Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
reggere
torne indaûr

bilengâl

reggere v.tr., v.intr.
  • 1a

    v.tr. tignî, rezi Copie

    (tignî in braç)
    reggere un bambino = tignî un frut

    v.tr. rezi, tignî sù Copie

    [FO] (tignî sù cdn. par che nol coli)
    reggere un ubriaco = rezi un cjoc
  • 1b

    v.tr. rezi, tignî sù Copie

    [FO] (vê avonde fuarce par stâ in pîts)
    le forze non lo reggono = lis fuarcis no lu tegnin sù
  • 2a

    v.tr. tignî sù Copie

    [FO] (tignî alçât di tiere)
    la sposa si regge l'abito per camminare comodamente = la nuvice si ten sù il vistît par cjaminâ comude
  • 2b

    v.tr. rezi, tignî sù Copie

    [FO] (sostignî alc in mût che nol coli)

    v.tr. tignî sù Copie

    (tignî in man)
    reggimi un attimo la bicicletta = tegnimi sù un moment la biciclete
  • 2c

    v.tr. tignî, tignî sù, tignî fer Copie

    [FO] (tignî fer alc di mût che nol bali, nol nici, che nol ledi di sbris, nol scjampi)
    reggi la scala = ten sù la scjale
  • 2d

    v.tr. sapontâ, rezi, tignî sù Copie

    [FO] (fâ il supuart)
    una armatura regge il muro cadente = une armadure e rêç il mûr dirocât
  • 3

    v.tr. sopuartâ Copie

    [FO] (tolerâ)
    è una persona noiosa, non la reggo più = al è un stufadiç, no lu sopuarti plui

    v.tr. tignî Copie

    (rivâ a bevi une vore restant sincîr)
    regge bene l'alcool = al ten ben l'alcul
  • 4a

    v.tr. menâ Copie

    [FO] (puartâ, vuidâ)
    sa reggere la barca anche col mare grosso = al è bon di menâ la barcje ancje cul mâr grues
  • 4b

    v.tr. tignî Copie

    (spec. intal lengaç burocratic, vê une funzion par un periodi curt in sostituzion dal titulâr)
    nel governo ha retto bene la sua funzione di sostituto = intal guvier al à tignût ben la sô funzion di vicjari

    v.tr. rezi, guviernâ Copie

    [FO] (guviernâ)
    reggere un'azienda = rezi une dite
    reggere uno stato = guviernâ un stât
  • 4c

    v.tr. indreçâ, inviâ, instradâ Copie

    [FO] (sostignî cdn., dant insegnaments e precets etics, di condote e v.i.)
    reggere i giovani nel mondo della scuola = instradâ i zovins intal mont de scuele
  • 4d

    v.intr. regolâ, direzi, rezi Copie

    [FO] (di criteris inteletuâi o morâi, fâ di vuide)
    regge la sua vita su sani principi = al regole la sô vite su principis salts
  • 5

    v.tr. volê, rezi, domandâ Copie

    [TS] gram. (massime pai verps, cuant che a vuelin un complement o un câs particolârs)
    'interest' regge il genitivo della persona interessata = 'interest' al vûl oppure al domande il gjenitîf de persone interessade
  • 6a

    v.intr. tignî, rezi Copie

    [FO] (resisti a un sfuarç, a une pression e v.i.)
    il ponte non ha retto al peso ed è caduto = il puint nol à tignût il pês e al è colât
  • 6b

    v.intr. tignî, rezi, condurâ Copie

    [FO] (sorevivi a un dolôr, a un sfuarç fisic, a une cundizion avierse e v.i.)
    nessuno poteva reggere a quel freddo e hanno rinunciato alla spedizione = nissun nol podeve tignî a chel frêt e cussì a àn molât di fâ la spedizion
  • 6c

    v.intr. tignî, rezi Copie

    [FO] (sopuartâ un dolôr, no cedi, no pleâsi a un displasê)
    ha retto bene al lutto = al à tignût ben al corot

    v.intr. tignî, rezi Copie

    (resisti a une emozion)
    non mi regge il cuore = no mi ten il cûr

    v.intr. tignî, rezi Copie

    (funzionâ ben)
    dopo cinque ore di lezione la testa non mi regge = dopo di cinc oris di lezion no mi ten il cjâf
  • 7a

    v.intr. tignî, rezi, stâ sù Copie

    [FO] (jessi bon, consistent, valevul, jessi logjic, positîf)
    questo tuo ragionamento non regge = chest to resonament nol sta sù
  • 7b

    v.intr. tignî, rezi Copie

    [FO] (frontâ un confront, un paragon)
    se fanno una gara, non regge = se a fasin une gare, nol ten
  • 8

    v.intr. tignî sù Copie

    [FO] (durâ intune cundizion buine)
    speriamo che il tempo regga = sperìn che il timp al tegni sù

    v.intr. tignî, durâ, intignîsi Copie

    (durâ cence alterâsi)
    devi mettere il burro in frigo, al caldo non regge = tu âs di meti la spongje in frigo, cul cjalt no dure

locuzions

    reggere al, il confronto
  • stâ a pet, tignî il confrontCopie
    [CO] (no disfigurâ a confront cun alc o cun cdn.)
    alla sua età regge bene il confronto con le più giovani = ae sô ete e ten ben il confront cun chês plui zovinis
  • reggere il colpo
  • tignî bot, tignî pont, tignî bote, cjapâ boteCopie
    [CO] (sopuartâ une situazion negative)
    se reggerai il colpo i primi tempi, poi sarà tutto più facile = se tu tignarâs bot sul imprin, dopo al sarà dut plui facil
  • reggere il gioco
  • tignî man, tignî sù il mocul, tignî il dêt, filâ il laç, tignî il sacCopie
    [CO] (dâi seont a cdn.)
    gli reggeva il gioco = i tignive il dêt oppure i filave il laç reggimi il gioco = tegnimi man
  • reggere il mare
  • [CO], [TS] mar. (cjale tenere il mare)
  • reggere il moccolo
  • fâ lusôr, tignî sù il pavêr, tignî il moculCopie
    [CO] (favorî un moroseç)
  • fâ lusôr, tignî il moculCopie
    (jessi di plui tra doi morôs)
  • reggere il sacco
  • [CO] (cjale tenere il sacco)
  • reggere l'acqua
  • parâ de aghe, tignî la agheCopie
    [CO] (di un tiessût, jessi impermeabil)
    questa tuta regge l'acqua? = cheste tute parie de aghe?
  • reggere l'anima con i denti
  • tignî sù la anime cui dincjCopie
    [CO] (jessi tant malât ma no cedi la vite)
  • tignî sù la anime cui dincjCopie
    [CO] (jessi une vore strac)
  • reggere la candela
  • [CO] (cjale reggere il moccolo)
  • reggere la coda
  • strissinâ la panze, puartâ la aghe cu lis orelis, lustrâ lis scarpisCopie
    [CO] (vê une ande sudizionose inviers di cdn.)
  • reggere la corda
  • tignî il sacCopie
    [BU] (judâ, dâ une man, plui di dut in alc di no tant onest)
  • reggere le fila
  • tignî sù i fîi, tignî sù la brene, tignî la brene in man, tignî lis brenisCopie
    [CO] (tignî in man la situazion, soredut par daûr)
    il sindaco regge le fila dell'amministrazione comunale = il sindic al ten sù la brene dal guvier comunâl
  • reggere lo scherzo
  • [BU], [CO] (cjale stare allo scherzo)
  • reggere lo strascico
  • [CO] (cjale reggere la coda)

monolengâl

instradâ v.tr.
(in-stra-dâ)
Fâ lâ di une cierte bande
esemplis
"a Nadâl no si lavore e la esseesse no nus instrade a buinoris e no nus soche fûr dal sierai bandis de fabriche"
gjavât fûr di "Storie di Min" di Ivano Urli
"dopo di seisi fermâts intune altre caserme, tal dopomisdì la mê companie, [...] la instradarin a pît pe vie Emilie, viers Faenze"
gjavât fûr di "La setemane rosse" di Pieri Menis
Viôt ancje: istradâ
instradâ v.tr.
(in-stra-dâ)
Conseâ, fâ che cdn. al fasi une cierte sielte, si compuarti intune cierte maniere, judâ tal principi di une ativitât (fig.)
sinonims
esemplis
"Vito in maniere simpri plui ative mi ten dongje, mi pare, mi instrade, al devente un pari putatîf o, miôr ancjemò, un rût pari"
gjavât fûr di "Storie di Min" di Ivano Urli
"al è stât il puar Moro a instradâlu su chel lavôr"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
instradâ v.tr.
(in-stra-dâ)
[TS] (tecn.) Pleâ infûr, un di une bande un di chê altre, i dincj di une see
torne sù
torne sù