Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
recuperare
torne indaûr

bilengâl

recuperare v.tr.
  • 1a

    v.tr. recuperâ, vê indaûr Copie

    [AU] (tornâ a vê une robe pierdude, robade e v.i.)
    il negoziante derubato ha potuto recuperare tutta la merce = il buteghîr che i vevin robât al è rivât a recuperâ dute la robe
  • 1b

    v.tr. recuperâ Copie

    [AU] (tornâ a cuistâ, spec. une facoltât)
    dopo l'operazione ha recuperato l'uso delle gambe = daspò de operazion al à recuperât lis gjambis

    v.tr. recuperâ Copie

    (tornâ a concuistâ)
    ho recuperato un amico che credevo perduto per sempre = o ai recuperât un amì che o crodevi pierdût par simpri
  • 2a

    v.tr. redimi, riscatâ, recuperâ Copie

    [AU] (tornâ a meti dentri tal mont, te societât, tal lavôr e v.i. un maladatât o un disabil o un condanât a preson)
    una comunità nata per recuperare i malviventi = une comunitât nassude par redimi i malvivents
  • 2b

    v.tr. redimi, recuperâ Copie

    [AU] (tornâ ae libertât cdn. cul fâlu jessî de preson dal pecjât)
    un parroco che ha recuperato molte anime = un plevan che al à redimût un grum di animis
  • 3a

    v.tr. recuperâ Copie

    [AU] (salvâ, rivâ a travuardâ)
    i terremotati erano riusciti a recuperare poche cose dalla casa crollata = i taramotâts a jerin rivâts a recuperâ pocjis robis de de cjase sdrumade
  • 3b

    v.tr. recuperâ Copie

    [AU] (rivâ a salvâ cdn.)
    hanno recuperato un uomo che si era perso in montagna = a àn recuperât un om che si veve pierdût in mont
  • 4a

    v.tr. recuperâ Copie

    [AU] (tornâ a doprâ refudums o scarts)
    la campana per recuperare il vetro = la cjampane par recuperâ il veri

    v.tr. recuperâ Copie

    (tornâ a fâ doprabil, bonificâ)
    recuperare un'ampia fascia di terreno = recuperâ une zone grande di teren
  • 4b

    v.tr. recuperâ Copie

    [AU] (tornâ a proponi, a meti fûr)
    hanno recuperato un progetto che noi avevamo abbandonato da molto tempo = a àn recuperât un progjet che nô o vevin lassât di bande di un grum di timp
  • 5

    v.tr. redimi, riscatâ, recuperâ Copie

    [AU] (tornâ a cjapâ alc che si veve lassât indaûr tal timp)
    recuperare il tempo perduto = recuperâ il timp pierdût

    v.tr. recuperâ Copie

    (ancje ass.)
    ero indietro ma sono riuscito a recuperare = o jeri indaûr ma o ai rivât a recuperâ

    v.tr. recuperâ Copie

    (riferît al svantaç intun confront o intune gare)
    recuperare uno svantaggio = recuperâ un svantaç
  • 6a

    v.tr. recuperâ Copie

    [AU] (fâ intun altri moment alc che no si à rivât a fâ prime)
    il sabato mattina recupero le ore di lavoro che ho perso durante la settimana = di sabide matine o recuperi lis oris di lavôr che o ai pierdût vie pe setemane
  • 6b

    v.tr. recuperâ Copie

    [TS] sport (zuiâ un incuintri intune date fûr dal calendari uficiâl)
    recuperare un incontro di calcio = recuperâ une partide di balon

monolengâl

riscatâ v.tr.
(ris-ca-tâ)
Liberâ un ostaç, un presonîr, un sclâf, in gjenar paiant une sume di bêçs
esemplis
"ve [te comedie "Il persian" di Plaut] il servidôr Tossil che al riscate cun l'ingjan la biele sclave che al ame e al trufe il rufian proprietari"
gjavât fûr di "Aquilee e rît cun Lello Arena" di Anna Bogaro
riscatâ v.tr.
(ris-ca-tâ)
Paiâ une sume par jentrâ o tornâ in possès di alc
esemplis
"parfin la cjase di so puar pari, ereditade dai vons e che simpri al contave trops balins che al veve spudât par podê riscatâle dute, ancje la part che ur veve tocjât a lis sôs sûrs!"
gjavât fûr di "Cjampanis" di Laurin Zuan Nardin
riscatâ v.tr.
(ris-ca-tâ)
[TS] (dir.) Tornâ a dâi a une persone ducj i dirits e la capacitât legâl che e veve pierdude par une condane, scancelant chê e i siei efiets
riscatâ v.tr.
(ris-ca-tâ)
Salvâ di un cualsisei pericul, menace o situazion negative
esemplis
"il contadin co l'à un manç chei sta mâl di voie l'è pront, nol piart timp: al cor a cercjâ il marascalç, al sta sù la gnot, al fâs di ogni arbe un fas par riscatâlu"
gjavât fûr di "La fie capriçose e il contrabandîr" di Zuan Ferdinant Dal Tor
"so fi, done Lucrezie, professant i siei ideâi al à sielte la strade dai puars sotans e ju riscate dai siôrs"
gjavât fûr di "Int di masnade" di Alviero Negro
riscatâ v.tr.
(ris-ca-tâ)
Fâ in maniere che cdn. al torni a vê il rispiet o une posizion te societât
sinonims
realdî
esemplis
"o vin di oponisi ancje intal non di chei vecjos, di chei muarts, di chês feminis, di chei fruts, di ducj chei mats che in chestis pirulis [di cuintristorie] o pensin di vê almancul un fregul riscatât"
gjavât fûr di "Cuintristorie de Grande Vuere" di Angelo Floramo
torne sù
torne sù