Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
mettere
Torna indietro

bilingue

mettere ,
  • 1

    v.tr. meti Copia

    [FO] (poiâ jù)
    mettere i fazzoletti nel cassetto = meti i façolets intal scansel
    mettere il vestito nell'armadio = meti il vistît intal armâr
  • 2

    v.tr. meti Copia

    [FO] (plaçâ intune posizion precise)
    mettere diritto = meti dret
    mettere gli alunni in fila = meti i arlêfs in file
  • 3a

    v.tr. meti Copia

    [FO] (al forme costruzions cun nons che a àn denant 'in')
    mettere in bella mostra = meti ben in mostre
    mettere in ordine = meti in ordin

    v.tr. voltâ Copia

    (tradusi)
    mettere in friulano = voltâ par furlan
  • 3b

    v.tr. meti Copia

    [FO] (al forme costruzions subordenadis infinitivis)
    mettere a lavorare = meti a vore
    mettere a scaldare l'acqua = meti a scjaldâ la aghe
  • 4

    v.tr. tacâ, meti Copia

    [FO] (meti parsore)
    mettere il francobollo sulla cartolina = meti il bol su la cartuline

    v.tr. meti, fâ Copia

    (scrivi)
    mettere una firma = fâ une firme
  • 5

    v.tr. meti Copia

    [FO] (zontâ)
    mettere il formaggio sulla minestra = meti il formadi su la mignestre
    mettere lo zucchero nel caffè = meti il zucar intal cafè
  • 6

    v.tr. meti Copia

    [FO] (meti dentri)
    mettere l'acqua nella bottiglia = meti la aghe inte butilie
  • 7

    v.tr. meti Copia

    [FO] (zontâ intun scrit, intun discors)
    qui metterei un punto = chi o metarès un pont
  • 8

    v.tr. meti Copia

    [FO] (poiâ)
    mettere la giacca sulla sedia = meti la gjachete su la cjadree
    mettere la penna sul tavolo = poiâ la pene su la taule
  • 9

    v.tr. meti Copia

    [FO] (meti intune buse)
    mettere la chiave nella toppa = meti la clâf inte clavarie

    v.tr. meti Copia

    (parâ dentri)
    mettere un chiodo nel muro = meti oppure bati un claut intal mûr
  • 10

    v.tr. meti, meti sù, meti intor Copia

    [FO] (vistîsi)
    mettere i pantaloni = meti sù i bregons
  • 11

    v.tr. meti sù Copia

    [FO] (tacâ)
    mettere un adesivo sulla macchina = meti sù un adesîf su la machine
  • 12

    v.tr. meti, meti sù, meti in vore Copia

    [FO] (colegâ, meti in vore)
    stanno mettendo la parabolica = a son daûr a meti la paraboliche
  • 13

    v.tr. tacâ, meti Copia

    [FO], [TS] (fâ funzionâ, meti in vore)
    mettere i fanali = meti lis lûs
    mettere la freccia = tacâ la frece
  • 14

    v.tr. meti Copia

    [FO] (fâ vignî fûr)
    l'albero sta mettendo le radici = l'arbul al è daûr a meti lis lidrîs
  • 15

    v.tr. fâ Copia

    [FO] (fâ nassi un stât o un sintiment)
    mettere allegria = fâ ligrie
    mettere paura = fâ pôre
  • 16

    v.tr. meti Copia

    [FO] (plaçâ intun puest)
    mettere avanti = meti indenant
    mettere in prima fila = meti in prime file

    v.tr. meti, fâ Copia

    (massime cun daûr 'a' o 'in', meti intun stât particolâr)
    mettere fuori combattimento = fâ fûr
    mettere in soggezione = meti in sudizion
  • 17

    v.tr. meti Copia

    [FO] (destinâ par une incarghe)
    mettere come responsabile = meti di responsabil
  • 18

    v.tr. meti Copia

    [FO] (prossumâ)
    metti che non venga = met che nol vegni

    v.tr. meti Copia

    (paragonâ)
    vuoi mettere? = vûstu meti?

    v.tr. meti Copia

    (in loc.pragm., fâ)
    ed ora come la mettiamo = e cumò cemût le metìno?
  • 19

    v.tr. meti Copia

    (depositâ)
    mettere i soldi sul conto = meti i bêçs sul cont

    v.tr. meti Copia

    (fissâ un presit)
    mettere le uova a venti centesimi = meti i ûfs a vincj centesims

    v.tr. meti Copia

    [FO] (paiâ une sume)
    per il regalo abbiamo messo ognuno una quota = pal regâl o vin metût ognidun une part
  • 20

    v.tr. meti, meti sù Copia

    [FO] (imponi in fuarce de autoritât)
    mettere una nuova tassa = meti sù une tasse gnove
  • 21

    v.tr. meti Copia

    [FO] (plaçâ berdeis)
    mettere ostacoli = meti berdeis
  • 22

    v.tr. meti Copia

    [FO] (doprâ)
    mettere le proprie forze in un progetto = meti lis sôs fuarcis intun progjet
  • 23

    v.tr. dâ, butâ Copia

    [FO] (dutun cun particulis clitichis al met adun formis verbâls)
    mettercela tutta = dâi sot oppure dâi di schene oppure dâi di côt oppure dâi di drughe oppure dâi di sonone oppure butâle fûr dute

    v.tr. meti, fâ Copia

    (sotscrivi)
    metterci la firma = fâ firme
  • 24

    v.intr. menâ, butâ Copia

    [CO] (rivâ, lâ a finîle)
    il viottolo mette sulla statale = il troi al mene ae statâl

    v.intr. butâsi Copia

    (lâ a finîle)
    il Fella mette nel Tagliamento = la Fele si bute intal Tiliment

locuzioni

    mettere a confronto
  • confrontâCopia
    [CO] (paragonâ)
    mettere a confronto due biciclette = confrontâ dôs bicicletis
  • mettere a dieta
  • meti sot diete, meti a diete, meti in dieteCopia
    [CO] (controlâ la alimentazion di cdn.)
    il medico lo ha messo a dieta a causa del mal di fegato = il miedi lu à metût sot diete par vie dal mâl di fiât
  • mettere a disposizione
  • dâ in man, meti a disposizion, meti a manCopia
    [CO] (dâ la pussibilitât di doprâ o di vê di jutori)
    gli hanno messo a disposizione una nuova segretaria = i àn metût a disposizion une altre segretarie
  • mettere a ferro e fuoco
  • meti a fûc e a tai, meti a fûc e sancCopia
    [CO] (fiscâ)
    Attila mise Aquileia a ferro e fuoco = Atile al metè Aquilee a fûc e sanc
  • mettere a frutto
  • meti a proCopia
    [CO] (fâ rindi)
    mettere a frutto i risparmi = meti a pro i sparagns
  • meti a proCopia
    (fâ zovâ)
    mettere a frutto l'esperienza = meti a pro la esperience
  • mettere a fuoco
  • meti a fûcCopia
    [CO], [TS] (regolâ in maniere manuâl o automatiche l'obietîf di une machine fotografiche, cinematografiche o di une telecjamare o di un proietôr par vê imagjins netis)
    mettere a fuoco il secondo piano = meti a fûc il secont plan
  • meti a fûc, staronzâCopia
    [CO] (precisâ juscj i concets o tiermins di une idee)
    mettere a fuoco una questione = meti a fûc une cuistion
  • mettere a fuoco e fiamme
  • [CO], [TS] (vedi mettere a ferro e fuoco)
  • mettere a letto
  • meti sot, meti tal jet, meti a durmîCopia
    [CO] (compagnâ a durmî fruts o cui che nol rive bessôl)
    vado a mettere a letto i bambini = o voi a meti tal jet i fruts
  • mettere a massa
  • meti a tiere, meti a masseCopia
    [TS] (fâ che al sei un contat cu la tiere)
  • mettere a morte
  • condanâ a muartCopia
    [CO] (condanâ a murî)
    mettere a morte per tradimento = condanâ a muart par tradiment
  • copâCopia
    (eseguî une sentence di muart)
    lo hanno messo a morte con una iniezione = lu àn copât cuntune punture
  • mettere a nudo
  • meti in mostre, mostrâ, scuaiâ, pandiCopia
    [CO] (fâ viodi cence pussibilitât di mascarâ)
    l'occasione ha messo a nudo la sua debolezza = la ocasion e à metût in mostre la sô debilece
  • mettere a parte
  • fâ part, meti al fat, fâ visât, fâ savê, pandi, diCopia
    [CO] (fâ che alc si lu sepi)
    l'ho messo a parte del mio segreto = lu ai fat part dal gno segret lo ha messo a parte della sua situazione = i à dit la sô situazion oppure lu ai fat visât de sô situazion
  • mettere a posto
  • meti a puestCopia
    [CO] (meti in ordin)
    e adesso metti a posto tutte le bambole con cui hai giocato = e cumò met a puest dutis lis pipinis che tu âs zuiât metti a posto la tua stanza = met a puest la tô stanzie
  • meti a puestCopia
    [CO] (sestâ, comedâ)
    il meccanico ha messo a posto la macchina = il mecanic al à metût a puest la machine
  • meti a puestCopia
    (risolvi)
    mettere a posto una situazione = meti a puest une situazion
  • meti a puest, meti in stangjeCopia
    (tirâ lis orelis, dâ il pevar)
    l'ho messo a posto una volta per tutte = lu ai metût in stangje une volte par simpri
  • meti a puest, sestâ, sistemâCopia
    [CO] (dâi a cdn. une sistemazion, in tiermins di bêçs o di lavôr)
  • mettere a profitto
  • meti a pro, fâ reonâCopia
    [CO] (fâ frutâ)
    mettere a profitto gli studi fatti = fâ reonâ i studis fats
  • mettere a punto
  • regjistrâ, sistemâ, regolâ, comedâ, justâ, rangjâCopia
    [CO], [TS] (di un argagn, un motôr e sim., fâ che al funzioni ben)
    mettere a punto il motore = regjistrâ il motôr
  • cumbinâ, regolâ, justâ, rangjâCopia
    [CO] (definî precisant i limits)
    mettere a punto una questione = rangjâ une cuistion
  • mettere a repentaglio
  • meti in pericul, meti in forsit, meti a risi, zuiâsi, meti a periculCopia
    [CO] (meti intune situazion di pericul)
    mettere a repentaglio la vita = meti in pericul la vite
  • mettere a rischio
  • mettere a sacco
  • fiscâ, botinâ, svalisâCopia
    [CO] (cjapâ sù dut cun violence)
    l'esercito unno mise a sacco Aquileia = l'esercit un al botinà Aquilee
  • mettere a segno
  • fâ, segnâCopia
    [CO] (concludi ben)
    mettere a segno una rapina = fâ une rapine
  • otignî, segnâCopia
    [CO] (rivâ a fâ)
    mettere a segno la prima vittoria in campionato = otignî la prime vitorie in campionât
  • mettere a soqquadro
  • butâ par aiar, savoltâ, ribaltâCopia
    [CO] (meti in disordin)
    mettere a soqquadro la scrivania = butâ par aiar la scrivanie
  • mettere a tacere
  • meti in tasê, cuacjâ, taponâ la bocje, fâ tasê, cidinâCopia
    [CO] (rebecâ cun argoments bogns di impedî cualsisei obiezion)
    mettere a tacere con una risposta secca = meti in tasê cuntune rispueste secje
  • meti in tasê, fâ tasê, cidinâCopia
    [CO] (fâ in maniere che alc no si lu sepi)
    mettere a tacere una illazione = cidinâ une ilazion
  • mettere a terra
  • butâ jù, seâ lis gjambis, taiâ lis gjambisCopia
    [CO] (fâ colâ inte depression)
    la notizia lo ha messo a terra = la gnove lu à butât jù
  • [CO], [TS] (vedi atterrare)
  • meti a tiere, meti a masseCopia
    [TS] (colegâ un imprest eletric cul implant di tiere)
    mettere a terra l'impianto = meti l'implant a tiere
  • mettere a verbale
  • meti tal verbâlCopia
    [CO] (scrivi tal verbâl)
    tutte le dichiarazioni sono state messe a verbale = dutis lis declarazions a son stadis metudis tal verbâl
  • mettere acqua nel vino
  • slungjâ la mignestre, meti aghe intal asêt, bonâ la burascjeCopia
    [CO] (cuietâ, morestâ manieris di fâ e afermazions ecessivis)
    rispetto alle affermazioni precedenti, mise acqua nel vino = a pet des afermazions di prin, al metè aghe intal asêt tendere a mettere acqua nel vino = cirî di bonâ la burascje
  • mettere ai voti
  • meti in votazion, votâCopia
    [CO] (fâ votâ su alc)
    mettere ai voti una proposta di legge = meti in votazion une propueste di leç
  • mettere al bando
  • mandâ in bant, bandîCopia
    [CO] (parâ fûr, mandâ vie o ancje esiliâ)
    il partito lo ha definitivamente messo al bando = il partît lu à bandît in maniere definitive
  • meti di bande, bandîCopia
    [CO], [TS] (lassâ pierdi)
    mettere al bando le emozioni = meti di bande lis emozions
  • vietâ, abolî, mandâ in bant, bandîCopia
    (improibî)
    mettere al bando il commercio di droghe leggere = vietâ il cumierç di droghis lizeris
  • mettere al coperto
  • meti a sotet, meti sot, meti al cuviert, sotetâ, meti in ripârCopia
    [CO] (meti alc li che no i fasin dam soreli e ploie)
    mise le pecore al coperto = al metè lis pioris al cuviert oppure a sotet
  • meti al sigûr, meti in sigureceCopia
    (meti alc intun puest o intune situazion sigure)
    mise quei pochi soldi al coperto perché non glieli portassero via = al metè chei cuatri francs in sigurece par che no jai puartassin vie
  • mettere al corrente
  • fâ part, dâ part, meti al fat, meti in zornade, fâ visâtsCopia
    [CO] (visâ, dâ informazions)
    mettere un amico al corrente dei fatti = dâ part a un amì dai fats oppure fâ part dai fats un amì oppure meti un amì in zornade dai fats
  • mettere al guinzaglio
  • meti la cjaveceCopia
    [CO] (tignî leât, cence libertât)
    è un uomo che non si lascia mettere al guinzaglio = al è un om che no si lasse meti la cjavece
  • mettere al mondo
  • [CO] (vedi dare al mondo)
  • mettere al muro
  • meti al mûrCopia
    [CO] (fusilâ)
  • mettere al palo
  • [CO] (leâ tun pâl, tant che torture o pene)
    mettere al palo un traditore = torturâ al pâl un traditôr
  • mettere al riparo
  • [CO] (vedi mettere al coperto)
  • mettere al sicuro
  • [CO] (vedi mettere al coperto)
  • mettere all'indice
  • improibî, bandî, meti in indiçCopia
    [CO] (bandî par vie dal contignût no morâl)
    i tradizionalisti hanno messo all'indice il suo ultimo libro = i tradizionaliscj a àn bandît il so ultin libri
  • mettere all'uscio
  • [CO] (vedi mettere alla porta)
  • mettere alla gogna
  • mettere alla porta
  • parâ vie, parâ fûrCopia
    [CO] (mandâ vie)
    il padrone di casa lo ha messo alla porta = il paron di cjase lu à parât fûr
  • mettere alla prova
  • tirâ a ciment, meti in prove, meti a la proveCopia
    [CO] (stazâ, provâ, provinâ)
    mettere alla prova in situazioni differenti = meti in prove in situazions diferentis
  • mettere alla sbarra
  • fâ il procès, lei la vite, fâ i pulçsCopia
    [CO] (tarizâ cun critichis e judizis)
  • mettere alla, in berlina
  • meti in ridicul, meti ae berlineCopia
    [CO], [TS] (fâ che alc o cdn. si lu dispresei)
    il giornale lo ha messo alla berlina = il gjornâl lu à metût ae berline
  • mettere alle calcagna
  • spiâ, tacâ tal stomi, meti tes cuestis, tacâ tes cuestisCopia
    [CO] (dâi l'assum a cdn. di stâ atent di ce che al fâs cdn. altri)
    mettere alle calcagna un un investigatore privato = tacâ des cuestis un investigadôr privât
  • mettere alle corde
  • meti intun cjanton, strenzi intun cjantonCopia
    [CO] (no dâ pussibilitât di sielzi)
  • mettere alle costole
  • mettere alle strette
  • cjapâ a lis stretis, strucâ tra puarte e mûrCopia
    [CO] (obleâ intune situazion)
    mi ha messo alle strette = mi à cjapât a lis stretis
  • mettere avanti
  • tirâ fûrCopia
    [CO] (meti alc tant che cundizion par fâ alc altri)
    non mi mettere avanti le tue solite scuse = no stâ a tirâmi fûr lis tôs scusis solitis
  • mettere bene
  • meti pâs, cuietâCopia
    [CO] (cirî di no fâ barufâ)
    mettere bene tra moglie e marito = meti pâs tra om e femine
  • lâ ben, comodâ, convignîCopia
    [CO] (vignî bon)
    ti mette bene se ci vediamo domani = ti vadie ben se si cjatìn doman?
  • lâ in miôr, butâ benCopia
    (miorâ)
    la situazione mette bene = la situazion e va in miôr
  • mettere bocca
  • meti il bec, meti la pecete, meti lenghe, meti il peteçCopia
    [CO] (metisi tal mieç intune discussion cence jessi stâts clamâts)
    se non mette bocca non è contento = se nol met la pecete nol è content
  • mettere cervello
  • [CO] (vedi mettere giudizio)
  • mettere da parte
  • meti di bande, meti in bande, parâ di bandeCopia
    [CO] (lassâ pierdi)
    la squadra ha messo da parte ogni velleità di vittoria = la scuadre e à metût di bande ogni sium di vitorie
  • meti dongje, meti di bande, meti in bande, tirâ dongje, tirâ suCopia
    [CO] (conservâ, sparagnâ)
    ha messo da parte un patrimonio = al à metût in bande une monede ho messo da parte tutti i maglioni pesanti = o ai metût di bande dutis lis maiis di Invier
  • mettere di mezzo
  • tirâ dentri, meti tal mieçCopia
    [CO] (cjapâ dentri)
  • mettere fine
  • fâ cessâ, fâ finî, sierâCopia
    [CO] (fâ finî un procès, une situazion, massime se no plasin)
    vogliono mettere fine alle proteste = a vuelin sierâ cu oppure fâ cessâ lis protestis
  • mettere fuori legge
  • meti fûr di leç, improibî, bandîCopia
    [CO] (vietâ)
    mettere fuori legge la droga = meti fûr di leç la droghe
  • mettere giù
  • butâ jù, meti jùCopia
    [CO] (poiâ)
    metti giù il vaso = met jù il vâs
  • mettere giudizio
  • meti il cjâf a puest, fa judizi, meti il cjâf a dissenCopia
    [CO] (deventâ plui madûr inte maniere di fâ)
    non ha ancora messo giudizio = nol à ancjemò fat judizi
  • mettere gli occhi addosso
  • voglonâ, tirâ i voiCopia
    [CO] (cjalâ cun chê di sedusi o cun desideri)
    le ha messo gli occhi addosso fin dal primo momento = i à tirât i voi fin dal prin moment
  • mettere gli occhi su
    mettere i bastoni tra le ruote
  • meti rais tes ruedis, meti bastons tes ruedis, meti bastons tra lis gjambis, meti bastons fra i pîtsCopia
    [CO] (meti dificoltâts in ce che al fâs cdn.)
    l'opposizione ha cercato di mettere i bastoni fra le ruote alla proposta della giunta = la oposizion e à cirût di meti i bastons tra lis ruedis ae propueste de zonte
  • mettere i brividi
  • fâ vignî i sgrisui, fâ sgrisulâCopia
    [CO] (fâ pôre o ancje emozionâ)
    questo film mette i brividi = chest cine al fâs vignî i sgrisui
  • mettere i denti
  • dentî, fâ i dincjCopia
    [CO] (meti fûr i dincj)
    la bambina ha cominciato a mettere i denti = la frute e à tacâ a dentî
  • dispatussâsiCopia
    (cuistâ esperience)
    dopo un po' ha messo i denti = daspò di un pôc si à dispatussât
  • mettere i piedi al muro
  • meti il cjâf al mûr, meti il cjâf tal mûr, poiâ il cûl tal mûrCopia
    [CO] (-)
  • mettere i piedi in testa
  • meti sot, mangjâ il lidric sul cjâf, mangjâ la fave sul cjâfCopia
    [CO] (lâ parsore)
    quello non si lascia certo mettere i piedi in testa da nessuno = chel li no si lasse dal sigûr meti sot di nissun
  • mettere i piedi sul collo
    mettere i puntini sulle, sugl'i
  • [CO] (precisâ alc cun insistence)
    ha voluto mettere i puntini sulle i = al à volût marcâ ben ogni robe par fîl e par pont
  • mettere il bavaglio
  • stropâ la bocje, meti il smuarsCopia
    [CO] (no lassâ che une persone e feveli cun libertât)
    il governo voleva mettere il bavaglio ai giornali = il guvier al voleve stropâ la bocje ai gjornâi
  • mettere il becco
  • [CO] (vedi mettere il naso)
  • mettere il broncio
  • [CO] (vedi mettere il muso)
  • mettere il capestro
  • meti la cjaveceCopia
    [CO] (someti)
  • mettere il cappio al collo
    mettere il carro davanti ai buoi
  • meti il cjar denant dai bûs, meti il cjar devant dai bûs, clamâ gnot prin di sereCopia
    [CO] (fâ lis robis tal ordin contrari di ce che si à di fâ)
  • mettere il caso
  • meti il câs, metiCopia
    [CO] (par introdusi une suposizion)
    metti il caso che nevichi = met oppure metipen che al nevei
  • mettere il cervello a partito
    mettere il coltello alla gola
  • pontâ il fusîl te schene, pontâ la sclope te scheneCopia
    [CO] (obleâ)
    ha dato una mano solo perché gli hanno messo il coltello alla gola = al à dât une man nome parcè che i àn pontât la sclope te schene
  • mettere il dito nella, sulla piaga
  • meti il dêt su la gruse, tocjâ là che al dûlCopia
    [CO] (tocjâ un argoment delicât e intrigôs, insisti sul pont critic di une situazion)
  • mettere il laccio al collo
    mettere il lupo nell'ovile
  • meti il mus intal sorcCopia
    [CO] (meti cdn. intune situazion là che al pues fâ ce che al vûl)
  • mettere il morso
  • meti sot, meti la cjaveceCopia
    [CO] (tignî cdn. sot control, che nol fasi ce che al vûl)
  • mettere il muso
  • fâ muse, fâ il music, fâ il lavri, fâ lavri, fâ musonCopia
    [CO] (cjapâ une espression di ofindût e malapaiât par alc)
    mi ha messo il muso ma non so perché = mi à fate muse ma no sai parcè
  • mettere il naso
  • meti il nâs, meti il bec, meti la pecete, meti lenghe, meti il peteçCopia
    [CO] (impaçâsi)
    non mettere il naso nei miei affari = no stâ a meti il nâs intai miei fats
  • mettere il naso fuori
  • meti fûr il nâsCopia
    [CO], [TS] (lâ fûr)
    oggi non ho messo il naso fuori = vuê no ai metût fûr il nâs
  • mettere il pepe al, nel culo
  • becâ tal cûl, tetâ tal cûl, stiçâ, meti fûcCopia
    [CO] (fâ che cdn. si nici di corse)
    devo mettergli il pepe al culo perché mi finisca il lavoro = o ai di metii fûc par che mi finissi la vore
  • mettere il piede in fallo
  • meti il pît te buse, dâ il pît te buseCopia
    [CO] (falâ)
    secondo me metterà il piede in fallo = par me al darà il pît te buse
  • mettere in atto
  • meti in voreCopia
    [CO] (realizâ)
    il ladro ha messo in atto il suo piano = il lari al à metût in vore il so plan
  • meti in voreCopia
    (doprâ)
    mettere in atto le proprie capacità = meti in vore lis capacitâts propriis
  • mettere in azione
  • meti in vore, meti in azion, meti in movimentCopia
    [CO] (inviâ, fâ che al funzioni)
    mettere in azione un piano di evacuazione = meti in vore un plan di evacuazion
  • mettere in ballo
  • [CO] (vedi tirare in ballo)
  • mettere in barzelletta
  • meti in bagul, meti in cjançoneteCopia
    [CO] (ridi daûr, ridi fûr)
    ha sempre paura che lo mettano in barzelletta = al à simpri pôre che lu metin in bagul
  • mettere in bocca
  • meti in bocjeCopia
    [CO] (dî che un al à dit alc)
    gli hanno messo in bocca parole che non ha mai pronunciato = i àn metût in bocje peraulis che nol à mai ditis
  • imboconâ, spiâCopia
    [CO] (sugjerî)
    gli hanno messo in bocca la risposta esatta = i àn spiade la rispueste juste
  • mettere in buona luce
  • meti a bonCopia
    [CO] (presentâ ben)
    le sue parole lo hanno messo in buona luce con tutti = lis sôs peraulis lu àn metût a bon cun ducj
  • mettere in caldo
  • meti in cjalt, tignî in cjaltCopia
    [CO] (fâ scjaldâ alc di mangjâ)
    mettere in caldo le patate = meti in cjalt lis patatis
  • mettere in campo
  • meti in cjamp, mandâ sul cjamp, mandâ in cjampCopia
    [CO] (intune bataie o competizion)
    mettere in campo un'ottima squadra = mandâ in cjamp une scuadre strabuine mise in campo diecimila soldati = al metè in cjamp dîs mil soldâts
  • tirâ fûr, vignî fûr, puartâCopia
    [CO] (presentâ, tirâ fûr)
    ha messo in campo scuse e giustificazioni = al à tirât fûr scusis e justificazions mettere in campo una pretesa = vignî fûr cuntune pretese mise in campo valide ragioni = al puartà bogns motîfs
  • mettere in carica
  • meti sot cjarie, meti in cjarie, cjariâCopia
    [CO] (fâ che alc si cjarii)
    metti in carica le batterie del cellulare = met sot cjarie lis batariis dal celulâr
  • mettere in carta
  • butâ jùCopia
    [CO] (scrivi su la cjarte alc che si à intal cjâf)
    mettere in carta un romanzo = butâ jù un romanç
  • mettere in castigo
  • meti in cjastìCopia
    [CO] (punî un frut, fasintlu restâ par un pôc di timp intun cjanton o intun altri puest)
    la maestra lo ha messo in castigo = la mestre lu à metût in cjastì
  • mettere in cattiva luce
  • meti a mâl, menâ par lengheCopia
    [CO] (presentâ mâl alc o cdn.)
    le sue azioni prepotenti lo hanno messo in cattiva luce = lis sôs azions prepotentis lu an metût a mâl
  • mettere in chiaro
  • meti in clâr, sclarîCopia
    [CO] (dî a clâr)
    mettiamo in chiaro i compiti di ognuno = viodìn di sclarî i assums di ognidun
  • mettere in circolazione
  • meti fûr, meti atorCopia
    [CO] (fâ lâ ator)
    mettere in circolazione un nuovo prodotto = meti ator un prodot gnûf
  • meti fûr, mandâ atorCopia
    (pandi, slargjâ)
    mettere in circolazione una notizia = mandâ ator une notizie
  • mettere in commercio
  • meti fûr, meti in cumierçCopia
    [CO] (fâ vendi)
    mettere in commercio un nuovo sapone = meti in cumierç un savon gnûf
  • mettere in condizione
  • meti in cundizion, meti in stâtCopia
    [CO] (dâ la oportunitât)
    la buona preparazione lo ha messo in condizione di superare la prova = la buine preparazion lu à metût in cundizion di passâ la prove
  • mettere in corpo
  • parâ jùCopia
    [CO], [TS] (bevi o mangjâ)
    ha messo in corpo cinque grappe = al à parât jù cinc sgnapis
  • mettere in corto
  • [TS] (vedi cortocircuitare)
  • mettere in crisi
  • mandâ in crisi, meti in dificoltâtCopia
    [CO] (meti intune brute situazion)
    un'avventura ha messo in crisi il matrimonio = une aventure e à mandât in crisi il matrimoni
  • mettere in croce
  • meti in crôsCopia
    [CO] (tormentâ, lambicâ, meti cdn. denant di sieltis in contrast)
  • mettere in difficoltà
  • [CO] (vedi mettere in crisi)
  • mettere in discussione
  • meti in discussion, contindi, meti in cuistionCopia
    [CO] (criticâ)
    l'opposizione ha messo in discussione il lavoro del sindaco = la oposizion e à contindût sul lavôr dal sindic
  • meti in discussion, contindi, meti in cuistionCopia
    (meti in dubi)
    metteva in discussione la sua onestà = i contindeve su la sô onestât
  • mettere in dubbio
  • meti in forsit, meti in discussion, meti in dubi, meti in cuistionCopia
    [CO] (valutâ criticant)
    mettere in dubbio una tesi = meti in forsit une tesi
  • mettere in evidenza
  • meti in lûs, meti in mostre, meti in biele mostre, meti in biele copie, mostrâ, pandiCopia
    [CO] (marcâ)
    un abito che mette in evidenza le forme = un vistît che al met in mostre lis formis
  • meti in lûs, meti in mostre, mostrâ, pandiCopia
    (fâ notâ)
    non poteva mettere in luce quello che non aveva = nol podeve pandi ce che nol veve se poteva, metteva in luce tutto il suo sapere = se mai al podeve al meteve in mostre dut il so savê
  • mettere in fase
  • regolâ, meti in faseCopia
    [LE], [TS] (meti un motôr a sclop in cundizion otimâl di funzionâ)
  • mettere in forse
  • meti in forsitCopia
    [CO] (meti in cundizion che nol sei fat, meti in dubi che al sei vêr)
    il maltempo ha messo in forse il concerto = il trist timp al à metût in forsit il conciert
  • mettere in frigorifero
  • tignî in belanceCopia
    [CO] (meti in spiete)
    mettere in frigorifero una decisione = tignî in belance une decision
  • mettere in fuga
  • fâ scjampâ, fugâ, scorsonâ, sfolmenâ, socâ, sovâCopia
    [CO] (fâ scjampâ)
    il cane ha messo in fuga i ladri = il cjan al à fat scjampâ i laris
  • mettere in ginocchio
  • butâ in zenoglonCopia
    [CO] (sdramassâ, meti in crisi fonde)
    la svalutazione ha messo in ginocchio molti risparmiatori = la svalutazion e à butât in zenoglon tancj sparagnadôrs
  • mettere in gioco
  • mettere in giro
  • meti fûr, mandâ atorCopia
    [CO] (meti in circolazion)
    mettere in giro moneta falsa = meti fûr monede false
  • meti fûr, mandâ ator, slargjâ, spandi, sparniçâ, spampanâCopia
    [CO] (cjacarâ fûr)
    mettere in giro notizie false = meti fûr notiziis falsis
  • mettere in guardia
  • meti in avertence, meti in vuardie, meti in vuaite, visâ prime, visâCopia
    [CO] (visâ di un pericul)
  • mettere in libertà
  • molâ fûrCopia
    [CO] (fâ jessî di preson o di une situazion di cativitât)
    lo metteranno in libertà l'anno prossimo = lu molaran fûr l'an che al ven
  • molâ fûrCopia
    [CO] (dâ une licence o une permès)
    in caserma ci mettono in libertà alle sei = in caserme nus molin fûr aes sîs
  • mettere in luce
  • mettere in mano
  • [CO] (vedi mettere nelle mani)
  • mettere in mezzo
  • cjapâ dentri, meti di mieçCopia
    [CO] (tirâ dentri)
    non mi mettere in mezzo = no stâ a metimi di mieç
  • mettere in mostra
  • meti in mostreCopia
    [CO] (mostrâ)
    l'artista ha messo in mostra le sue opere = l'artist al à metût in mostre lis sôs oparis
  • meti in mostre, sflocjâ, sfodrâ, meti in biel vedêCopia
    [CO] (fâ viodi par svantâsi)
    non fa altro che mettere in mostra la sua macchina = al fâs dome che sflocjâ la sô machine
  • mettere in moto
  • inviâ, tacâCopia
    [CO] (fâ partî une machine, un motôr)
    mettere in moto il motore = inviâ il motôr mettere in moto la centrifuga = tacâ la centrifughe
  • meti in voreCopia
    (fâ funzionâ, fâ)
    mettere in moto lo spettacolo = meti in vore il spetacul
  • mettere in musica
  • meti in musicheCopia
    [CO] (cjapâ un test di peraulis e trasformâlu par sei cjantât o compagnât di musiche)
    mettere in musica una poesia = meti in musiche une poesie
  • mettere in ombra
  • fâ ombreCopia
    [CO] (sminuî il valôr di cdn. o di alc)
    con la sua presenza ha messo in ombra tutti gli altri = cu la sô presince ur à fat ombre a ducj chei altris
  • mettere in onda
  • [CO] (vedi mandare in onda)
  • mettere in opera
  • meti in vore, meti in opareCopia
    [CO] (fâ, passâ de idee ae realizazion)
    ha messo in opera quello che aveva promesso = al à metût in vore ce che al veve imprometût
  • meti in vore, meti in opareCopia
    (di une costruzion, di un implant e v.i., fâlu sù, fâlu funzionâ)
    mettere in opera un impianto idraulico = meti in vore un implant idraulic
  • mettere in palio
  • metin in paliCopia
    [CO] (meti a disposizion tant che premi)
  • mettere in piazza
  • meti fûr, fâ savê, meti in place, publicâ, spampanâ, pandi atorCopia
    [CO] (fâ che si sepi)
    non mi va di mettere in piazza i miei affari = no mi va di spampanâ i miei afârs
  • mettere in piedi
  • meti sù, meti in vore, meti in pîts, prontâ, impastanâ, inmaneâ, imbastîCopia
    [CO] (fâ, scomençâ, preparâ)
    mettere in piedi un nuovo spettacolo = meti sù un spetacul gnûf
  • mettere in pratica
  • meti in voreCopia
    [CO] (fâ)
    mettere in pratica i buoni propositi per l'anno nuovo = meti in vore i bogns proponiments pal an gnûf
  • mettere in preventivo
  • meti in cont, meti in preventîfCopia
    [CO] (previodi une pussibilitât, une eventualitât)
    devi mettere in preventivo anche che ti possa dire di no = tu âs di meti in preventîf ancje che ti puedi dî di no
  • mettere in pubblico
  • [CO] (vedi mettere in piazza)
  • mettere in questione
  • meti in discussion, meti in cuistionCopia
    [CO] (meti in dubi)
    mettere in questione l'onestà di un socio = meti in discussion la onestât di un soci
  • mettere in rapporto
  • meti in rapuart, meti in relazion, rapuartâ, leâCopia
    [CO] (individuâ un leam, un rapuart)
    mettere in rapporto causa ed effetto = meti in relazion oppure leâ cause e efiet
  • mettere in relazione
  • mettere in rilievo
  • mettere in risalto
  • mettere in scena
  • meti sù, meti in seneCopia
    [CO] (rapresentâ une opare teatrâl, un spetacul e v.i.)
  • meti sù, meti in seneCopia
    (meti in pîts alc cu la idee di freâ cdn.)
    hanno messo in scena una trovata per farci andare via mentre preparavano la festa a sorpresa = a àn metût in sene une cjatade par fânus lâ vie intant che a prontavin la fieste a sorprese
  • mettere in tavola
  • meti fûr, meti in taule, puartâ in tauleCopia
    [CO] (servî di mangjâ)
    i camerieri hanno messo in tavola un pranzo straordinario = i camarîrs a àn metût in taule oppure puartât in taule un gustâ straordenari
  • mettere in testa
  • meti tal cjâfCopia
    [CO] (fâ pensâ)
    quei libri gli hanno messo in testa una visione della vita molto buia = chei libris i àn metût tal cjâf une vision de vite ben scure
  • mettere in valore
  • meti a pro, meti in valôr, fâ rindiCopia
    [TS] (fâ reonâ un ben, un capitâl e sim.)
    mettere in valore i risparmi = meti in valôr i sparagns
  • fâ preseâ, fâ agradîCopia
    [CO] (fâ preseâ)
    con quel dolce hai messo in valore la tua cucina = cun chel dolç tu âs fat preseâ la tô cusine
  • mettere in vendita
  • meti in venditeCopia
    [CO] (cirî di vendi)
    hanno messo in vendita la casa vicino alla mia = a àn metude in vendite la cjase dongje de mê
  • mettere in, nel conto
  • meti in cont, butâ sul contCopia
    [CO] (meti inte note des spesis)
  • tignî cont, fâ calculCopia
    [CO] (tignî presint)
  • mettere incinta
  • alçâ il grumâl, meti incinteCopia
    [CO] (ingravidâ)
  • mettere insieme
  • dâ dongje, meti dongje, tirâ dongje, meti adun, parâ dongje, fâ dongjeCopia
    [CO] (-)
    mettere insieme una bella compagnia = dâ dongje une biele compagnie mettere insieme una collezione di francobolli = meti adun une colezion di boi
  • dâ dongje, meti dongje, inmaneâ, imbastîCopia
    (inviulâ)
    mettere insieme un lavoro = dâ dongje oppure imbastî un lavôr mettere insieme un'opera = meti dongje une opare
  • mettere l'accento
  • meti l'acent, spicâ, marcâ, cjalcjâCopia
    [CO] (meti in mostre, fâ risaltâ)
    ha messo l'accento solo sugli aspetti negativi = al à cjalcjât dome i aspiets negatîfs
  • mettere l'anello
  • meti la vereCopia
    [CO] (maridâ)
    le ha messo l'anello quando era ancora giovane = i à metude la vere cuant che e jere ancjemò zovine
  • mettere l'esca accanto al fuoco
  • dâi la lescje al fûc, meti il fûc dongje dal strancCopia
    [CO] (metisi o meti cdn. inte situazion di inamorâsi o di sintî altris passions)
  • mettere la corda al collo
  • dâ il laç al cuel, dâ la cuarde, picjâCopia
    [CO] (imponi cundizions pesantis)
    con questa richiesta mi metti la corda al collo = cun cheste pretese tu mi dâs il laç al cuel oppure tu mi picjis
  • mettere la firma
  • fâ la firmeCopia
    [CO], [TS] (di militâr, sielzi di restâ ancjemò intal esercit)
    ha messo la firma per un altro anno = al à fate la firme par un altri an
  • mettere la lancia in resta
  • disfodrâ la spadeCopia
    [CO] (preparâsi a un confront)
  • mettere la mano sul fuoco
  • meti il dêt sul fûc, meti la man sul fûcCopia
    [CO] (dâ par sigûr)
  • meti il dêt sul fûc, meti la man sul fûcCopia
    (garantî par cdn.)
    per quanto riguarda lui metto la mano sul fuoco = par ce che lu tocje lui o met la man sul fûc
  • mettere la mordacchia
  • stropâ la bocjeCopia
    [CO] (obleâ a tasê)
  • stropâ la bocje, meti il smuarsCopia
    (censurâ)
    il regime ha messo la mordacchia ai giornali = il regjim al à stropade la bocje ai gjornâi
  • mettere la museruola
  • mettere la parola fine
  • meti finCopia
    [CO] (fâ terminâ in mût definitîf)
    mettere la parola fine a una relazione = meti fin a une relazion
  • mettere la testa a partito
    mettere la testa a posto
  • meti il cjâf a puest, fa judizi, meti il cjâf a dissen, meti il cjâf a segn, meti il cjâf in scuare, piâ judiziCopia
    [CO] (deventâ savi e responsabil)
    sarebbe ora che mettesse la testa a posto = e sarès ore che al fasès judizi
  • mettere la, una pulce nell'orecchio
  • meti un gri tal cjâfCopia
    [CO] (fâ nassi un suspiet)
    metteva pulci nelle orecchie a bella posta = al meteve grîs tal cjâf di pueste
  • mettere le ali
  • cjapâ il svol, fâ ale, fâ alisCopia
    [CO] (tacâ a movisi)
  • mettere le ali ai piedi
  • fâ alis, cori a brene vierte, cori tant che la buere, cori tant che une spade, lâ tant che il vint, cori a volopCopia
    [CO] (cori une vore svelt)
  • mettere le carte in tavola
  • vierzi lis cjartis, meti lis cjartis in tauleCopia
    [CO] (sclarî ce che si pense, compuartâsi in mût sclet)
    mi fido di voi e voglio mettere le carte in tavola = mi fidi di voaltris e o vuei meti lis cjartis in taule
  • mettere le corna
  • [CO] (vedi fare le corna)
  • mettere le mani
  • meti lis mans, gafâCopia
    [CO] (rivâ a vê in man)
    ha messo le mani su una fortuna = al à gafade une fortune mettere le mani su una eredità = meti lis mans su di une ereditât
  • meti manCopia
    [CO] (intervignî)
    in questo lavoro hanno messo le mani in molti = in chest lavôr a àn metude man in tancj di lôr
  • mettere le mani addosso
  • meti lis mans intorCopia
    [CO] (dâ jù)
    si sono messi le mani addosso per una sciocchezza = si àn metût lis mans intor par une stupidade
  • meti lis mans intorCopia
    [CO] (tocjâ, palpâ)
    lo hanno denunciato e gli hanno tolto il vizio di mettere le mani addosso = lu àn denunziât e i àn gjavât il vizi di meti lis mans intor
  • mettere le mani avanti
  • meti lis mans indenant, meti lis mans indevantCopia
    [CO] (prevignî situazions complicadis)
    è prudente, mette sempre le mani avanti = al è prudent, al met simpri indenant lis mans
  • mettere le prime piume
  • dispatussâsiCopia
    [CO] (tacâ a deventâ grant)
    sarebbe ora che cominciasse a mettere le prime piume = e sarès ore che al tacàs a dispatussâsi
  • mettere lingua
  • [CO] (vedi mettere bocca)
  • mettere lo zampino
  • meti la sô çate, meti la codeCopia
    [CO] (slungjâ la talpe)
  • mettere male
  • meti a mâl, meti cuintri, semenâ tampieste, meti la malepâs, meti mâlCopia
    [CO] (fevelâ mâl di cdn. cun altris par creâ contrascj)
    mettere male tra due soci = meti mâl tra doi socis oppure mei cuintri doi socis
  • lâ mâlCopia
    [CO] (risultâ discomut)
    ti mette male se parliamo poi? = ti vadie mâl se o fevelìn daspò?
  • mettere mano
  • cjapâ in manCopia
    [CO] (cjapâ sù alc par fâ un lavôr)
    mettere mano al pennello per dipingere = cjapâ in man il pinel par piturâ
  • tacâ sot, meti manCopia
    [CO] (començâ, tacâ un lavôr)
    mettere mano in un lavoro = meti man intun lavôr
  • mettere mano al portafoglio
  • meti man ae borse, vierzi la borseCopia
    [CO] (jessi pront par paiâ)
    il ladro gli si avvicinò mentre stava mettendo mano al portafoglio = il lari i le dongje intant che al meteve man ae borse
  • mettere mano alla borsa
    mettere nei pasticci
  • mettere nel sacco
  • meti in sachete, meti in sac, insacâ, dâ capotCopia
    [CO] (imbroiâ)
    è stato messo nel sacco da un imbroglione = lu à metût in sachete un imbroion
  • mettere nelle mani
  • dâ in man, dâ in mansCopia
    [CO] (fidâ)
    hanno messo tutto nelle mani dell'amministratore = a àn dât dut in mans al aministradôr
  • mettere nero su bianco
  • meti neri sul blancCopia
    [CO] (scrivi une declarazion, un contrat e v.i.)
    prima di mettere nero su bianco troviamo un accordo = prime di meti neri sul blanc cjatìn un acuardi
  • meti il neri sul blancCopia
    (fissâ in mût definitîf une situazion)
    riguardo all'eredità ha messo nero su bianco = pe ereditât al à metût neri sul blanc
  • mettere pace
  • meti pâsCopia
    [CO] (comedâ un disacuardi)
    col suo intervento ha messo pace tra tutti i familiari = cul so intervent al à metût pâs tra ducj chei de famee
  • mettere paglia al fuoco
  • meti pês sul mol, meti la paie dongje dal fûcCopia
    [CO] (fâ che cdn. al fronti tentazions o pericui)
    non è il caso di mettere paglia al fuoco = nol è il câs di meti pês sul mol
  • mettere piede
  • meti pîtCopia
    [CO] (lâ, jentrâ)
    da quella volta non ha più messo piede in casa mia = di in chê volte nol à plui metût pît in cjase mê
  • mettere premura
  • fâ presse, fâ premure, stomblâ, sburtâCopia
    [CO] (sburtâ cdn. a spesseâ a fâ alc)
    non mettergli sempre premure = no stâ a fâi simpri presse oppure a stomblâlu simpri
  • mettere radici
  • inlidrisâCopia
    [CO] (di plante, cjapâ)
    il pesco ha messo radici = il pierçolâr al à inlidrisât
  • pastanâsi, insedâsiCopia
    [CO] (di cdn., metisi a stâ fis intun puest)
    ha deciso di mettere radici nel paese di sua moglie = al à decidût di insedâsi tal paîs de sô femine
  • cjapâ pît, inlidrisâCopia
    [CO] (difondisi, slargjâsi, deventâ plui fuart)
    una moda che ha messo radici = une mode che e à cjapât pît
  • mettere sotto
  • cjapâ sotCopia
    [CO] (tirâ sot cu la machine)
  • meti sotCopia
    [CO] (fâ lavorâ une vore)
    il capo lo ha messo sotto con un nuovo lavoro = il paron lu à metût sot cuntun lavôr gnûf
  • mettere sotto i denti
  • tacâ i dincj intorCopia
    [CO] (mangjâ par cuietâ la tante fam)
    devo mettere qualcosa sotto i denti = o ai di tacâ i dincj intor di alc
  • mettere sotto i piedi
  • meti sot, meti sot i pîts, tibiâ, talpassâCopia
    [CO] (somerzi, umiliâ)
    gli piace mettere tutti sotto i piedi = i plâs meti ducj sot i pîts
  • mettere su
  • meti sùCopia
    [CO] (organizâ)
    hanno messo su una nuova associazione = a àn metût sù une socie gnove
  • meti sùCopia
    [CO] (meti a cuei)
    mettere su la minestra = meti sù la mignestre
  • meti sù, meti cuintri, tirâ suCopia
    [CO] (stiçâ)
    lo hanno messo su contro il padre = lu àn tirât sù cuintri di so pari
  • cjapâ sù, meti sùCopia
    [CO] (cjapâ une ande di supierbie)
    aveva messo su un'aria da principessa = e veve metût sù une ande di principesse
  • meti sùCopia
    [CO] (vistîsi)
    mettere su il vestito della festa = meti sù il vistît di fieste
  • mettere su casa
  • meti sù famee, impastanâ famee, implantâsi, incjasâsi, meti sù cjaseCopia
    [CO] (fâ une famee proprie)
    hanno deciso di mettere su casa = a àn decidût di implantâsi oppure di incjasâsi non vuole ancora mettere su casa = nol vûl ancjemò impastanâ famee oppure meti sù famee
  • implantâsi, incjasâsi, meti sù cjaseCopia
    [CO] (lâ a vivi fûr di cjase)
    ha messo su casa = si è implantât oppure incjasât
  • implantâsi, incjasâsi, meti sù cjaseCopia
    [CO] (meti a puest une cjase par lâ a vivi)
    stanno mettendo su casa = a son daûr a implantâsi oppure incjasâsi
  • mettere su chili
  • meti dongje, meti sù chilos, fâ cjar, cjapâ sù chilos, butâ sù chilos, tirâ sù chilos, cjapâ chilos, meti sù panze, meti sù pêsCopia
    [CO] (ingrassâ)
    a Natale è facile mettere su chili = a Nadâl al è facil butâ sù chilos
  • mettere su famiglia
  • [CO] (vedi mettere su casa)
  • mettere su pancia
  • [CO] (vedi mettere su chili)
  • mettere su peso
  • [CO] (vedi mettere su chili)
  • mettere sugli, sull'attenti
  • meti in rie, meti in stangjeCopia
    [CO] (meti in avertence)
  • mettere sul piatto della bilancia
    mettere sul piedistallo
  • [CO] (stimâ cence misure)
    mettere sul piedestallo il proprio figlio = impiâ cjandelis al fi
  • mettere sul tappeto
  • meti in plat, puartâ in platCopia
    [CO], [TS] (proponi tant che argoment di discussion)
    ha messo sul tappeto la solita questione = al à puartât in plat la solite cuistion oppure al à tocjât il cantin di simpri
  • mettere sull'altare
  • puartâ tes stelis, laudonâ, fâ i lauts, meti sul altârCopia
    [CO] (esaltâ cdn. tant che se al fos di fâ sant)
  • mettere sull'avviso
  • meti in vuaite, prevignîCopia
    [CO] (meti in avertence, visâ)
    è stato messo sull'avviso = al è stât metût in vuaite
  • mettere sulla bilancia
  • fâ riflès, pesâCopia
    [CO] (valutâ, spes par sielzi tra dôs o plui opzions)
    si doveva mettere sulla bilancia pregi e difetti = si veve di fâ riflès su oppure di pesâ cualitâts e difiets
  • mettere troppa carne al fuoco
  • tindi masse archetisCopia
    [CO] (fâ di plui di chel che si rive)
    non mettere troppa carne al fuoco! = a tindi masse archetis, a cjapin sù i uciei chei altris
  • mettere una croce sopra
  • mettere una pietra sopra
  • fâ la crôs parsore, netâsi la bocje, fâ crosutis, fâ crosetisCopia
    [CO] (lassâ pierdi, rassegnâsi)
  • mettere urgenza
  • [CO] (vedi mettere premura)
  • mettere via
  • meti vieCopia
    [CO] (meti alc tal so puest)
    mettere via gli abiti = meti vie i vistîts
  • meti vieCopia
    (meti di cualchi bande alc che si tegni miôr)
    mettere via le fragole = meti vie lis freulis

monolingue

tacâ v.tr.
(ta-câ)
Fâ che un element al resti a contat o intor di un altri doprant leaduris, cole, cusiduris e sim.
sinonimi
fermâ, fissâ, incolâ, leâ, meti, peâ, saldâ
esempi
" doi fruts dal Fogolâr a vevin tacât cul scotch sfueis di cjarte celestine cun poesiis scritis cu la machine"
da "Visâsi di chel puint radio" di Agnul di Spere
"vignît ca, che i us tachi chel boton! Ju pierdês simpri, come i fruts"
da "A passe la scalmane" di Anute Fabris
tacâ v.tr.
(ta-câ)
In riferiment a animâi, preparâju par tirâ un mieç di traspuart
sinonimi
esempi
"a vevin tacât i bûs par lâ a forment lontan, jù pe Basse, di là da la Aghe"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Fâ passâ energjie eletriche
sinonimi
ativâ, azionâ, molâ, dâ
esempi
"tacâ la corint"
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Passâ une infezion, un mâl, un parasit e v.i.
sinonimi
esempi
"tal gjalinâr dôs polecis a stavin li fermis, cui voi sierâts, e di sigûr a tacavin la malatie ancje a chês altris"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
"no vuei che tu vadis su la rive dai Meus, là di cjase sô, capît? Doi agn fa us à tacât i pedoi a ti e a to fradi, ti visistu?"
da "La salamandrie tal fûc" di Carlo Tolazzi
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Butâsi cuintri, assaltâ
esempi
"Matie al veve sintude la gnove de sô radio in cjase. La Italie e veve tacade la France"
da "Sul agâr" di Pieri Menis
"intant che nô ju tacavin cu lis balis di arzile, lôr, sburtâts dal Traibar, di Gramigna e Caisel, nus àn tacâts di ogni bande cun claps e bastons e pugns"
da "Amîs come prime" di Alan Brusini
Vedi anche: atacâ
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Ruvinâ, fâ un dam a cdn., a alc, a une part, a un materiâl e v.i.
sinonimi
mangjâ, roseâ, brusâ, vuastâ, ruvinâ, intacâ, cjapâ, tocjâ
esempi
"peronospore e foncs che a tachin fueis e raps"
da "Storie curte de vît in Friûl" di Enrico Peterlunger
Vedi anche: atacâ
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Criticâ, fâ cuintri a cdn., a alc, a une sielte, a une idee e v.i.
sinonimi
contrastâ, criticâ, tarizâ, vituperâ, combati
esempi
"dilunc vie dal lavôr, dispès il progjet al è stât tacât cun polemichis"
da "La elaborazion resinte di imprescj lessicografics furlans" di Sandri Carrozzo
Vedi anche: atacâ
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Scomençâ, in sens une vore larc e in diviers contescj, ancje sotintindint une azion (ancje ass.)
sinonimi
esempi
"al lave sù pe stradelute che e menave a cjase des dôs feminis, pensant al mût miôr di tacâ il discors"
da "Cretevierte" di Roberto Ongaro
"al jere lât dal avocat par tacâ lis pratichis de separazion"
da "Amîs come prime" di Alan Brusini
"in chê Vierte, Massimo al tacà la cjase gnove"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"propit cuant che o soi daûr a tacâ la butilie de sgnape par dismenteâ, al comparìs pre Nocent"
da "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
"a sîs o vevi di tacâ a vore"
da "Jo e Graziella" di Mario Beltramini
tacâ v.tr., v.intr.
(ta-câ)
Une vore dispès cun infinitivis, sedi cun verps transitîfs che intransitîfs, par segnâ il principi de azion
sinonimi
començâ, scomençâ, tacâsi
esempi
"jo e un pâr di lôr si tacà a dâ fûr cartulinis di Nadâl cui auguris par furlan"
da "Visâsi di chel puint radio" di Agnul di Spere
"Jacum al tacà a mangjâ e a bevi cence fonts"
da "Fradi dal plevan" di Angelo Covazzi
"si studiavin l'un cul altri, seneôs di savê e tal stes timp spaurôs di tacâ a fevelâ"
da "Il sium di Lissandri" di Franca Mainardis
"al veve tacât a plovi, e la frute e jere stade tant buine di imprestâi une ombrene par che al ves podût tornâ a cjase cence bagnâsi"
da "La ombrene" di Meni Ucel
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Vê principi tal timp, tal spazi, tal ordin logjic e v.i.
sinonimi
començâ, scomençâ, tacâsi
esempi
"frut, domenie al tache il campionât, il to prin campionât in prime scuadre"
da "Donald dal Tiliment" di Stiefin Morat
"un grop i vignî sù in gole, e i tacà un baticûr di sclopâ"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"di chê altre bande a tacavin lis cjasis plui bassis di Tresesin"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Fâ prese, scomençâ a jessi, a cressi, a viodisi
sinonimi
esempi
"par tiere al è bagnât, la nêf no tache"
"ancje su la lûs [in salot], grande atenzion: no masse scûr, se no e tache la mufe; e nancje masse soreli, se no i colôrs si smamissin"
da "I furlans e il camarin" di Riedo Pup
"la muse ruane / di Toni di Place / dimostri che ai Piombi / no tache la glace"
da "Ai Piombi" di Romeo Battistig (?)
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Corispuindi in ogni pont (ancje fig.)
sinonimi
esempi
"si à di cjatâ il toc dal puzzle che al tache"
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Jessi in conession logjiche, vê un sens logjic (fig.)
sinonimi
concuardâ, concuardâsi, cumbinâsi, leâsi, tacâsi
esempi
"“Su, ghemars, môf chês cjarculis” i zigave daûr, o pûr “Jobul” ancje se chê peraule no tacave gran, in chel moment"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"une liende biade che no ten e no tache"
da "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Jentrâ in buine relazion, spec. sentimentâl
sinonimi
esempi
"intant che nô ju tacavin cu lis balis di arzile, lôr, sburtâts dal Traibar, di Gramigna e Caisel, nus àn tacâts di ogni bande cun claps e bastons e pugns"
da "Lassait che mi sbrochi!" di Pieri Somede dai Marcs
"e tacave cun ducj: talians, todescs, cravuats, e fintremai cui cosacs"
da "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
tacâ v.tr.
(ta-câ)
Fâ che si impii il fûc
sinonimi
esempi
"po dâsi che a vebin za tacât il fûc ancje tal puarti di cjase"
da "La salamandrie tal fûc" di Carlo Tolazzi
tacâ v.intr.
(ta-câ)
Jessi viscôs
sinonimi
impeolâ, tacâsi
esempi
"sintî cemût che e tache la peule de trade"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
proverbi
"cuant che no si vûl finî si fâs di mancul di tacâ"
"il Signôr nol paie ogni sabide, al va ben planc ben planc, e vie pal timp al va tacant"
"il vier al tache simpri il miluç plui bon"
"il vier al tache simpri il pom plui bon"
"ogni scuse e je buine par tant che e tache"
"Sant Antoni, la ocje dal bonparon e tache a pogni, a Sant Valantin chê dal puarin"
"sborf, là che si tache no si distache"
Torna in Cima
Torna in Cima