Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
guastare
torne indaûr

bilengâl

guastare v.tr.
  • 1a

    v.tr. rompi, vuastâ Copie

    [AU] (fâ che alc nol funzioni plui, cun intenzion o cence)
    ha sforzato la chiave e così ha guastato la serratura = al à sfuarçade la clâf e cussì al à rote la sieradure
  • 1b

    v.tr. sassinâ, ruvinâ, dissipâ Copie

    [AU] (fâ dams)
    frenando così bruscamente guasterai le gomme = frenant cussì di brut tu ruvinarâs oppure tu sassinarâs lis gomis

    v.tr. ruvinâ Copie

    (fâ dam a un orghin o a la salût)
    il fumo guasta i polmoni = il fum al ruvine oppure al fâs dam ai polmons
  • 2a

    v.tr. vuastâ Copie

    [AU] (fâ lâ frait)
    l'umidità ha guastato le mele = la umiditât e à vuastât i miluçs
  • 2b

    v.tr. vuastâ Copie

    [AU] (puartâ ae coruzion)
    una cattiva compagnia lo ha guastato = une brute compagnie lu à vuastât
  • 3

    v.tr. sassinâ, ruvinâ Copie

    [AU] (fâ plui brut)
    le case abusive hanno guastato il panorama = lis cjasis abusivis a àn sassinât il panorame
  • 4

    v.tr. rompi, ruvinâ Copie

    [AU] (disturbâ)
    non guastare l'allegria della giornata = no stâ a ruvinâ la ligrie de zornade
    quei rumori mi hanno guastato il sonno = chei rumôrs mi àn rot il sium

    v.tr. rompi, ruvinâ Copie

    (puartâ ae fin un rapuart, une relazion personâl)
    per gelosia hanno guastato l'amicizia = par zelosie a àn rot la amicizie

    v.tr. savoltâ, mandâ a mont Copie

    (impedî)
    la pioggia potrebbe guastare i progetti dei turisti = la ploie e podarès mandâ a mont i progjets dai turiscj
  • 5

    v.tr. fâ mâl Copie

    [AU] (ass., massime in espressions neg., contrastâ)
    un po' di fantasia non guasterebbe = un pocje di fantasie no fasarès mâl

locuzions

    guastare il sangue
  • invelegnâ, imbilâ, fâ trist sanc, fâ ingrintâ, sassinâ il fiât, fâ restâ mâlCopie
    [CO] (fâ inrabiâ)
    è una questione che mi ha guastato il sangue = e je une cuistion che mi à fat ingrintâ oppure mi à fat trist sanc
  • guastare l'appetito
  • guastare la digestione
  • guastare la festa
  • ruvinâ la fiesteCopie
    [CO] (ruvinâ un moment di ligrie)
    il suo arrivo ha guastato la festa = al è rivât e al à ruvinade la fieste
  • secjâ lis mirindis, secjâ la devozion, rompi lis citis, rompi i ûfsCopie
    [CO] (dâ fastidi)
  • guastare le uova nel paniere

monolengâl

ruvinâ v.tr.
(ru-vi-nâ)
Fâ dam a alc
sinonims
esemplis
"la crassigne si siere miôr cun doi zîrs di clâf, ma bisugne lâ a planc par no ruvinâ la sieradure"
gjavât fûr di "Il bal spasimât des ombrenis" di Maria Forte
"al picave la cjalcine a planc par no ruvinâ i modons"
gjavât fûr di "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
Viôt ancje: rovinâ, rivuinâ
ruvinâ v.tr.
(ru-vi-nâ)
Fâ dam a nivel morâl, spec. lassant incinte une fantate no maridade (fig.)
sinonims
esemplis
"un brut omenat, maridât, al veve ruvinade une puare frute che a spesis de comune e à scugnût là tal ospizi"
gjavât fûr di "Strambariis" di Pieri Somede dai Marcs
ruvinâ v.tr.
(ru-vi-nâ)
Fâ lâ in miserie, in disgracie (fig.)
sinonims
mandâ in ruvine, mandâ pal aiar
esemplis
"jo i sai doma che una zent foresta a è vignuda ta la nustra cjera a ruvinâni e distruzini"
gjavât fûr di "I Turcs tal Friûl" di Pier Paolo Pasolini
"al tacà a sberghelâ che lu vevin ruvinât, che i vevin robâts i siei sudôrs, il so sanc"
gjavât fûr di "Il fi de Rosse" di Pieri Menis
"salacor al podeve gjavâse fûr cun dodis o tredis agns, stant che al jere stât provocât, ma dute une rie di testemonis contraris lu vevin ruvinât"
gjavât fûr di "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
ruvinâ v.tr.
(ru-vi-nâ)
Fâ deventâ brut, trist, negatîf, fâ cambiâ in piês, fâ che alc nol sedi plui intat, che nol ledi plui indevant ben, che nol rivi insom e v.i.
sinonims
vuastâ
esemplis
"biele la place [cuvierte di nêf] tal so moment plui cjandit, cence nancje une talpade; che al pareve un dûl ruvinâ chel bleon rampit e perfet di lûs"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"di gnot la sô trancuilitât e jere ruvinade par vie di chel rumôr"
gjavât fûr di "La fantasime" di Checo Tam
"la scraçule e jere pronte. Par no fâsi sintî di Ricardo, e no ruvinâ la sorprese al le a provâle in fonts dal vignâl"
gjavât fûr di "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
detulis
"aghe cidine e ruvine i puints, lime sordine e ruvine lis cjasis"
"baste une cjavre cu la rogne par ruvinânt un trop"
"la aghe e ruvine i puints e il vin il cjâf"
"lis comarutis a son la ruvine des fameis"
"lis divisions a ruvinin lis fameis"
"lis femenucis a ruvinin lis cjasis"
"no bisugne lassâ scjampâ il jeur par pôre di ruvinâi la piel"
"piçule magle e ruvine un biel tapêt"
torne sù
torne sù