon
    ha attaccato a tutti noi l'amore per la montagna = nus à tacât oppure passât a ducj l'amôr pe mont
  • 3a

    v.tr. atacâ Copia

    (ass., fâ une o plui azions)
    l'Udinese ha attaccato tutti gli ultimi dieci minuti = l'Udin al à atacât ducj i ultins dîs minûts

    v.tr. tacâ Copia

    (fâ inmalâ)
    è un male che attacca le ossa = e je une malatie che e tache i vues

    v.tr. butâsi, atacâ, scorsâ, lâ sot Copia

    (assaltâ)
    attaccare le truppe avversarie = lâ sot des trupis nemiis
    hanno attaccato il villaggio = si son butâts su la vile
    le trombe suonarono l'ordine di attaccare = lis trombis a sunarin l'ordin di atacâ

    v.tr. tacâ Copia

    [FO] (fâ cuintri cun asse)
    attaccare un avversario politico = tacâ un aversari politic
  • 3b

    v.tr. tacâ, tarizâ Copia

    [FO] (criticâ)
    che cos'hai da attaccarmi sempre? = ce âstu di tarizâmi oppure di contindimi simpri?
    ha attaccato il mio discorso = al à tacât il gno discors
  • 4

    v.tr. tacâ Copia

    [FO] (scomençâ)
    ha attaccato il dibattito = al à tacât il dibatiment
    vorrei attaccare discorso = o volarès tacâ discors

    v.tr. tacâ Copia

    [TS] (scomençâ a recitâ un toc impuartant)
  • 5

    v.intr. tacâ Copia

    [FO] (incolâ)
    questa colla non attacca = cheste cole no tache
  • 6

    v.intr. tacâ, cjapâ Copia

    [FO] (cjapâ)
    il pero ha attaccato subito = il piruçâr al à tacât subit
    l'innesto non ha attaccato = l'incalm nol à cjapât

    v.intr. tacâ, cjapâ pît Copia

    (vê sucès, interessâ)
    il suo programma ha attaccato = il so program al à cjapât pît
    sono idee che non attaccano = a son ideis che no tachin

    v.intr. tacâ Copia

    (in loc., par dî che alc nol convinç)
    non attacca! = no tache!
  • 7

    v.intr. tacâ Copia

    [FO] (scomençâ)
    la mamma attaccò con la sua solita solfa = la mame e tacà cu la sô liende di simpri
    non attaccare anche tu! = no stâ a tacâ ancje tu!

    v.intr. tacâ, tacâ sot Copia

    (tacâ a vore)
    domani attacchiamo alle otto = doman o tachìn a vot

    v.intr. tacâ Copia

    (scomençâ a fevelâ)
    quando attacca non la finisce più = cuant che al tache no le finìs plui
  • 8

    v.intr. jentrâ, tacâ Copia

    [TS] (il scomençâ a sunâ, ancje di un sôl strument)
    ora attacca il violino = cumò al tache il violin
    si attacca in levare = si tache in jevâ

locuzioni

    attaccare al chiodo
  • attaccare bottone
  • tacâ un boton, tacâ botonsCopia
    [CO] (blocâ cdn. intune discussion che no finìs plui)
    è famoso per attaccare bottone = al è famôs par tacâ botons
  • butâ la peraule, tacâ botonCopia
    (tacâ a fevelâ cun cui che no si cognòs)
    chiese l'ora giusto per attaccare bottone = al domandâ la ore juste par butâ la peraule
  • attaccare briga
  • tacâ beghe, cjatâ cuistion, triscâle, tacâle, begâCopia
    [CO] (scomençâ une barufe)
    è un tipo che attacca briga con facilità = al è un che al cjate cuistion facilmentri non vale al pena di attaccare briga per così poco = no paie la pene di begâ par cussì pôc vuoi attaccare briga? = vûstu tacâ beghe?
  • attaccare discorso
  • [CO] (vedi attaccare bottone)
  • attaccare il cappello al chiodo
  • sistemâsiCopia
    [CO] (sistemâsi, massime maridant une femine siore)
  • attaccare il telefono
  • meti jù il telefon, butâ jù il telefonCopia
    [CO] (sierâ une telefonade)
    mi ha attaccato il telefono senza rispondermi = mi à butât jù il telefon cence rispuindimi
  • attaccare una parete
  • tacâ une parêtCopia
    [TS] (intal alpinisim, scomençâ une scjalade)
    hanno attaccato la parete est = a àn tacât la parêt est

monolingue

tacâ v.tr.
(ta-câ)
Fâ che un element al resti a contat o intor di un altri doprant leaduris, cole, cusiduris e sim.
sinonimi
fermâ, fissâ, incolâ, leâ, meti, peâ, saldâ
esempi
" doi fruts dal Fogolâr a vevin tacât cul scotch sfueis di cjarte celestine cun poesiis scritis cu la machine"
da "Visâsi di chel puint radio" di Agnul di Spere
"vignît ca, che i us tachi chel boton! Ju pierdês simpri, come i fruts"
da "A passe la scalmane" di Anute Fabris
tacâ v.tr.
(ta-câ)
In riferiment a animâi, preparâju par tirâ un mieç di traspuart
sinonimi
esempi
"a vevin tacât i bûs par lâ a forment lontan, jù pe Basse, di là da la Aghe"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Fâ passâ energjie eletriche
sinonimi
ativâ, azionâ, molâ, dâ
esempi
"tacâ la corint"
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Passâ une infezion, un mâl, un parasit e v.i.
sinonimi
esempi
"tal gjalinâr dôs polecis a stavin li fermis, cui voi sierâts, e di sigûr a tacavin la malatie ancje a chês altris"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
"no vuei che tu vadis su la rive dai Meus, là di cjase sô, capît? Doi agn fa us à tacât i pedoi a ti e a to fradi, ti visistu?"
da "La salamandrie tal fûc" di Carlo Tolazzi
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Butâsi cuintri, assaltâ
esempi
"Matie al veve sintude la gnove de sô radio in cjase. La Italie e veve tacade la France"
da "Sul agâr" di Pieri Menis
"intant che nô ju tacavin cu lis balis di arzile, lôr, sburtâts dal Traibar, di Gramigna e Caisel, nus àn tacâts di ogni bande cun claps e bastons e pugns"
da "Amîs come prime" di Alan Brusini
Vedi anche: atacâ
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Ruvinâ, fâ un dam a cdn., a alc, a une part, a un materiâl e v.i.
sinonimi
mangjâ, roseâ, brusâ, vuastâ, ruvinâ, intacâ, cjapâ, tocjâ
esempi
"peronospore e foncs che a tachin fueis e raps"
da "Storie curte de vît in Friûl" di Enrico Peterlunger
Vedi anche: atacâ
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Criticâ, fâ cuintri a cdn., a alc, a une sielte, a une idee e v.i.
sinonimi
contrastâ, criticâ, tarizâ, vituperâ, combati
esempi
"dilunc vie dal lavôr, dispès il progjet al è stât tacât cun polemichis"
da "La elaborazion resinte di imprescj lessicografics furlans" di Sandri Carrozzo
Vedi anche: atacâ
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Scomençâ, in sens une vore larc e in diviers contescj, ancje sotintindint une azion (ancje ass.)
sinonimi
esempi
"al lave sù pe stradelute che e menave a cjase des dôs feminis, pensant al mût miôr di tacâ il discors"
da "Cretevierte" di Roberto Ongaro
"al jere lât dal avocat par tacâ lis pratichis de separazion"
da "Amîs come prime" di Alan Brusini
"in chê Vierte, Massimo al tacà la cjase gnove"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"propit cuant che o soi daûr a tacâ la butilie de sgnape par dismenteâ, al comparìs pre Nocent"
da "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
"a sîs o vevi di tacâ a vore"
da "Jo e Graziella" di Mario Beltramini
tacâ v.tr., v.intr.
(ta-câ)
Une vore dispès cun infinitivis, sedi cun verps transitîfs che intransitîfs, par segnâ il principi de azion
sinonimi
començâ, scomençâ, tacâsi
esempi
"jo e un pâr di lôr si tacà a dâ fûr cartulinis di Nadâl cui auguris par furlan"
da "Visâsi di chel puint radio" di Agnul di Spere
"Jacum al tacà a mangjâ e a bevi cence fonts"
da "Fradi dal plevan" di Angelo Covazzi
"si studiavin l'un cul altri, seneôs di savê e tal stes timp spaurôs di tacâ a fevelâ"
da "Il sium di Lissandri" di Franca Mainardis
"al veve tacât a plovi, e la frute e jere stade tant buine di imprestâi une ombrene par che al ves podût tornâ a cjase cence bagnâsi"
da "La ombrene" di Meni Ucel
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Vê principi tal timp, tal spazi, tal ordin logjic e v.i.
sinonimi
començâ, scomençâ, tacâsi
esempi
"frut, domenie al tache il campionât, il to prin campionât in prime scuadre"
da "Donald dal Tiliment" di Stiefin Morat
"un grop i vignî sù in gole, e i tacà un baticûr di sclopâ"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"di chê altre bande a tacavin lis cjasis plui bassis di Tresesin"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Fâ prese, scomençâ a jessi, a cressi, a viodisi
sinonimi
esempi
"par tiere al è bagnât, la nêf no tache"
"ancje su la lûs [in salot], grande atenzion: no masse scûr, se no e tache la mufe; e nancje masse soreli, se no i colôrs si smamissin"
da "I furlans e il camarin" di Riedo Pup
"la muse ruane / di Toni di Place / dimostri che ai Piombi / no tache la glace"
da "Ai Piombi" di Romeo Battistig (?)
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Corispuindi in ogni pont (ancje fig.)
sinonimi
esempi
"si à di cjatâ il toc dal puzzle che al tache"
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Jessi in conession logjiche, vê un sens logjic (fig.)
sinonimi
concuardâ, concuardâsi, cumbinâsi, leâsi, tacâsi
esempi
"“Su, ghemars, môf chês cjarculis” i zigave daûr, o pûr “Jobul” ancje se chê peraule no tacave gran, in chel moment"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"une liende biade che no ten e no tache"
da "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Jentrâ in buine relazion, spec. sentimentâl
sinonimi
esempi
"intant che nô ju tacavin cu lis balis di arzile, lôr, sburtâts dal Traibar, di Gramigna e Caisel, nus àn tacâts di ogni bande cun claps e bastons e pugns"
da "Lassait che mi sbrochi!" di Pieri Somede dai Marcs
"e tacave cun ducj: talians, todescs, cravuats, e fintremai cui cosacs"
da "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Fâ che si impii il fûc
sinonimi
esempi
"po dâsi che a vebin za tacât il fûc ancje tal puarti di cjase"
da "La salamandrie tal fûc" di Carlo Tolazzi
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Jessi viscôs
sinonimi
impeolâ, tacâsi
esempi
"sintî cemût che e tache la peule de trade"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
proverbi
"cuant che no si vûl finî si fâs di mancul di tacâ"
"il Signôr nol paie ogni sabide, al va ben planc ben planc, e vie pal timp al va tacant"
"il vier al tache simpri il miluç plui bon"
"il vier al tache simpri il pom plui bon"
"ogni scuse e je buine par tant che e tache"
"Sant Antoni, la ocje dal bonparon e tache a pogni, a Sant Valantin chê dal puarin"
"sborf, là che si tache no si distache"
Torna in Cima
Torna in Cima