Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
cambiare
torne indaûr

bilengâl

cambiare v.tr., v.intr.
  • 1a

    v.tr. cambiâ Copie

    [FO] (sostituî un alc cun altri)
    cambiare casa = cambiâ cjase

    v.tr. cambiâ, mudâ Copie

    (sielzi alc diferent di prin)
    cambiare atteggiamento = mudâ ande

    v.tr. cambiâ, mudâ Copie

    (deventâ client di un altri, di une altre buteghe e v.i.)
    cambiare barbiere = cambiâ barbîr
    cambiare negozio di scarpe = cambiâ scarparie

    v.tr. cambiâ, mudâ Copie

    (ancje v.intr. denant de preposizion 'di')
    cambiare di abitudini = mudâ di usancis
    cambiare di posto = cambiâ di puest
  • 1b

    v.tr. cambiâ, mudâ Copie

    [FO] (rindi diferent di prin, modificâ, in miôr o in piês)
    l'esperienza della guerra aveva cambiato tutta una generazione = la esperience de vuere e veve mudade dute une gjenerazion
  • 2

    v.intr. cambiâ, mudâ Copie

    [FO] (deventâ diferent, vê mudaments)
    la situazione è cambiata = la situazion e je cambiade
  • 3

    v.tr. cambiâ Copie

    [FO] (fâ une operazion di cambi di valude)
    cambiare i dollari in euro = cambiâ i dolars in euros
  • 4

    v.tr. cambiâ Copie

    [FO] (spec. dai fruts, meti intor blancjarie o vistîts nets o diferents di chei di prin)
    bisogna cambiare il bambino = si à di cambiâ il frut
  • 5

    v.tr. cambiâ Copie

    [FO] (ass., cjapâ la coincidence cuntun altri tren)
    devi cambiare a Venezia = tu âs di cambiâ a Vignesie
  • 6

    v.tr. cambiâ Copie

    [FO] (su di un traspuart, passâ di une marcje a chê altre)
    cambiare marcia dalla terza alla quarta = cambiâ marcje de tierce ae cuarte

    v.tr. cambiâ Copie

    (ancje ass.)
    prima della curva è meglio cambiare = prin dal svolt al è miôr cambiâ

locuzions

    cambiare aria
  • dâ aiar, cambiâ l'aiar, taiâ l'aiarCopie
    [CO] (vierzi i barcons par dâ aiar a un ambient)
    cambiamo aria perché questa è viziata = cambiìn l'aiar parcè che chest ca al è consumât
  • cambiâ aiar, cambiâ viteCopie
    [CO] (lâ vie di un puest, spec. par sghindâ pericui, menacis, e v.i.)
    meglio cambiare aria e tornare in un altro momento = al è miôr cambiâ aiar e tornâ intun altri moment
  • cambiare aspetto
  • mudâ aspiet, mudâ muse, mudâ formeCopie
    [CO] (cambiâ forme)
    il panorama politico ha cambiato aspetto = il panorame politic al à mudade muse
  • cambiare bandiera
  • voltâ bandiere, voltâ vele, voltâ barache, voltâ gabaneCopie
    [CO] (voltâ opinion, parê o condote, massime par oportunisim)
    cambiare bandiera a seconda delle circostanze = voltâ bandiere daûr dal aiar
  • cambiare casa
  • cambiâ cjaseCopie
    [CO] (passâ, stramudâ intune altre abitazion)
  • cambiare cavallo
  • mudâ cjaval, cambiâ cjavalCopie
    [CO] (cirî un jutori diferent di chel che si veve cirût prin par rivâ a un fin, massime cun politiche e oportunisim)
    ha visto che non potevo dargli una mano e allora ha cambiato cavallo = al à viodût che no podevi judâlu e alore al à cambiât cjaval
  • cambiare colore
  • cambiâ colôrCopie
    [CO] (vignî ros, massime pe sudizion o pe vergogne)
    quando si è sentita dire quelle cose, ha cambiato colore immediatamente = cuant che si è sintude a dî chês robis, e à cambiât colôr dal moment
  • dispueâsi di colôr, smarî di colôr, cambiâ colôrCopie
    [CO] (sblancjâ par une grande emozion)
    ha cambiato colore ed è svenuta = e à cambiât colôr e i è vignût l'imbast
  • cambiare disco
  • cambiâ disc, cambiâ solfe, mudâ sunade, cambiâ sunadeCopie
    [CO] (finîle di dî chê e simpri chê)
    adesso mi hai proprio stancato, cambia disco! = cumò tu mi âs propite stufât, mude sunade!
  • cambiare discorso
  • voltâ vele, cambiâ tabele, cambiâ discors, cambiâ vele, voltâ cjarteCopie
    [CO] (cambiâ a sec il cantin de conversazion, massime par evitâ situazions intrigosis)
  • cambiare faccia
  • cambiâ museCopie
    (vê un cambi di aspiet)
    dopo i lavori di manutenzione, l'appartamento ha cambiato faccia = daspò des voris di manutenzion, l'apartament al à cambiade muse
  • cambiâ museCopie
    [CO] (mudâ espression cuant che si cjape une brute gnove)
    alla notizia dell'incidente, ha cambiato faccia = savût dal incident, al à cambiade muse quando è stato avvertito, ha cambiato faccia = cuant che lu an visât, al à cambiade muse
  • cambiare gioco
  • mudâ vele, cambiâ solfe, mudâ sunade, cambiâ vele, voltâ cjarteCopie
    [CO] (modificâ i plans)
    meglio cambiare gioco prima che sia tardi = miôr mudâ sunade prin che al sei masse tart
  • cambiare i connotati
  • disfâ di cristian, rompi la ghigneCopie
    [CO] (spec. come menace, dâ jù a cdn. tant di strassomeâlu)
  • cambiare la vita
  • cambiâ la viteCopie
    [CO] (di situazion, acjadiment e v.i., produsi un mudament tal mût di vivi di cdn.)
    il matrimonio gli ha cambiato la vita = il matrimoni i à cambiade la vite
  • cambiare le carte in mano
    cambiare le carte in tavola
  • baratâ lis cjartis in man, cambiâ lis cjartis in manCopie
    [CO] (dineâ ce che si à dit o fat)
  • cambiare marcia
  • voltâ vele, cambiâ veleCopie
    [CO] (vê une rese plui alte, un ritmi di azion plui svelt)
    se vogliono buoni risultati devono cambiare marcia = se a vuelin bogns risultâts a àn di cambiâ vele
  • cambiare pelle
  • cambiâ vele, voltâ gabaneCopie
    [CO] (cambiâ ideis, puartament di vite)
    l'assessore ha cambiato pelle ed è andato all'opposizione = l'assessôr al à voltade gabane e al è lât cu la oposizion
  • cambiare registro
  • voltâ vele, mudâ sunade, cambiâ sunade, cambiâ veleCopie
    [CO] (cambiâ ande)
  • cambiare sesso
  • cambiâ sesCopie
    [CO] (assumi, midiant di operazion chirurgjiche, lis carateristichis anatomichis sessuâls di chel altri ses)
  • cambiare strada
  • voltâ vele, cambiâ strade, voltâ gjambeCopie
    (mudâ condote o mût di vivi)
  • cambiâ stradeCopie
    [CO] (fâ sieltis diferentis di chês di prin)
  • cambiare vita
  • voltâ vele, mudâ vele, voltâ vite, cambiâ vite, voltâ gjambe, cambiâ veleCopie
    [CO] (lassâ une cierte maniere di vivi, massime se negative)
    beveva troppo, ma ora ha cambiato vita = al beveve masse ma cumò al à cambiât vite

monolengâl

cambiâ v.tr.
(cam-bi-â)
Sostituî alc o cdn. cun altri
sinonims
esemplis
"cambiâ cjase"
"cambiâ i scûrs dai barcons"
"chê [biciclete] chi netade, piturade, cambiât cualchi toc, e devente come gnove"
gjavât fûr di "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
"un pedoli rifat, che al cambiave fituâi ogni altri an par vie che sot di lui a murivin di fam"
gjavât fûr di "Agne Ursule" di Pieri Menis
"in trê agns a àn za cambiât president di Regjon cuatri voltis"
gjavât fûr di "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
Viôt ancje: gambiâ, gjambiâ, gjambâ
cambiâ v.tr.
(cam-bi-â)
Rindi diferent di prin, modificâ, in miôr o in piês
sinonims
alterâ, modificâ, rivoluzionâ, trasformâ, mudâ
esemplis
"i gnûfs parons a àn cambiade la cjase: fat plui grancj i barcons, dât un altri colôr, stropât i arcs dal puarti"
"si jere rivâts a ridusi lis emissions di solfar, cence cambiâ il mût di vivi de int"
gjavât fûr di "Clime e incuinament: prime l'ûf o la gjaline?" di Dario Bianchini Giaiotti, Fulvio Stel
"ducj a condividevin la cussience che in Friûl no fos democrazie informative e che si veve di movisi par cambiâ lis robis"
gjavât fûr di "Un Friûl difarent: i 90 mhz di Onde Furlane" di Max Mauro
cambiâ v.intr.
(cam-bi-â)
Deventâ diferent, vê mudaments
sinonims
evolvisi, modificâsi, rinovâsi, svariâ, trasformâsi, mudâ
esemplis
"nol è cambiât di caratar"
"i timps a son cambiâts e ducj i paîs a son lâts indenant"
gjavât fûr di "Nonos e nonis a nauli" di Riedo Pup
cambiâ v.tr.
(cam-bi-â)
Fâ une operazion di cambi di valude
esemplis
"cambiâ i dolars in euros"
cambiâ v.tr.
(cam-bi-â)
Meti intor blancjarie o vistîts nets o diferents di chei di prin
esemplis
"si à di cambiâ il frut"
cambiâ v.intr.
(cam-bi-â)
Cjapâ la coincidence cuntun altri tren
esemplis
"par lâ a Bologne tu âs di cambiâ a Vignesie"
cambiâ v.tr., v.intr.
(cam-bi-â)
Su di un traspuart, passâ di une marcje a chê altre
esemplis
"cambiâ de tierce ae cuarte"
"prin dal svolt al è miôr cambiâ la marcje"
cambiâ v.tr.
(cam-bi-â)
Plaçâ plui indenant o plui indaûr intal timp
sinonims
movi, mudâ, sprolungjâ
esemplis
"cambiâ la date des gnocis"
"cambiâ la ore de partence"
detulis
"si cambie mulin ma no mulinâr"
torne sù
torne sù