Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
insaccare
torne indaûr

bilengâl

insaccare v.tr.
  • 1

    v.tr. insacâ Copie

    [CO] (meti dentri di un sac)
    insaccare il granoturco = insacâ la blave
  • 2

    v.tr. invistî, insacâ Copie

    [TS] alim. (meti intun budiel naturâl o artificiâl la cjar, soredut di purcit, masanade, cuinçade cun droghis e v.i., par fâ salams, luianiis e sim.)
    insaccare la carne di maiale = insacâ la robe purcine
  • 3

    v.tr. intropâ, insacâ, intassâ Copie

    [CO] (ingrumâ intun spazi piçul)
    hanno insaccato tutti i passeggeri in tre vagoni = a àn insacât ducj i passizîrs in trê vagons
  • 4

    v.tr. intapossâ, insacâ, imbacucâ, impeçotâ Copie

    [CO] (meti vistîts masse grancj e gofs)
    la bambina è insaccata in un cappotto troppo grande = la frutine e je insacade intun capot masse grant
  • 5

    v.tr. platâ, insacâ Copie

    [CO] (tignî une part dal cuarp in mût che e je scuindude di altris)
    ha il collo insaccato fra le spalle = al à insacât il cuel fra lis spalis
  • 6

    v.tr. butâ, pocâ, petâ, insacâ Copie

    [TS] sport (intal zûc dal balon, mandâ la bale in rêt, ancje ass.)
    l'attaccante ha insaccato la palla in rete = l'atacant al à butât la bale in rêt
  • 7

    v.tr. sglonfâ, jemplâ, insacâ Copie

    [TS] mar. (dal aiar, jemplâ lis velis cuadris, soflant de bande de prore)
  • 8

    v.tr. involuçâ, insacâ Copie

    [TS] agr. (cuvierzi lis pomis cun sacuts par protezilis di parasits, insets o malatiis criptogamichis)
  • 9

    v.tr. mangjonâ, sglonfâsi, diluviâ Copie

    [BU] (mangjâ e bevi masse)
  • 10

    v.tr. tirâ, scuedi, meti in sachete Copie

    [BU] (cjapâ bêçs)
    ha vinto la scommessa e ha insaccato la posta = al à vinçût la scomesse e metût in sachete la pueste
  • 12

    v.tr. tignî, insacâ Copie

    [LE], [OB] (vê dentri di se)

monolengâl

petâ v.tr.
(pe-tâ)
Cun sens une vore larc, fâ une azion che e compuarte un impuls, un efiet, un impat, une esplosion, une emission o sim.
esemplis
"Min al petà un salt jù dal jet e jù di corse pes scjalis"
gjavât fûr di "Aiar de Basse" di Alviero Negro
"di frut, a pît, cuant che al rivave alì, al petave simpri une scorsete par rivâ svelt là di là"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"ca un pôc un scorpion / mi à petât un becon"
gjavât fûr di "Raspadicis pal Strolic furlan del an 1859" di Pieri Çorut
"al petà un berli, e al colà jù devant daûr"
gjavât fûr di "Il matescul di Cjabie" di Luigi Gortani
"si divertivin a petâ une ridade cui amîs"
gjavât fûr di "La Madalene" di Zuan Lurinçon
petâ v.intr.
(pe-tâ)
Lâ a finî, soredut cun ciertis consecuencis (ancje fig.)
sinonims
dâ, bati, pocâ, çocâ, lâ, finî
esemplis
"un aiar trement che al jentrave par une lastre rote e che mi petave juste intune orele"
gjavât fûr di "A Aquilee" di Pieri Somede dai Marcs
"il soreli si sbassave daûr lis polessis altis là vie e al petave ca a stris su lis viis de jarbe seade"
gjavât fûr di "La massarie" di Dino Virgili
"a bevin masse e il vin ur pete tal cjâf e ur fâs straviodi"
gjavât fûr di "La cjase" di Alviero Negro
petâ v.intr.
(pe-tâ)
Dâ pachis
sinonims
dâ, dâ jù, legnâ, pestâ, pacâ
esemplis
"«Alore tu sarâs tu a cjapâlis.» «Mê mari no mi pete mai [...]»"
gjavât fûr di "Il dolfin" di Carlo Sgorlon
"cuant che lu coionavin o lu tiravin a ciment, ur coreve daûr e ur petave di lassâju frêts"
gjavât fûr di "Pre Pitin" di Antoni Beline
petâ v.intr.
(pe-tâ)
Someâ just, bon, convenient, comut e v.i.
sinonims
pocâ, comodâ, lâ, smecâ
esemplis
"a scrivin ancjemò in mil varietâts di furlan e in antantis grafiis diferentis, come che ur pete"
gjavât fûr di "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
detulis
"a chel de barete nissun no je pete"
"cuant che la joibe il soreli al va tal sac, no ven domenie che nol peti un vuac"
"il mont al è fat a scarpete: se al po te pete"
torne sù
torne sù