Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
buttare
Torna indietro

bilingue

buttare ,
  • 1a

    v.tr. butâ Copia

    [FO] (butâ, tirâ alc, pal plui cence une direzion precise)
    buttare un sasso contro un barattolo = butâ un clap cuintri di un gamelot

    v.tr. butâ, bati, zuiâ Copia

    (tal zûc des cjartis, zuiâ une cjarte)
    era il mio turno e ho buttato la mia carta = mi tocjave a mi e o ai zuiât la mê cjarte
  • 1b

    v.tr. butâ Copia

    [FO] (sburtâ, fâ colâ alc o cdn.)
    qualcuno ha buttato per terra il vaso = cualchidun al à butât par tiere il vâs
  • 1c

    v.tr. butâ vie Copia

    [FO] (butâ vie, butâ di bande alc)
    ho buttato l'immondizia = o ai butât vie lis scovacis

    v.tr. butâ, straçâ Copia

    (strassâ vie alc cence prudence)
    ha buttato tutti i suoi soldi in quell'affare = al à butât ducj i siei bêçs in chel afâr
  • 1d

    v.tr. butâ Copia

    [FO] (meti alc a cuei inte aghe bulinte)
    ho appena buttato la pasta, sarà pronta in otto minuti = o ai juste butade la paste, e sarâ pronte in vot minûts
  • 2

    v.tr. butâ fûr, dâ fûr Copia

    [FO] (emeti, fâ jessî alc)
    il pozzo non butta più acqua = il poç nol bute fûr plui aghe
    la teiera ha buttato un fischio = la teiere a à dât fûr une sivilade

    v.tr. menâ, butâ fûr Copia

    (di plantis, menâ, ancje ass.)
    buttare germogli = butâ fûr butui
    il gelsomino inizia a buttare = il zessalmin al tache a menâ
  • 3a

    v.intr. butâ, tirâ Copia

    [FO] (che al fâs previodi une evoluzion o che si svicine a alc)
    il tempo butta al freddo = il timp al bute in frêt
    questo colore butta al giallo = chest colôr al tire sul zâl
  • 3b

    v.intr. butâ Copia

    [FO] (ass. o cuntun av., vê une cierte risulte)
    aspetta di vedere come butta = spiete di viodi cemût che e bute
    butta benino = e bute benut

locuzioni

    buttare a catafascio
  • [CO] (vedi mandare in rovina)
  • buttare a mare
  • meti di bande, butâ vie, butâ di bandeCopia
    [CO] (liberâsi di alc o cdn.)
    buttiamo a mare le teorie precedenti = metìn di bande lis teoriis di prin lo hanno buttato a mare quando non serviva più = lu àn butât di bande cuant che nol coventave plui
  • buttare a terra
  • [CO] (vedi buttare giù)
  • buttare acqua sul fuoco
  • butâ aghe sul fûc, distudâ lis boris, bonâ, cuietâ il mont, meti agheCopia
    [CO] (calmâ, cuietâ une situazion)
    non è la persona adatta a buttare acqua sul fuoco = nol è chel just par meti aghe sarebbe stato più opportuno buttare acqua sul fuoco invece che protestare = al sarès stât miôr distudâ lis boris impen che protestâ
  • buttare al vento
  • butâ vie, butâ a slasCopia
    [CO] (butâ vie)
    buttare al vento un progetto = butâ vie un progjet ha buttato al vento la sua vita = al à butât a slas la sô vite
  • buttare all'aria
  • butâ par aiarCopia
    [CO] (meti in disordin)
  • mandâ par aiarCopia
    [CO] (ruvinâ, mandâ in ruvine)
  • buttare dalla finestra
  • butâ pal barconCopia
    (no rivâ a doprâ, a vê zovament o profit)
    buttare dalla finestra una occasione = butâ pal barcon une ocasion
  • butâ pal barconCopia
    [CO] (straçâ, doprâ cence criteri)
    non buttiamo i soldi dalla finestra = no stin a butâ i bêçs pal barcon
  • buttare fango
  • sporcjâ la museCopia
    [CO] (caluniâ, infamâ)
  • buttare fuori
  • butâ fûr, parâ fûrCopia
    [CO] (mandâ vie)
    buttare fuori dalla porta = butâ fûr de puarte oppure parâ fûr de puarte
  • mandâ fûrCopia
    (eliminâ)
    sfogati, butta fuori tutto quel malumore = sbrochiti, bute fûr dut chel marum
  • butâ fûrCopia
    [BU], [CO] (dî a clâr)
    buttare fuori quello che si deve dire = butâ fûr ce che si à di dî
  • buttare giù
  • butâ jù, parâ jùCopia
    [CO] (disdrumâ)
    buttare giù una casa = butâ jù une cjase
  • butâ jù, parâ jù, mandà jù, gloti jùCopia
    [CO] (gloti)
    buttare giù un sorso d'acqua = parâ jù un got di aghe
  • butâ jù, parâ jù, mandà jù, gloti, paidîCopia
    [CO] (sopuartâ une ofese, une umiliazion)
  • butâ jùCopia
    [CO] (scrivi di buride)
    buttare giù una lettera = butâ jù une letare
  • butâ jù, avilî, scunîCopia
    [CO] (avilî)
    la brutta notizia lo ha buttato giù = la brute gnove lu à butât jù
  • butâ jùCopia
    [CO] (discreditâ)
    la critica ha buttato giù il suo ultimo spettacolo = la critiche e à butât jù il so ultin spetacul
  • butâ jù, scunîCopia
    [CO] (fâ debil, gjavâ fuarce)
    la febbre lo ha buttato giù = la fiere lu à butât jù
  • buttare giù la pancia
  • parâ jù la panze, butâ jù la panzeCopia
    [CO] (smagrî la panze)
    ha buttato giù la pancia con un po' di sport = al à butât jù la panze cuntun pôc di sport
  • buttare giù peso
  • la jù, butâ jù pês, lâ jù di pês, dâ jù pês, mandâ jù pês, dâ jù chilos, butâ jù la panze, mandâ jù la panze, butâ jù chilos, mandâ jù chilosCopia
    [CO] (smagrîsi, calâ di pês)
    va spesso a correre e così ha buttato giù peso = al va dispès a cori e cussì al à butât jù pês
  • buttare il bambino con l'acqua sporca
  • netâ l'ort cun dutis lis verzisCopia
    [CO] (butâ di bande alc cence cerni ce che al è bon di ce che nol è bon)
  • buttare in faccia
  • butâ tai voi, butâ in muse, dâ in muse, dâ pai voi, butâ in voliCopia
    [CO] (butâ intor une colpe)
    ci hanno buttato in faccia la verità = nus àn dade pai voi la veretât ci hanno buttato in faccia le nostre colpe = nus àn dâts in muse i nestris tuarts
  • buttare in, per aria
  • [CO] (vedi buttare all'aria)
  • buttare in, sul volto
  • [CO] (vedi buttare in faccia)
  • buttare l'acqua sporca con il bambino dentro
    buttare l'amo
  • [CO] (vedi gettare l'amo)
  • buttare l'occhio
  • dâ di voli, butâ il voli, butâ un voliCopia
    [CO] (cjalâ di corse o di scuindon, cucâ)
  • buttare là
  • butâ làCopia
    [CO] (dî alc fasint fente di no dâi impuartance)
    nel mezzo del discorso ha buttato là quella proposta = tal mieç dal discors al à butât là chê propueste
  • buttare la tonaca
    buttare le braccia al collo
  • cjapâ a bracecuel, butâsi a bracecuelCopia
    [CO] (-)
    appena mi ha visto mi ha buttato le braccia al collo = a pene che mi à viodût mi à cjapât a bracecuel
  • buttare le parole
  • straçâ flât, spaçâ flâtCopia
    [CO] (tabaiâ dibant)
    parlare con lui è come buttare le parole = tabaiâ cun lui al è tant che spaçâ flât
  • buttare olio sul fuoco
  • butâ vueli sul fûc, stiçâ lis boris, meti fûc su fûc, meti il fûc dongje dal strancCopia
    [CO] (stiçâ un contrast, une passion)
  • buttare olio sulle fiamme
    buttare polvere negli occhi
  • butâ fum tai voi, butâ cinise tai voi, butâ polvar tai voi, striçâ cevole tai voi, striçâ limons tai voi, vendi cassie par triacjeCopia
    [CO] (imbeverâ, dâle di intindi)
    con la sua parlantina buttava polvere negli occhi a tutti = cu la sô bardele al butave cinise tai voi a ducj
  • buttare sangue
  • spudâ balins, butâ sanc, spudâ sancCopia
    [CO] (sfadiâ une vore)
    tutti hanno dovuto buttare sangue per passare quell'esame = ducj a àn vût di butâ sanc par passâ chel esam
  • buttare via
  • butâ fûr, butâ vieCopia
    [CO] (liberâsi, spec. di alc che nol covente)
    ha buttato via i giornali vecchi = al à butât vie i gjornâi vecjos
  • butâ vie, straçâ, dissipâCopia
    (spindi cence criteri)
    buttare via i risparmi = butâ vie i sparagns ha buttato via il suo ingegno = al à butât vie il so inzen
  • butâ vieCopia
    (tant che escl. par preseâ)
    ha vinto seimila euro, buttali via! = al à vinçût sîs mil euros, butiju vie!
  • da buttare
  • di butâCopia
    [CO] (di robe masse ruvinade par podê jessi doprade)
    questa gonna è ormai da buttare = cheste cotule aromai e je di butâ

monolingue

menâ v.tr.
(me-nâ)
Movi o tignî in moviment
esempi
"Ricut al jere daûr a menâ il sfuei par dâi flât a di un fûc di stancol"
da "Il muc" di Roberto Ongaro
"Ane, che e menave la polente, lu cjalà come par viodi se al veve pierdût i sintiments"
da ""Nocent"" di Maria Forte
"ogni tant al menave la scraçule pal gust di sintî colps secs come sclopetadis"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
menâ v.tr.
(me-nâ)
Movi svelte une part dal cuarp
sinonimi
esempi
"Tilde e menà i braçs come une mate, clamant a plene vôs"
da "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"al clame il cjan e chel al cor sot il barcon menant la code"
da "Il muc" di Roberto Ongaro
menâ v.tr.
(me-nâ)
Acompagnâ, puartâ cdn. di cualchi bande
sinonimi
puartâ, scuarzi, butâ
esempi
"so pari [...] al gji oreva un ben di vita a la sô Catinuta e la menava fûr pai cjamps di matina co al cricava al dì par mostrâgji simût che al si dismôf al mont e simût che al jeva al soreli daûr da monts"
da "Catinuta" di Ugo Pellis
"tal indoman i soldâts a menarin a Udin il mulinâr in cjadenis"
da "Madalene" di Franco Marchetta
menâ v.tr.
(me-nâ)
Tignî il control di un mieç di traspuart
sinonimi
pilotâ, vuidâ
esempi
"lui, ancje se al ves provât, nol varès mai imparât a menâ une machine"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
menâ v.tr.
(me-nâ)
Puartâ indevant une ativitât o ancje alc di imateriâl, spec. la esistence (fig.)
sinonimi
esempi
"al à menât une vite tant esemplâr, che al è deventât sant"
da "Sant Martin" di Luigi Gortani
menâ v.intr., v.tr.
(me-nâ)
Di strade, percors e sim., lâ di une cierte bande
sinonimi
condusi, lâ, lâ a finîle, rivâ
esempi
"a cjapavin la strade Bariglarie che ju menave su la Tresemane e, di li, subit a cjase"
da "Come tai romançs" di Alan Brusini
"al veve cjapât il troi che al menave sù tal bosc daûr dal paîs"
da "Il drâc" di Gianfranco Pellegrini
menâ v.tr.
(me-nâ)
[TS] (silv.) Puartâ taiis tun flum
menâ v.intr.
(me-nâ)
Di plante, cressi, disvilupâsi
esempi
"benon, la jerbe mene che al è un gust"
da "La furlane" di Dolfo Zorzut
"al pierdeve zornadis interiis pes stradis dal paîs a çoncjâ cu la ronconele baraçs e saût che a menavin pardut"
da "Il telegram" di Meni Ucel
menâ v.tr.
(me-nâ)
Dâ cun fuarce
sinonimi
esempi
"menâ pugns a bracevierte"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
"la Cavaleria scomençà a snudâ lis spadis e a menâ colps e stocs disperâts indistintamenti sora ju uns e sora ju altris"
da "Il grant citadin" di Giovanni Luigi Filli
menâ v.tr.
(me-nâ)
Puartâ tant che efiet, tant che consecuence (fig.)
sinonimi
esempi
"chest [sfuarç di fâ jentrâ venit e piemontês sot de leç di tutele des minorancis] però al menarà confusion te definizion des minorancis linguistichis parcè che al va a distruzi la diference tra lenghis di minorance e dialets de lenghe taliane"
da "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
menâ v.tr.
(me-nâ)
Fâ lâ intune cierte cundizion, massime negative (fig.)
esempi
"no stâ menânus in tentazion ma liberinus dal mâl"
da "Pari nestri" di
menâ v.intr.
(me-nâ)
Di aiar, soflâ
sinonimi
esempi
"da lis monts, là sù daûr, al menave jù un tramontanin crût che al taiave"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
proverbi
"a menâ il cjar al vûl tamon"
"al mene la code il cjan no par te ma pal pan"
"al nas ce che si semene e ce che si insede al mene"
"ancje il cjan cul menâ la code si vuadagne la spese"
"bêçs a menin vuere"
"bisugne menâ il dint daûr la borse che si sint"
"ce che tu âs semenât, al è nassût; ce che tu âs insedât, al à menât"
"cui che al fâs al fale, cui che al mene al strucje"
"cui che al mene al strucje"
"cui che al mene il spêt nol tocje nancje un dêt"
"cui che nol à ce fâ che al meni la puarte"
"cul plui menâ, il pan al devente tenar"
"dome che il mus al mene la code par dibant"
"dutis lis stradis a menin a Rome"
"i dincj no stâ menâ se no tu âs bêçs di paiâ"
"i ocuts a menin cualchi volte a bevi i ocats"
"il cjan nol mene la code par dibant"
"il dint no stâ menâ, se no tu âs bêçs di paiâ"
"il timp al mene judizi"
"la cjar che e mene no sta mai ferme"
"la gnot e mene judizi"
"la tampieste no mene cjaristie"
"la tristerie a mene miserie, la miserie a mene pedoi e i pedoi a mangjin ancje i voi"
"lis disgraciis a menin judizi"
"Març al mene la code pal bearç"
"nancje il cjan nol mene la code dibant"
"nome il mus al mene la code par dibant"
"ogni famee al è un demoni e al mene la code pardut"
"ploie che e sune a mene bon timp"
"Sante Catarine e mene il frêt cu la caretine"
"se no tu menis i comedons, a cjase no menin lis gramulis"
"siroc e tramontan a menin vin e pan, buere e garbin a cjolin pan e vin"
"un disordin al mene un ordin"
"un reume mâl curât al mene intal sagrât"
"un vuarp che al mene un altri vuarp a colin ducj i doi te buse"
Torna in Cima
Torna in Cima