Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
principio
torne indaûr

bilengâl

principio s.m.
  • 1

    s.m. principi, inviament, començament, imprin Copie

    [FO] (il tacâ, l'inviâ alc, la prime part di alc)
    il principio del sentiero è duro = l'imprin oppure l'inviament oppure il prin toc dal troi al è intrigôs
    il principio della vecchiaia = il principi de veglece
  • 2a

    s.m. viertidure, principi, començament Copie

    [FO] (pont li che al scomence alc, il pont di viertidure)
    è al principio del suo lavoro = al è ae viertidure oppure sul tacâ dal so lavôr
    il principio della salita = il principi de rive
    sono al principio del libro = o soi in principi oppure in començament dal libri
  • 2b

    s.m. principi Copie

    [FO] (viertidure di une opare leterarie, teatrâl, di un film e sim.)
    il principio del film è misterioso = il principi dal cine al è misteriôs
  • 3

    s.m. principi Copie

    [FO] (prin implant di alc, a voltis di pocje impuartance ma che al pues cressi)
    un principio di influenza = un principi di influence
  • 4

    s.m. principi Copie

    [FO] (che al è la cause, la reson di alc)
    il principio della sconfitta = il cjaveç de disfate
  • 5a

    s.m. principi Copie

    [FO] (spec. tal pl., fonde e criteri che al da dongje une sience, une dotrine e sim.)
    i principi della fisica moderna = i principis de fisiche moderne

    s.m. principi Copie

    (leç sientifiche che e sisteme cun criteri e regulis tancj fenomens naturâi)
  • 5b

    s.m. principi Copie

    [FO] (teorie sientifiche di un autôr)
  • 5c

    s.m. principi Copie

    (teorie fondamentâl di un implant filosofic)

    s.m. principi Copie

    [FO] (fonde teoriche di une part o di dute une sience o di une dotrine)
  • 6

    s.m. principi Copie

    [TS] filos. (essence origjinarie)
  • 7a

    s.m. principi Copie

    [FO] (ognidune des ideis fondamentâls, dai concets, dai ideâi di fonde che si ur riferìs un ciert implant de vite e de societât)
    una società basata sul principio di uguaglianza = une societât fondade sul principi di paritât
  • 7b

    s.m. principi, implant Copie

    [FO] (pont etic e convinciment morâl che cdn. al à e che a deventin norme di vite)
    ognuno ha i suoi principi = ognidun al à i siei principis
  • 7c

    s.m. norme, principi, precet Copie

    [CO] (massime tal pl., insegnament, precet)
    dare cattivi principi = dâ bruts principis
  • 8

    s.m. principi Copie

    [TS] chim. (costituent fondamentâl di une sostance che al definìs lis sôs carateristichis)
  • 9

    s.m. principi Copie

    [TS] tipogr. (primis pagjinis di une opare stampade)
  • 10

    s.m. principi Copie

    [TS] dir. (prime part dal articul di une leç)
  • 11

    s.m. principi Copie

    [TS] mus. (te classificazion greghe antighe, un dai nons citaristics)

locuzions

    al principio
  • [CO] (cjale in principio)
  • da principio
  • [CO] (cjale in principio)
  • dal principio
  • dal biel principiCopie
    [CO] (dal prin moment)
    ho visto la gara dal principio = o ai viodût la gare dal biel principi
  • in linea di principio
  • in teorie, pal plui, seont cierts criteris, daûr principiCopie
    [CO] (in teorie, par coerence cuntun principi)
    in linea di principio potrebbe andare bene = seont cierts criteris al podarès lâ ben
  • in principio
  • sul imprin, sul prin, in principi, tal imprin, di prin trat, tal prin, a prin trat, prime, prinCopie
    [CO] (tal prin moment)
    in principio mi piaceva, poi l'ho trovato insipido = tal imprin mi plaseve, daspò lu ai cjatât lami in principio non capivo, poi tutto è stato chiaro = di prin trat no capivi, daspò si è sclarît dut
  • per principio
  • par principiCopie
    [CO] (par un convinciment e un pont o une regule personâl)
    per principio non mangio mai carne = par principi no mangji mai cjar
  • principio cosmologico
  • principi cosmologjicCopie
    [TS] fis. (teorie che e dîs che l'univiers al è omogjeni su grande scjale)
  • principio dell'identità degli indiscernibili
  • principi di identitât dai indissernibiiCopie
    [TS] filos. (principi logjic che al vûl unics i ogjets che no si pues cjatâ tra di lôr diferencis)
  • principio di autorità
  • principi di autoritâtCopie
    [CO] (principi che al fâs ricognossi dute la validitât a dotrinis no pe lôr fonde razionâl, ma dome pe autoritât e pal lustri di chel che lis à proponudis)
  • principio di convenienza
  • principi di convenienceCopie
    [CO], [TS] filos. (il principi che daûr chel Diu al sielç la miôr tra tantis pussibilitâts)
  • principio di dualità
  • principi di dualitâtCopie
    [TS] sient. (intune teorie sientifiche o in matematiche, principi che, inte formulazion di un probleme o di une espression, cul scambiâ dôs entitâts diferentis, si à la formulazion di un altri probleme o de espression di validitât ecuivalente)
  • principio di identità
  • principi di identitâtCopie
    [CO], [TS] filos. (in Aristotel, principi che daûr di chel dôs entitâts a son identichis se e nome se a denotin il stes ogjet)
  • principio di reciprocità in una rete elettrica
  • principi di reciprocitât intune rêt eletricheCopie
    [TS] eletr. (principi che il rapuart tra la tension aplicade tra doi grops de rêt e la corint di curt circuit che e passe tra chei altris doi grops no mude se si invertissin tra di lôr lis cubiis di grops)
  • principio dianoetico
  • principi dianoeticCopie
    [TS] filos. (te etiche aristoteliche, principi che al fonde lis virtûts de part razionâl de anime in oposizion a lis virtûts etichis che a rivuardin ancje la part no razionâl de anime)
  • principio formale
  • principi formâlCopie
    [TS] filos. (in Aristotel, la essence o cause di une sostance)
  • principio nominalistico
  • principi nominalisticCopie
    [TS] filos. (principi che la realtât e je fate nome di individuis e i lôr concets universâi a son inte ment umane tant che nons che ju significhin)
  • questione di principio
  • cuistion di principiCopie
    [CO] (motîf par tignî un compuartament coerent rispiet a altris pussibilitâts di sielte)
  • schema di principio
  • scheme di principiCopie
    [TS] eletr. (dissen che al mostre lis interconessions tra i circuits eletrics principâi)

monolengâl

viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
Il vierzi, il vierzisi e il lôr risultât
esemplis
"e sclopave la Vierte e si disniçave cun viertiduris di cisignocs e pestelacs"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
Viôt ancje: vierzidure
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
Puest par là che si pues passâ di un spazi sierât intun altri spazi
sinonims
buchere, buse, busoc, crepe, crevadure, fal, fressure, lûs, passaç, passadôr, passalizi, sclap, sfese, slambri, spacadure
esemplis
"tal sotscjale dal cjast, che al faseve part de cjamarate e jere une viertidure"
gjavât fûr di "Sense" di Checo Tam
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
Scomençament (fig.)
sinonims
inaugurazion, inviament, scomençament, scree
esemplis
"la tierce fase e je segnade di une gnove viertidure dal dialic cu la Europe e cu lis istituzions continentâls"
gjavât fûr di "Corsiche, Scozie, paîs Basc, Catalogne, Friûl... Europe" di Marc Stolf
"e jere une zornade di tancj agns indaur, un par di dìs dopo de viertidure de cjace"
gjavât fûr di "Une storie di cjace" di Enea De Colle
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
Il sei viert pal public
esemplis
"lis primis taulis di concertazion [...] a àn confermât la domande par une limitazion des viertiduris des buteghis tes zornadis festivis"
gjavât fûr di "Cumierç concertazion par vierzi tai dîs di fieste" di Redazion Radio Onde Furlane
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
Spazi viert, libar, larc
esemplis
"dute la viertidure dal cîl e jere pal strît di cualchi corvat"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"un mont piçal serât dentri trê cunfins di cresti e una viertidura di plan, ma grant grant par me"
gjavât fûr di "Pesteli" di Novella Cantarutti
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
Buine disposizion a acetâ, a conforntâsi (fig.)
esemplis
"al cors dai agns otante il Moviment Friûl al varà dai moments di viertidure viers de emitente, [...] ma insom la linie de radio e restarà indipendente ancje di chel partît"
gjavât fûr di "Un Friûl difarent: i 90 mhz di Onde Furlane" di Max Mauro
"Suns Europe al è la dimostrazion concrete dai valôrs dal plurilinguisim e di trop che lis tantis lenghis minoritariis che si fevelin in Europe a pandin viertidure e modernitât."
gjavât fûr di "Suns Europe 2018" di Redazion Radio Onde Furlane
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
[TS] (zûcs) Intai scacs, primis mossis di une partide
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
[TS] (ot.) Rapuart tra il diametri e la distance focâl di un obietîf o di une lint
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
[TS] (sport) Massime tal balon e tal rugby, slargjament dal zûc tes fassis laterâls
viertidure s.f.
(vier-ti-du-re)
[TS] (fon.) Posizion dal sisteme fonic che i permet al aiar di passâ libar
torne sù
torne sù