Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
frangere
torne indaûr

bilengâl

frangere v.tr., v.intr.
  • 1

    v.intr. rompisi, crevâsi Copie

    [LE] (crevâsi fasint sbrume)
    le onde del mare frangono sulle rocce = lis ondis dal mâr si rompin oppure si crevin sui scois
  • 1a

    v.tr. rompi, crevâ Copie

    [LE] (fâ a tocs)

    v.tr. rompi, arâ Copie

    (fâ a tocs la tiere)

    v.tr. crustâ, muardi, gramolâ, mastiâ Copie

    (fâ a tocs la mangjative)
  • 1b

    v.tr. sfracaiâ, scliçâ, turclâ Copie

    [TS] agr. (fracâ, strucâ cul sfrantoi)
    frangere le olive = turclâ lis ulivis
  • 2

    v.tr. morestâ, bonâ, cuietâ Copie

    [LE] (moderâ la fuarce di un sintiment, la violence di une passion, la fuarce di une brame e sim.)
  • 3

    v.tr. rompi, trasgredî, tradî, contravignî Copie

    [LE] (no rispietâ, lâ cuintri)
    frangere una promessa = rompi oppure tradî une promesse
    frangere una regola = trasgredî une regule
  • 4

    v.tr. taiâ, vierzi Copie

    [LE] (lâ indenant ta la aghe o intun altri mieç lassant un segnâl dal propri passaç)
  • 5

    v.tr. rifleti, tornâ indaûr Copie

    [LE] (rimandâ)
  • 6

    v.tr. suspirâ, trabascjâ, tartaiâ Copie

    [LE] (pronunziâ in mût malsigûr, butâ fûr i suns cence sigurece)

monolengâl

bonâ v.tr.
(bo-nâ)
Fâ deventâ plui bon, plui calm, plui cuiet
sinonims
calmâ, cuietâ, dumiesteâ, mugnestrâ
esemplis
"si inacuarzè dal stât di savoltament de femine e le bonà cun vôs basse e calme"
gjavât fûr di "Cretevierte" di Roberto Ongaro
"[il frut] al smalite tal braç de mari e al scomence a cuarnâ disperât; e dibant la Fiorine e cîr di bonâlu"
gjavât fûr di "Tirâ sù fruts" di Meni Ucel
bonâ v.tr.
(bo-nâ)
Ridusi di fuarce, di intensitât une bisugne, une sensazion, un sintiment, un fenomen e v.i., ancje cul dâi un pocje di sodisfazion o al contrari cul stratignî
sinonims
morestâ, moderâ, placâ, slizerî, svuarbâ, padinâ, pasâ, calmâ, studâ, distudâ
esemplis
"la cene e jere pronte une vore tart par bonâ la sô fam simpri sveade"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"rivaraio mai a une conclusion o, almancul, a bonâ il cruzi che mi tormente?"
gjavât fûr di "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"la int, sintude une tâl, di chel moment e bonà dut il so sbulium, e tacà a deventâ plan planin plui suturne e pinsirose"
gjavât fûr di "Batistute" di Josef Cjargnel
bonâ v.intr.
(bo-nâ)
Deventâ mancul fuart, manifestâsi in maniere mancul fuarte
sinonims
calâ, cangjâ, sbassâsi, morestâsi, padinâsi, pasâsi, calmâsi, cuietâsi, studâsi, distudâsi, bonâsi
esemplis
"intant ancje il timp al veve bonât alc, e lôr a finivin la partide"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
"[...] scuindevin tra i sterps ta la grave / il cjâf, ducj spasemâts, e slargjavin i braçs / urlant o sconzurant che il cjastic al bonàs"
gjavât fûr di "Guere!" di Ercole Carletti
torne sù
torne sù