Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
bambino
torne indaûr

bilengâl

bambino s.m., adi.
  • 1a

    s.m. canai, frut Copie

    [FO] (la persone cuant che e à pocs agns)
    fin da bambino = di frut in sù
    non fare il bambino = no stâ a fâ il frut
    un bel bambino = un biel frut

    s.m. creature, canaie, fruts Copie

    (intindint il complès di fîs e fiis)
    hanno cinque bambini = a àn cinc fruts
    portare i bambini a scuola = menâ a scuele i fruts
  • 1b

    s.m. frut Copie

    [FO] (frut mascli)
    aveva un bambino e una bambina = al veve un frut e une frute

    s.m. frut Copie

    (fi mascli)
    dopo tre femmine, ora attendeva un bambino = daspò di trê frutis, cumò e spietave il frut
  • 1c

    s.m. frut, fion Copie

    [FO] (par clamâ, cun afiet o ironie, personis masculinis adultis)
    bambino mio, cosa vuoi che ti dica? = frut gno, ce vuelistu che ti disi?
  • 2

    s.m. frut, benedet Copie

    [FO] (persone che no sa rangjâsi, limitade)
    non puoi affidare una responsabilità simile a quel bambino! = no tu puedis dâi une responsabilitât cussì a di chel benedet!
  • 3

    s.m. Frutin, Frut Copie

    [FO] (Jesù di frut, soredut tes rapresentazions artistichis e tai presepis, ancje cu la iniz. maiusc.)
    una statua della Madonna col Bambino = une statue de Madone cul Frutin
  • 4a

    adi. frut Copie

    [FO] (di persone une vore zovine)
    era ancora un bambino quando si sposò = al jere inmò frut cuant che si maridà
  • 4b

    adi. frut Copie

    [FO] (di persone semplice, cjandide, biade)
    è ancora molto bambino = al è ancjemò une vore frut

    adi. malmadûr, frut Copie

    (no svilupât ad in plen)
    una nazione bambina = une nazion malmadure
    uno stato ancora bambino = un stât inmò frut

locuzions

    aspettare un bambino
  • spietâ un frutCopie
    [CO] (par une femine, jessi in gravidance, par un om, jessi par vê un fi)
    sua moglie aspetta un bambino = la sô femine e spiete un frut
  • bambino blu
  • frut blu, frut cianoticCopie
    [TS] med. (frut a pene nassût cun cianosi congjenite par difiet cardiac o polmonâr)
  • bambino in provetta
  • frut in provinCopie
    [CO] (frut concepît in forme artificiâl)
  • bambino prodigio
  • frut portentCopie
    [CO] (frut che al à capacitâts e cualitâts plui grandis di chês normâls pai siei agns)
    è un bambino prodigio = al è un frut portent
  • buttare il bambino con l'acqua sporca
  • netâ l'ort cun dutis lis verzisCopie
    [CO] (butâ di bande alc cence cerni ce che al è bon di ce che nol è bon)
  • buttare l'acqua sporca con il bambino dentro
    da bambino
  • di frut, di piçulCopie
    [CO] (intant de infanzie)
    da bambino mi recavo in visita dalla nonna = di frut o levi a cjatâ la none
  • Gesù bambino
  • Jesù BambinCopie
    [CO] (Jesù di frut, soredut tes rapresentazion artistichis e tai presepis)
    ancora non è Natale e non si può mettere Gesù bambino nel presepio = ancjemò nol è Nadâl e no si pues meti Jesù bambin tal presepi
  • gettare il bambino con l'acqua sporca
    gettare l'acqua sporca con il bambino dentro

monolengâl

frut s.m.
Persone che e à pocs agns, te etât de infanzie
sinonims
bambin, canai, creature, fantuç, frutin, mamul, nin, nini, pin, pipin
esemplis
"il frut mi domande di zuiâ a bale cun lui e mi bute il balon su la taule"
gjavât fûr di "Un Friûl difarent: i 90 mhz di Onde Furlane" di Max Mauro
"nostalgjie misturade a felicitât… i vignivin iniment i biei moments di cuant che al jere frut"
gjavât fûr di "Gjoldiments forescj" di Checo Tam
"la mestre Lene tal so tinelut e stave corezint i cuaders dai siei fruts di scuele"
gjavât fûr di "Sul agâr" di Pieri Menis
"Ma benedet, lui al è piês dai fruts… al vûl savê dut!"
gjavât fûr di "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
frut s.m.
Persone, di cualsisei etât, rispiet a sô mari e so pari, fi
esemplis
"il so voli si impegnave, plui dispès su la rie ferme dal mâr a tramontan, là che al jere il so frut in pericul"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"[ai siei fîs impegnâts tune tratative] «Cjalait, fruts , tornait dentri e disêt che plui sot di chel impuart no podìn lâ»"
gjavât fûr di "Interviste a Manlio Collavino" di Christian Romanin
frut s.m.
Tant che apelatîf, di afiet o ironie, ancje riferît a zovins o oms
sinonims
canai, mûl, fantat, fion
esemplis
"a beverin un got insiemi e po Tite al tacà: "Sint mo frut: jo o sai che tu, cul cjapitani muc, tu âs un pocje di confidence [...]""
gjavât fûr di "Il muc" di Roberto Ongaro
frut s.m.
Om une vore zovin
sinonims
esemplis
"si po dî che al jere ancjemò frut cuant che e sclopà la vuere, e lui, alpin, al è stât un dai prins a rivâ sul Mont Ros"
gjavât fûr di "Tinut di Libro" di Pieri Menis
frut s.m.
Persone imadure, che e refude responsabilitâts o che e à compuartaments capriçôs (fig.)
esemplis
"«Sù mo sù, no stin a sei fruts!»"
gjavât fûr di "Messe a straoris" di Meni Ucel
detulis
"a impaçâsi cui fruts, si fâs lis mans di mierde"
"a ingomein i fruts che a fasin di umign, a ingomein i umign che a fasin di fruts"
"colomps e fruts a sbitiin la cjase"
"cuant che i fruts a fevelin, i grancj a àn za biel fevelât"
"cuant che i fruts a stan cuiets, al è cjatîf segn"
"cuant che i fruts a stan cuiets, brut segn"
"cuant che i fruts a stan cuiets, segn che a son malâts"
"dai fruts no si po sperâ nuie"
"dâi une femine zovine a un vieli al è tant che dâi une cocule a un frut"
"fruts cun fruts e frutis cun frutis"
"fruts e colomps a puartin dongje simpri alc"
"fruts e colomps a scuintiin lis cjasis"
"i fruts a àn gust di dî: pari gno bon e no pari gno biel"
"i fruts a son tant che la sponze di mâr"
"i fruts ce che a sintin a ripetin"
"i fruts e i mats a àn simpri l'agnul custodi a vuardâju"
"i fruts no disin papà biel e mame biele ma a cjalin se a 'nd è te scudiele"
"i fruts no disin: pari biel, mari biele; ma: dami alc in te scudiele"
"i viei a tornin fruts"
"l'uciel in man al frut, la surîs in bocje al gjat, lis disgraciis in man al avocat"
"lasse lis feminis che a fasin pan, fruts e lissie"
"lis pomis ai fruts e la corone ai viei"
"malatiis di fruts, anade di bondance"
"mats e fruts a puedin dî ce che a vuelin"
"no stâ lâ daûr di peçots di fruts"
"ogni cjan al laude la sô code, ogni femine il so frut"
"passâts i sessante agns si torne fruts"
"se il Signôr al mande il frut, al mande ancje il pagnut"
"trê robis impussibilis: fâ stâ fers i fruts, fâ cori i viei, fâ tasê lis feminis"
torne sù
torne sù