Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
bruciare
torne indaûr

bilengâl

bruciare v.tr., v.intr.
  • 1a

    v.tr. brusâ Copie

    [FO] (consumâ, distruzi, disfâ cul fûc)
    l'incendio ha bruciato gli alberi = il fûc al à brusât i arbui
  • 1b

    v.tr. brusâ Copie

    [FO] (ruvinâ, vuastâ cun brusaduris, scotadis)
    ha bruciato il vestito con la sigaretta = al à brusât il vistît cul sigaret

    v.tr. brusâ, brustulâ Copie

    (ruvinâ il mangjâ cueint masse)
    attento a non bruciare le patate = atent di no brusâ lis patatis
  • 1c

    v.tr. brusâ, scotâ, sbrovâ, ustionâ Copie

    [FO] (fâ une scotade, une ustion)
    l'olio bollente gli ha bruciato un dito = il vueli bulint i à scotât un dêt

    v.tr. brusâ, scotâ Copie

    (ancje ass.)
    il sole brucia = il soreli al bruse
  • 1d

    v.tr. brusâ Copie

    [CO], [TS] med. (cauterizâ une feride)
  • 2

    v.tr. brusâ Copie

    [FO] (di motôr, machine, stue e v.i., consumâ un ciert materiâl par funzionâ)
    la stufa vecchia brucia molta legna = la stue viere e bruse une vore di lens

    v.tr. brusâ, spindisi Copie

    (in rivuart dal cuarp, di un organisim vîf, doprâ une cierte energjie)
    bruciare le riserve di energia = brusâ lis risiervis di energjie
  • 3

    v.tr. brusâ, roseâ Copie

    [FO] (di acit, consumâ un ciert materiâl)
  • 4

    v.tr. brusâ Copie

    [FO] (fâ secjâ pal cjalt o pal frêt une vore fuarts)
    il caldo eccessivo brucia la terra = il calôr spropositât al bruse la tiere
    la brina ha bruciato i rosai = la zulugne e à brusât i garofolârs
  • 5a

    v.tr. straçâ, spaçâ Copie

    [FO] (doprâ mâl)
    bruciare la giovinezza = straçâ la zoventût
    bruciare le vacanze = straçâ lis fiestis
  • 5b

    v.tr. brusâ Copie

    [CO] (ruvinâ la cariere di cdn.)
    lo scandalo ha bruciato il ministro = il scandul al à brusât il ministri
  • 6

    v.tr. brusâ, dâ il fum Copie

    [TS] sport (passâ denant dai aversaris ancje maniere nete, ancje te ultime part de gare o partide)
    bruciare gli avversari = brusâ i aversaris oppure dâ il fum ai aversaris
  • 7a

    v.intr. brusâ Copie

    [FO] (cjapâ fûc)
    il tetto del capannone bruciava = il cuviert dal capanon al brusave
  • 7b

    v.intr. brusâsi Copie

    [FO] (di mangjative, ruvinâsi cul masse cuei)
    gira la frittata, se no brucia = volte la fertaie che se no si bruse
  • 8

    v.intr. scotâ Copie

    [FO] (jessi une vore cjalt)
    la padella brucia = la fersorie e scote
  • 9

    v.intr. brusâ, ardi Copie

    [FO] (sintî une passion fuarte)
    brucia d'amore per lei = al art di amôr par jê

    v.intr. brusâ, ardi Copie

    (di sintiment che si pant cun fuarce)
    bruciare di rabbia = ardi di rabie
  • 10

    v.intr. brusâ Copie

    [FO] (di une part dal cuarp uman, jessi inflamade)
    mi bruciano gli occhi = mi brusin i voi

    v.intr. deventâ ros, jessi ros Copie

    (di une part dal cuarp, jessi rosse, cjalde une vore)
    bruciare in viso = jessi ros in muse
  • 11

    v.intr. brusâ Copie

    [FO] (iritâ la piel o altris parts dal cuarp)
    il sapone negli occhi brucia = il savon intai voi al bruse
  • 12

    v.intr. brusâ Copie

    [CO] (causionâ fastidi)
    il fallimento gli brucia = il faliment i bruse

locuzions

    bruciare i ponti
  • [CO] (cjale rompere i ponti)
  • bruciare i tempi
  • [CO] (cjale bruciare le tappe)
  • bruciare il paglione
  • brusâ il paionCopie
    [CO] (no mantignî ce che si veve prometût)
  • brusâ il paionCopie
    [CO] (lâ vie cence paiâ)
  • bruciare la terra sotto i piedi
  • brusâ la tiere sot i pîtsCopie
    [CO] (jessi in pericul, vê premure di lâ vie)
    non poteva restare, gli bruciava la terra sotto i piedi = nol podeve restâ, i brusave la tiere sot i pîts
  • bruciare le labbra
  • scjampâ di bocje, scotâ su la lengheCopie
    [CO] (di peraule, frase o discors che no si rive a tasê)
    una rispostaccia gli bruciava le labbra = une rispuestate e jere par scjampâi di bocje oppure i scotave su la lenghe
  • bruciare le tappe
  • cori la puesteCopie
    [CO] (progredî a volop in alc)
    in azienda ha bruciato le tappe e dicono che presto sarà direttore = in dite al à corude la pueste e a disin che in curt al sarà diretôr

monolengâl

ardi v.tr.
(ar-di)
Fâ che alc al vegni cjapât dal fûc, par scjaldâsi, par fâ di mangjâ, par distruzi, par ritualitâts e v.i.
sinonims
esemplis
"o ai viodût par agns e agns, tal bearç dal Ros Blasut, il plui biel cocolâr di dute la Furlanie; e une sere o soi passât e nol jere plui nuie, che il folc lu veve ardût"
gjavât fûr di "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
ardi v.intr.
(ar-di)
Jessi cjapât des flamis e distrut dal fûc, fasint lûs e calôr
sinonims
esemplis
"il çoc tal fogolâr al ardeve ancjemò, aben che al fos pes ultimis"
gjavât fûr di "Cretevierte" di Roberto Ongaro
"Meni al è muart; noaltris ducj ferîts. Sant Zuan al art. I Turcs a vegnin ca"
gjavât fûr di "I Turcs tal Friûl" di Pier Paolo Pasolini
ardi v.intr.
(ar-di)
Scotâ di fiere (fig.)
sinonims
boli, sbrovâ, brusâ
esemplis
"siore Marceline si veve sierât tai braçs la picinine che e ardeve di fiere"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
ardi v.intr.
(ar-di)
Sintî un sintiment o une sensazion une vore a fuart (fig.)
sinonims
esemplis
"chê cjase e pareve destinade a ardi di dutis lis passions"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
ardi v.intr.
(ar-di)
Di sintiment o di sensazion, vê une vore di fuarce (fig.)
sinonims
esemplis
"sot de fote di Tilde al ardeve il stes pinsîr e al imboreçave ancjemò di plui il so riviel"
gjavât fûr di "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"il sium de aventure, che [...] e sintive ardi e brusâ sot de piel"
gjavât fûr di "Cecilia Danieli, la “Siore dal Açâl” cul lavôr tant che passion" di Angelo Floramo
detulis
"la lum no art cence vueli"
"la lûs no art cence vueli"
"sot de cinise e art la bore"
torne sù
torne sù