Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
mente
torne indaûr

bilengâl

mente s.f.
  • 1

    s.f. cjâf, ment Copie

    [FO] (complès des facoltâts inteletivis e psichichis che a permetin di pensâ, di judicâ e v.i.)
    avere una buona mente = vê un bon cjâf
    i misteri della mente = i misteris de ment
  • 2a

    s.f. cjâf, ment, cerviel Copie

    [FO] (disposizion dal cjâf)
    avere una mente creativa = vê une ment creative
  • 2b

    s.f. cjâf, ment Copie

    [FO] (capacitât dal intelet)
    avere una mente per la matematica = vê un cjâf pe matematiche
  • 3

    s.f. pinsîr, cjâf, ment, atenzion Copie

    [FO] (ce che al è pinsîr, atenzion)
    interessare la mente a un'attività = meti ment intune ativitât

    s.f.

    (in espressions particolârs cun chel significât)
    essere altrove con la mente = vê il cjâf in altrò

    s.f.

    (ce che si à a cûr)
    avere mente a qualcosa = vê a cûr alc
  • 4

    s.f. intenzion Copie

    [FO] (volontât)
    in merito nessuno conosce la sua mente = par chel nissun nol sa lis sôs intenzions
  • 5

    s.f. cjâf, ment Copie

    [FO] (memorie)
    fissò quell'emozione nella mente = e inclapà chê emozion intal cjâf
  • 6

    s.f. spirt, naturâl, caratar Copie

    [FO] (complès des disposizions morâls di une persone)
    una mente nobile = un spirt nobil
  • 7a

    s.f. cjâf, ment Copie

    [FO] (complès des ideis e des cognossincis di une persone)
    educare la mente = inscuelâ la ment
  • 7b

    s.f. cjâf Copie

    [FO] (par metonimie, persone che e à chês cualitâts)
    è una delle migliori menti del settore = al è un dai miôr cjâfs dal setôr
  • 7c

    s.f. cjâf, ment Copie

    [FO] (cui che al dirêç alc)
    la mente e il braccio = il cjâf oppure la ment e il braç
  • 8

    s.f. ment Copie

    [TS] psic. (complès des funzions e dai procès psichics subcussients o cussients)

locuzions

    a mente
  • ad a ments, a memorieCopie
    [CO] (in mût mnemonic)
    sapere a mente la tabellina del cinque = savê ad a ments la tabele dal cinc
  • a mente di
  • daûr di, daûr disposizion diCopie
    [TS] burocr. (daûr di disposizion)
    a mente di un comma del regolamento = daûr di un come dal regolament
  • a mente fredda
  • a frêt, a cûr frêt, a sanc frêtCopie
    [CO] (cence la influence des passions)
    una analisi a mente fredda = une analisi a cûr frêt
  • a mente fresca
  • a cjâf frescCopie
    [CO] (pensant in plene capacitât dopo vê polsât)
    ragionare a mente fresca = resonâ a cjâf fresc
  • a mente lucida
  • cul cjâf polsât, a ment clareCopie
    [CO] (resonant ben)
    meglio decidere a mente lucida = miôr decidi cul cjâf polsât oppure a ment clare
  • a mente riposata
  • [CO] (cjale a mente fresca)
  • aguzzare la mente
  • [CO] (cjale aguzzare l'ingegno)
  • aprire la mente
  • vierzi la mentCopie
    [CO] (svilupâ la capacitât di capî)
    aprire la mente a nuove prospettive = vierzi la ment a prospetivis gnovis
  • avere a mente
  • vê a ments, vê ad a ments, impensâsiCopie
    [CO] (vê presint te memorie)
    hai a mente quanto ti ho detto? = âstu ad a ments ce che ti ai dit?
  • avere in mente
  • passâ pal cjâf, fâ calcul, vê iniment, vê tal cjâf, vê a ments, vê ad a mentsCopie
    [CO] (meti il cjâf in vore su alc)
    cos'hai in mente = ce ti passial pal cjâf?
  • passâ pal cjâf, fâ calcul, vê iniment, vê tal cjâfCopie
    [CO] (pensâ di fâ alc)
    avere in mente di andare in ferie = vê tal cjâf di lâ in feriis
  • avere per la mente
  • ve che, vê tal cjâfCopie
    [CO] (pensâ une vore a alc)
    avere per la mente di andarsene = vê chê di lâ vie ha per la mente strane idee = al à pal cjâf ideis straniis
  • fare mente locale
  • metisi a pensâ, pensâCopie
    [CO] (concentrâsi par cirî di visâsi ben un ciert fat o argoment)
  • ficcarsi in mente
  • [CO] (cjale mettersi in mente)
  • fuori di mente
  • [CO] (cjale fuori di testa)
  • infermo di mente
  • malât di mentCopie
    [CO], [TS] dir. (cui che al è in cundizion di infermitât mentâl)
  • mat, malât di mentCopie
    [BU] (persone stupide)
  • lavoratore della mente
  • lavoradôr di inteletCopie
    [CO] (cui che al fâs lavôrs di intelet)
  • levarsi dalla, di mente
    malato di mente
  • malât di cjâf, malât di mentCopie
    [CO], [TS] (cui che al à malatiis mentâls, psicopatic)
  • mandare a mente
  • tignî a ments, imparâ ad a ments, mandâ a mentsCopie
    [CO] (imparâ a memorie)
    mandare a mente un numero di telefono = mandâ a ments un numar di telefon
  • mettersi in mente
  • metisi tal cjâfCopie
    [CO] (convincisi)
    si è messo in mente di fare l'università = si à metût tal cjâf di fâ la universitât
  • passare di mente
  • [CO] (cjale uscire di mente)
  • passare per la mente
  • passâ pal cjâfCopie
    [CO] (di alc che si impensisi, spec. di bot)
    non gli è nemmeno passato per la mente = no i à nancje passât pal cjâf
  • porre mente
  • fâ riflès, cjalâ ben, fâ a mentsCopie
    [CO] (considerâ cun atenzion)
    poniamo mente al problema = cjalìn ben il oppure fasìn riflès sul probleme
  • ritornare in mente
  • tornâ sù, tornâ inimentCopie
    [CO] (tornâ a jessi pensât)
    mi è tornato in mente quel nome = mi à tornât sù chel non
  • saltare in mente
  • vignî sù, vignî pal cjâf, saltâ pal cjâf, saltâ tal cjâfCopie
    [CO] (di pinsîr, vignî sù)
    meno male che mi è saltato per la mente di chiamarti = mancul mâl che mi è vignût sù di clamâti
  • saltare per la mente
  • [CO] (cjale saltare in mente)
  • sano di mente
  • a plomp, in scuare, a puest cul cjâf, di cjâf san, justCopie
    [CO] (cu lis facoltâts mentâls che a funzioni regolârs)
    non sembra una persona sana di mente = nol somee une persone di cjâf san oppure a puest cul cjâf
  • scappare di mente
  • [CO] (cjale uscire di mente)
  • sfuggire di mente
  • [CO] (cjale uscire di mente)
  • tenere a mente
  • tignî a ments, tignî inimentCopie
    [CO] (visâsi des robis, no dismenteâlis)
  • togliersi dalla, di mente
  • gjavâsi dal cjâf, suiâsi la bocje, fâ la crôs parsoreCopie
    [CO] (lassâ stâ une idee)
    è meglio che ti tolga dalla mente quel progetto = al è miôr che tu i fasis la crôs parsore di chel progjet
  • uscire di mente
  • lâ vie di cjâf, lâ fûr dal cjâfCopie
    [CO] (jessi dismenteât)
    mi è uscito di mente come si chiama = mi è lât fûr dal cjâf cemût che si clame
  • venire in mente
  • vignî sù, vignî tal cjâf, vignî a ments, vignî inimentsCopie
    [CO] (jessi pensât)
    mi è venuto in mente ora che dovevo telefonarti = mi è vignût sù cumò che o vevi di telefonâti

monolengâl

intenzion s.f.
(in-ten-zi-on)
Il volê otignî alc, rivâ a un obietîf e v.i.
sinonims
esemplis
"[sô madone] e induvinave simpri lis intenzions de Nene e le disfredave daurman"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"savêso nuie se chei doi forescj a àn intenzion di tornâ achenti?"
gjavât fûr di "La ospitalitât" di Luigi Gortani
"malignâ parfin su lis intenzions plui inocentis"
gjavât fûr di "Bastarès fâ Nadâl dut l'an" di Riedo Pup
intenzion s.f.
(in-ten-zi-on)
(filos.) Massime te filosofie aristoteliche e scolastiche, at dal intelet dal sogjet che si indrece al ogjet
torne sù
torne sù