Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
carro
torne indaûr

bilengâl

carro s.m.
  • 1

    s.m. cjar Copie

    [AU] (mieç di traspuart cun dôs o cuatri ruedis, tirât di animâi)
    il carradore trasportava ghiaia col carro = il cjaradôr al puartave glerie cul cjar
  • 2

    s.m. cjar Copie

    [AU] (la cuantitât di robe puartade cun chel veicul)
    un carro di fieno = un cjar di fen
  • 3

    s.m. cjar Copie

    [CO], [TS] milit. (cjar armât)
    una formazione di venti carri = une formazion di vincj cjars
  • 4

    s.m. Cjar Copie

    [CO] (cun iniz. maiusc., te denominazion popolâr di costelazions)
    il Grande Carro = il Cjar Mat
    il Piccolo Carro = il Cjar Piçul
  • 5

    s.m. cjar Copie

    [CO] (te ete classiche, cjar di corse o di vuere tirât di cjavai)
    le corse coi carri = lis corsis cui cjars

locuzions

    carro a bilico
  • vagon ribaltabilCopie
    [TS] tecn. (vagon feroviari cun casson che al zire e si pues ribaltâ)
  • carro a torre
  • camionut a toreteCopie
    [TS] tecn. (autoveicul cuntune torete che si pues slungjâ par justâ liniis eletrichis, di tram e sim.)
  • carro agricolo
  • cjar contadin, cjar agriculCopie
    [CO] (cjar doprât in campagne)
    un museo di carri agricoli = un museu di cjars contadins
  • carro allegorico
  • cjar alegoricCopie
    [CO] (cjar furnît di decorazions e figuris alegorichis par fâ fieste)
    la sfilata di carri allegorici di Carnevale = la sfilade di cjars alegorics di Carnevâl
  • carro armato
  • cjar armât, cjararmâtCopie
    [CO] (veicul militâr blindât, cun cingui e armât di torete mobile e di canon e metrais)
    un offensiva con elicotteri da combattimento e carri armati = une ofensive cun elicotars di combatiment e cjararmâts
  • cjar armât, cjararmâtCopie
    [CO] (persone che si compuarte cun fuarce e determinazion)
  • suele a cjararmât, suele a cjâr armâtCopie
    [CO] (suele gruesse di gome cun incisions par no sbrissâ)
  • carro attrezzi
  • autosocorsCopie
    [CO] (camion cun imprescj par justâ o puartâ vie veicui fers par strade)
    la macchina si è fermata e ho dovuto chiamare il carro attrezzi = la machine si è fermade e o ai vût di clamâ l'autosocors
  • carro bestiame
  • vagon di besteam, vagon di bestiisCopie
    [CO] (vagon di tren pes bestiis)
  • carro botte
  • vagon cistierneCopie
    [BU] (mieç stradâl o feroviari pal traspuart di licuits)
  • carro cisterna
  • vagon cistierneCopie
    [CO] (vagon di tren par traspuartâ licuits)
    un carro cisterna di nafta = un vagon cistierne di nafte
  • carro da morto
  • [CO] (cjale carro funebre)
  • carro di Tespi
  • cjar di TespiCopie
    [CO] (il mont dal teatri)
  • [TS] teatr. (teatri ambulant)
  • carro ferroviario
  • cjar feroviariCopie
    [CO] (vagon che al covente pal traspuart de marcjanzie, bestiis o par altris ûs che no sedin il traspuart di int)
    un carro ferroviario carico di maiali = un cjar feroviari plen di purcits
  • carro frigorifero
  • vagon frigorifarCopie
    [CO] (vagon di tren cun sisteme di frigorifar)
  • carro funebre
  • cjar di muart, cjar dai muarts, careton dai muarts, caroce di muartCopie
    [CO] (traspuart che al puarte i muarts tal funerâl)
    il carro funebre portò la bara dalla chiesa al cimitero = la caroce di muart e puartà la casse de glesie in cimitieri
  • carro mascherato
  • cjar di mascaris, cjar di CarnevâlCopie
    [CO] (cjar di Carnevâl)
    la sfilata de carri mascherati = la sfilade dai cjars di Carnevâl
  • carro rifiuti
  • cjar dai refudums, camion dai refudums, camion des scovacisCopie
    [CO] (veicul doprât par cjapâ sù refudums)
    sono già passati con il carro rifiuti = a son za passâts cul cjar dai refudums
  • carro tramoggia
  • [CO] (cjar che al permet di scjariâ daurman materiâi fins tant che glerie o grans)
  • fuso del carro
  • fûs dal cjarCopie
    [CO], [TS] mec. (estremitât scarmide dal assiâl li che si inserìs il muiûl)
  • l'ultima ruota del carro
  • l'ultin di ducj, la ultime cagule di sant PieriCopie
    [CO] (l'ultin, il mancul impuartant di un grup)
  • mettere il carro davanti ai buoi
  • meti il cjar denant dai bûs, meti il cjar devant dai bûs, clamâ gnot prin di sereCopie
    [CO] (fâ lis robis tal ordin contrari di ce che si à di fâ)
  • salire sul carro del vincitore
  • cori daûr di cui che al à vinçût, cori daûr dal vincidôrCopie
    [CO] (fâsi viodi de bande di cdn. cuant che chel al à za vinçût)
  • saltare sul carro del vincitore

monolengâl

cjâr adi.
Che si vuelii ben, che si à afiet
sinonims
amât, benvolût
esemplis
"In Normandie al veve un cjâr amì, Jean-Marc, e a lui al veve consegnadis lis clâfs di cjase"
gjavât fûr di "Il sium di Lissandri" di Franca Mainardis
"chel fo infedêl ancje ai plui cjârs amîs"
gjavât fûr di "II, 238" di Ermes di Colorêt
"là sù parsore, i cristians, par onorâ il Signôr, a àn tirade sù la plêf di Sant Florean, une des plui bielis e cjaris de Cjargne"
gjavât fûr di "La liende di Dimponç" di Josef Cjargnel
cjâr s.m.
Persone che si vuelii ben, parint, amì
esemplis
"jê e veve simpri sintût di scugnî vivi, anzit di spiulâ ogni ore, pai siei cjârs che, par jê, al valeve dome ce che e podeve dâ, magari dome peraulis di cûr"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
cjâr adi.
Dongje dal non o de indicazion di une persone muarte, tant che apelatîf di rispiet e afiet
esemplis
"ogni an al puarte rosis su la tombe di cjare sô mari"
cjâr adi.
Che si compuarte cun biele maniere, che al à rivuart par chei altris
sinonims
ninin
esemplis
"al è propit un cjâr frutat e fin da cuant che jê siore parone e à vût la bontât di clamâmi a direzi la sô fatorie, o ai cjapât par lui tant afiet"
gjavât fûr di "Mame..." di Pieri Somede dai Marcs
cjâr adi.
Di alc, che al à un presit alt
sinonims
costôs, dispendiôs
esemplis
"tal marcjât a àn za lis cjariesis, ma ancjemò une vore cjaris"
"magari che o ves podût menâ i miei frutins a saludâ lôr nonos, il viaç al coste masse cjâr e ancje in France no son cucagnis"
gjavât fûr di "Gnot di Nadâl" di Pieri Somede dai Marcs
"Cemût fasevial chel centri a jessi content e sodisfat de propueste, se il preventîf al jere plui cjâr e no jerin i programs didatics?"
gjavât fûr di "Piçulis storiis di mafie furlane" di Sandri Carrozzo
cjâr adi.
In funzion averbiâl, a presit alt
esemplis
"al è un brâf avocat, ma si fâs paiâ cjâr"
detulis
"il cjar al è cjâr"
"la buine robe no je mai cjare"
"la cjar plui cjare e je chê di vacje"
"lis visitis raris a son lis plui cjaris"
"pes cuet e cjâr crude"
"robe rare, robe cjare"
torne sù
torne sù