Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
banda
torne indaûr

bilengâl

banda s.f.
  • 1

    s.f. bande Copie

    [BU] (part o direzion)
    la gente arrivava da ogni banda = la int e rivave di ogni bande
    mettere da una banda = meti di une bande
  • 2

    s.f. bande, semiplan Copie

    [TS] gjeom. (ognidune des dôs parts di un plan dividût di une rete)
  • 3

    s.f. bande Copie

    [TS] mar. (ognidun dai flancs di une barcje)
  • 4

    s.f. bande Copie

    [TS] mar. (lâts di une rêt di pescje)
  • 5

    s.f. ale Copie

    [BU] (ôr di un barcon o di une puarte che si cumbine cul telâr)

locuzions

    alta banda
  • bande alteCopie
    [TS] telecom. (fasse di ondis eletromagnetichis fra i 174 e i 216 megahertz, che e ten dentri i canâi televisîfs dal 7 al 13)
  • ampiezza di banda
  • amplece di bandeCopie
    [TS] telecom. (interval tal spetri des frecuencis, che al covente par trasmeti un ciert gjenar di segnâl)
  • amplece di bandeCopie
    [TS] telecom. (intun canâl fisic, capacitât di traspuartâ un segnâl)
  • amplificatore a banda stretta
  • amplificadôr a bande streteCopie
    [TS] eletron. (amplificadôr che al cres la amplece dai segnâi suntune bande di frecuence che la sô largjece di bande e je plui piçule de frecuence medie de bande)
  • amplificatore a larga banda
  • amplificadôr a bande largjeCopie
    [TS] tecn. (dispositîf che al amplifiche une bande largje di frecuencis in maniere uniforme)
  • andare alla banda
  • lâ di bandeCopie
    [TS] mar. (di barcje, pleâsi di une bande)
  • banda chiodata
  • striche claudadeCopie
    [CO] (striche lungje di gome o plastiche cun pontis metude traviers de strade e doprade intai puescj di bloc)
  • banda cittadina
  • bande citadineCopie
    [TS] telecom. (bande di frecuence cjapade tor dai 27 megaciclis, doprade dai radioamadôrs)
  • banda del buco
  • bande dal picon, bande dai farcs, bande di chei de buse, bande des busis, chei de buseCopie
    [CO] (compagnie di laris che par podê robâ e fâs galariis e busis tai mûrs)
    la banda del buco colpisce ancora = la bande dal motopic le à fate ancjemò
  • laris di poleçs, laris di gjalinisCopie
    (compagnie di laris a puar vie)
  • banda di frequenza
  • (cjale canale)
  • bande di frecuenceCopie
    [TS] telecom. (cjamp o interval cjapât dentri jenfri dôs frecuencis al limit o tor di une frecuence medie)
  • banda di livelli energetici
  • bande di nivei energjeticsCopie
    [TS] eletron. (interval di energjie li che a son distribuîts nivei energjetics riferîts a stâts cuantistics simii)
  • banda passante
  • bande passanteCopie
    [TS] eletron. (interval di frecuence li che i segnâi eletrics a passin ridusûts traviers un filtri o amplificâts traviers un amplificadôr)
  • banda rumorosa
  • fasse rumoroseCopie
    [CO] (fasse di materiâl metude par traviers o dilunc di une strade che e fâs rumôr se un veicul le tocje cu lis ruedis)
  • banda sonora
  • [TS] cinem. (cjale colonna sonora)
  • [TS] tecn. (cjale pista sonora)
  • banda stagnata
  • [TS] tecn. (cjale latta)
  • orzare alla banda
  • orçâ fin te bandeCopie
    [TS] mar. (sburtâ la stangje dal tamon fin te bande par fâ une virade strente)
  • poggiare alla banda
  • poiâ su la bandeCopie
    [CO], [TS] mar. (inclinâ al massim il tamon)

monolengâl

ale s.f.
(a-le)
Orghin dal svol dai uciei o ancje di altris animâi
esemplis
"il colomp, par un moment, al restave incjantât, al bateve lis alis par tornâlis a industriâ"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"la pavee cu lis alis come l'arc di sant Marc"
gjavât fûr di "Un bosc cence colôrs" di Franca Mainardis
" il fol sgangagnât al someave un gnotul cu lis alis a bandon"
gjavât fûr di "Come tai romançs" di Alan Brusini
Viôt ancje: svuale
ale s.f.
(a-le)
Tai di cjar dai uciei, che al corispuint al lôr orghin par svolâ
esemplis
"o vin mangjât une mignestrine di fidelins, mieze ale di poleç, un panetin fof"
gjavât fûr di "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
ale s.f.
(a-le)
[CO] (aer.) Part dal avion che e fâs di sostegn aerodinamic
esemplis
"l'avion al cjapave scûr e aiar tes alis viertis"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"o sin stâts colpîts te ale di man çampe!"
gjavât fûr di "Sense" di Checo Tam
ale s.f.
(a-le)
Orghin di moviment dai pes
sinonims
alute
esemplis
"[i pes] a movevin a pene a pene lis alis"
gjavât fûr di "A pescje tal suei" di Lucio Perès
ale s.f.
(a-le)
Situazion protete, controlade, ma ancje sometude a une autoritât (fig.)
esemplis
"lui al vûl ducj cuiets e mugnestris sot lis alis dal Imperial Regio Governo"
gjavât fûr di "Int di masnade" di Alviero Negro
"a rivavin des vilis lontanis, cressudis sot lis alis de Plêf antighe"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
ale s.f.
(a-le)
Part dal cjapiel che si slargje infûr
esemplis
"- Bundì, siôr cont - cu la man dongje la ale dal cjapiel, parcè che e je creance saludâ"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
ale s.f.
(a-le)
Part laterâl o che e da infûr di un alc
sinonims
esemplis
"la fabriche e lassave viodi i segns de violence: une ale sdrumade dal fûc, i veris dai barcons ducj fracassâts"
gjavât fûr di "Sul agâr" di Pieri Menis
"si à cirût di fâ sunâ chei grups che a volevin intune des dôs alis dal capanon o pûr ancje tai doi tendons"
gjavât fûr di "La maree nere" di Checo Tam
ale s.f.
(a-le)
[TS] (edil.) Ogni plan inclinât dal cuviert
esemplis
"al jere ancjemò frediç sot chê ale di tet mâl dât dongje"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
"il gjat, passant dongje dal stali di mestri 'Sef, a si decît a sgripiâsi sù pal tet, che cu lis alis di paie al tocjave cuasi par tiere"
gjavât fûr di "Il prin gjat a Glemone" di Luigi Gortani
ale s.f.
(a-le)
Part di un barcon o di une puarte che si cumbine cul telâr
esemplis
"lis frutatis si intardin [...], si fermin sot une ale di puarton a ridi a fuart"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
ale s.f.
(a-le)
[TS] (milit.) Part laterâl di un esercit tal cjamp di bataie
ale s.f.
(a-le)
Tal lengaç politic, piçule fazion dentri di un partît o di un moviment
sinonims
bande, fazion
esemplis
"il no dal re piemontês aes cinc domandis fatis indenant dal Parlament sart al da plui fuarce ae ale radicâl dal moviment patriotic "
gjavât fûr di "Oms di libertât" di Carli Pup
ale s.f.
(a-le)
[TS] (sport) Fasse laterâl tun cjamp di balon o di altris sports di scuadre
esemplis
"o vin provât a butâ jù la nazionâl di chenti di simpri: in puarte Dino Zoff, difese a cuatri cun Tarcisio Burgnich, Fulvio Collovati, Ivano Blason e Alfredo Foni; su lis alis Gino Colaussi e Ezio Pascutti [...]"
gjavât fûr di "Zuiadôrs furlans te storie de nazionâl di balon" di Feliciano Medeot
ale s.f.
(a-le)
Contor di clâr che si viôt ator di une lûs
esemplis
"il pavêr dal ferâl al veve une ale curte di lusôr"
gjavât fûr di "Sul cjar di Pauli Gurin" di Maria Forte
ale s.f.
(a-le)
Sensazion no masse ben definide causade di alc o di cualchidun
esemplis
"chês vôs, cussì, di colp, in chel cidin di lune, a metin intor ne sì ne no, une ale di contentece, une vene di ligrie"
gjavât fûr di "Sabide di fruts" di Dino Virgili
"cemût mai cheste ale di misteri?"
gjavât fûr di "Lis peraulis furlanis spiegadis... par inglês" di Dree Venier
ale s.f.
(a-le)
Ande di superioritât
esemplis
"al alçà il cerneli e vie cul stomi infûr, cuntune ale di braùre"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
"ce ale, eh, chei Batistons!"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
detulis
"cui che al scjampe al à lis alis"
"la gjambe dal poleç e la ale dal cjapon"
"o vin une ale di pâs e une di salût"
"prin di dî une peraule, bisugne bati la ale tant che il gjal"
torne sù

cognons

Banda
Cognon presint a Udin.
torne sù