Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
restare
torne indaûr

bilengâl

restare v.intr.
  • 1a

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (fermâsi intun lûc, stâ indenant alì, intardâsi, plantâsi, ancje par puartâ indenant un lavôr, une incarghe)
    restare in ufficio fino a tardi = restâ in ufici fintremai tart
    resto in città fino a domani = o resti in citât fin doman

    v.intr. restâ Copie

    (no partî plui, fermâsi là che si è cuant che invezit cdn. altri al va vie o cuant che al è za lât vie)
    lui va via, io resto = lui al va vie, jo o resti
    resta almeno tu! = reste almancul tu!
  • 1b

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (di une notizie, di une vôs, di une confidence e sim., che no à di sei spampanade a ducj, ma dite dome a pocjis personis)
    vi dico una cosa, ma che resti qui = us dîs une robe, ma che e resti culì
  • 1c

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (di idee, di pinsîr e v.i., durâ)
    mi resta vivo il ricordo di lei = mi reste vîf il ricuart di jê
    resta però l'opinione negativa su questo fatto = al reste par altri il parê negatîf su chest fat
  • 2

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (sorevivi, vivi indenant)
    mi sono restati tre nonni = mi son restâts trê vons
  • 3

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (jessi intun ciert puest, cjatâsi alì)
    vai avanti, la chiesa resta sulla sinistra, e poi giri = tu vâs indenant, la glesie e reste a man çampe e dopo tu voltis
  • 4a

    v.intr. stâ, restâ Copie

    [FO] (cuntun complement predicatîf, fermâsi intune cierte posizion)
    resta fermo, non muoverti = reste fer, no stâ a moviti
    resta seduto = reste sentât

    v.intr. restâ Copie

    (di alc, jessi ancjemò intun ciert mût)
    se non chiudi, la casa resterà aperta tutta la notte = se no tu sieris, la cjase e restarà vierte dute la gnot

    v.intr. restâ Copie

    (stâ ancjemò intune cierte situazion emotive e v.i.)
    restare imbronciato = restâ muson
    restare perplesso = restâ intal dubi
  • 4b

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (cuntun complement predicatîf; jentrâ intune cierte situazion ambientâl, fisiche o psicologjiche o emotive)
    restare al buio = restâ intal scûr
    restare traumatizzato = restâ scossât
    restare triste = restâ avilît
    restare vedovo = restâ vedul
  • 5

    v.intr. restâ Copie

    [FO] (jessi dacuardi)
    restiamo così, vieni tu a casa mia = restìn cussì, tu vegnis tu a cjase mê
  • 6

    v.intr. restâ, vanzâ Copie

    [FO] (jessi ancjemò, vanzâ)
    resta poco tempo, devi finire il lavoro, muoviti = al reste pôc timp, tu âs di finî il lavôr, moviti

    v.intr. restâ Copie

    (di alc, no jessi inmò stât, fat, dit, scrit, tentât, e v.i.)
    gli resta un esame da fare per finire = i reste un esam di fâ par finî
    ti resta una pagina da studiare = ti reste une pagjine di studiâ
  • 7

    v.intr. restâ Copie

    [TS] mus. (tes scrituris musicâls dai struments a cuarde, peraule didascaliche par dî di mantignî la posizion se al ves di nassi il dubi che al podès sei il contrari)

locuzions

    restare a galla
  • stâ sù, nadâCopie
    [CO] (vongolâ)
    restare a galla nell'acqua alta = stâ sù inte aghe alte
  • gjavâsi fûr, puartâsi fûr, tignîsi in stafe, disbratâsiCopie
    [CO] (rivâ a cjatâ cun naturalece une soluzion, une surtide in ogni situazion intrigose)
    ha avuto una serie di problemi, ma è riuscito a restare a galla = al à vût une schirie di fastidis, ma al è rivât a gjavâsi fûr nonostante tutto, riesce a restare a galla = a dispiet di dut, al rive a disbratâsi
  • restare a piedi
  • restâ in blanc, restâ net di dut, meti i dincj su la gratule, restâ a bocje zuneCopie
    [CO] (restâ cence nuie, cence patrimoni, cence bêçs o altri)
    ha finito i soldi ed ora è restato a piedi = al à finît i bêçs e cumò al è restât net di dut
  • restare a secco
  • restâ a sut, restâ a secCopie
    (restâ cence benzine)
    se non facciamo benzina restiamo a secco = se no fasìn benzine o restìn a sec
  • restâ in cjandele, restâ net di lissie, restâ a secCopie
    [CO] (restâ cence bêçs)
    non ho un soldo, sono restato a secco = no ai un franc, o soi restât in cjandele
  • restare al palo
  • restâ par tiere, lassâ il balon sul braçâlCopie
    [CO] (pierdi une buine ocasion)
    non ha approfittato, è restato al palo = nol à profitât e al è restât par tiere
  • restare con un palmo di naso
    restare in gola
  • [CO] (cjale rimanere in gola)
  • restare in secco
  • restâ a secCopie
    [CO] (di barcje, restâ inderedade intal savalon o inte aghe basse)
  • restare in sella
  • [CO] (cjale restare a galla)
  • restare indietro
  • [CO] (cjale rimanere indietro)
  • restare lì
  • [CO] (cjale rimanere lì)
  • restare male
  • restâ malapaiât, restâ mâlCopie
    [CO] (vê displasê)
    con le tue parole è restato male, lo hai quasi offeso = cun ce che tu âs dite al è restât malapaiât, tu lu âs scuasi ofindût
  • restare secco
  • [CO] (cjale rimanerci secco)
  • restare sul groppone
  • restâ pes mansCopie
    [CO] (di alc che no si rive a liberâsi, a fâ fûr)
    se non lo faccio adesso, questo lavoro mi resta sul groppone per un mese = se no lu fâs cumò, chest lavôr mi reste pes mans par un mês
  • restare sulla groppa
  • restare sullo stomaco

monolengâl

restâ v.intr.
(res-tâ)
Fermâsi intun lûc o intune situazion o ativitât e v.i.
sinonims
esemplis
"jo o soi sul gno e culì o resti, se us comode"
gjavât fûr di "Meni Fari" di Luigi Gortani
"jo o resti a viodi dal fûc… Vait, vait, voaltris…"
gjavât fûr di "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
"la matine a jerin restâts tal jet fin tart"
gjavât fûr di "In viaç di domenie" di Agnul di Spere
restâ v.intr.
(res-tâ)
Di une notizie, di une vôs, di une confidence e sim., no deventâ publiche, jessi cognossude dome di ciertis personis (fig.)
esemplis
"che e resti culì fra di nô: se a fossin oms scjampâts par no lâ in vuere, a àn fat benon a platâsi"
gjavât fûr di "La cjase di Toni" di Tarcisio Venuti
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi ancjemò, lâ indevant tal timp, spec. rispiet a alc altri che nol è plui
sinonims
condurâ, durâ, resisti, vanzâ
esemplis
"daûr lis staipis di soreâl a jerin restâts stroputs di nêf che il soreli nol jere rivât a disfâ"
gjavât fûr di "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
"se di gnot o vais su chei cuatri mûrs che a son restâts dal vecjo cjistiel, o sintîs a sdrondenâ chê cjadene sot tiere"
gjavât fûr di "Lis leiendis di Buie" di Pieri Menis
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi di fâ, tant che pussibilitât, oportunitât o necessitât
esemplis
"ce restavial di fâ cumò? Cjapâsi sù e tornâ a cjase a pît"
gjavât fûr di "Par stradis lungjis" di Alan Brusini
"ai umign par chê anade no i restave che cjapâ sù il sac e là pal mont"
gjavât fûr di "La bissebove" di Pieri Somede dai Marcs
"e cun cheste… mi reste di visâus che doman o varìn messe e jespui cul solit orari"
gjavât fûr di "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi ancjemò vîf
sinonims
esemplis
"muarts pari e mari, muarts i fradis, al jere restât dome un nevôt"
gjavât fûr di "Une butule verde" di Pieri Somede dai Marcs
restâ v.intr.
(res-tâ)
Lâ indevant a jessi intune cierte posizion, cundizion, situazion e v.i., spec. cuntun complement predicatîf
sinonims
esemplis
"o resti convint che la lenghe e la identitât furlane a sedin un element fondamentâl pe autonomie dal nestri teritori"
gjavât fûr di "Autonomie e politiche linguistiche pal furlan" di Sandri Carrozzo
"cuâl cûr di femine par dûr che al sei puedial restâ indiferent ae vôs di une frutine che e vai e e clame sô mari?"
gjavât fûr di "Timp di infier" di Pieri Somede dai Marcs
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jentrâ intune cierte posizion, cundizion, situazion e v.i., par vie di une cause
esemplis
"il fantat al jere restât incocalît di chê sorte di polegane"
gjavât fûr di "Il muc" di Roberto Ongaro
"a vot mês o soi restade vuarfine di pari, muart a vincjetrê agns"
gjavât fûr di "Faliscjis" di Cristina Noacco
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi in cunvigne, vê un acuardi
sinonims
acuardâsi, conciertâsi, convignî, justâsi, patuî, metisi dacuardi
esemplis
"cemût restìno par doman? Si viodìno a matine o dopomisdì?"
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi ancjemò, rispiet a alc che si à za dit, considerât, fat, vendût, mangjât e v.i.
sinonims
esemplis
"Dreute al scugnì vendi chel tic che i restave par comprâsi un biliet pal Venezuela"
gjavât fûr di "Alpin jo mame!" di Alan Brusini
"tancj cjamps a jerin stâts vendûts vie pai agns, ma a jerin restâts, di istès i prâts vierts dal Lavio pal fen di une vacje e lis vîts gropolosis dal Costeon, e ancje i cjamps dal Abìs e dal Nasoç"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi cjapât di maravee, delusion o sim.
esemplis
"Nadalin al va jù pe braide [...] E al cjate il copari Min che al lave di une cumiere in chê altre a robâi panolis, cul sac. Lu spiete sul cjaveç, da pît, e i dîs: «Orpo, copari, o resti…»"
gjavât fûr di "Mangjativis" di Meni Ucel
"chei fantats a jerin restâts, a viodi chê gjenerositât"
gjavât fûr di "Faliscjis" di Cristina Noacco
restâ v.intr.
(res-tâ)
Tocjâ, lâ in proprietât o in competence, spec. di alc che al ven lassât
sinonims
esemplis
"sô pari i veve lassât une cjase, une vacje e cuatri cjamputs che a jerin restâts ducj a lui parcè che i siei fradis a jerin muarts di spagnole in timp dai mucs"
gjavât fûr di "Nadâl" di Pieri Somede dai Marcs
"ancje siore Lise e pensave ae robe che e sarès restade ai siei fîs"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi situât, vê une cierte posizion rispiet a un percors o a cdn. o a alc
sinonims
esemplis
"[Bastian al leve indevant cul cjar] Sant Denêl al restà a man çampe"
gjavât fûr di "L'avôt" di Maria Forte
"cjalant de bande dal mâr, lis vignis di Rivesaltes ti restin daûr de spale çampe"
gjavât fûr di "Il puint de ledre" di Agnul di Spere
restâ v.intr.
(res-tâ)
Jessi a durmî o a vivi
esemplis
"a cjase nol podeve restâ, che a pene che i fassiscj o i todesc a vessin savût che al jere tornât [...] a saressin vignûts dal moment a cjolilu"
gjavât fûr di "Il muc" di Roberto Ongaro
restâ v.intr.
(res-tâ)
Pierdi la vite
sinonims
murî, restâ sec
esemplis
"gno cusin Rolando al tornà ad ôr cul sanc che i spissulave dal cjâf (robis di restâ alì)"
gjavât fûr di "Tal Cuar" di Pieri Menis
detulis
"a fâi ben al om ingrât, si reste bec e bastonât"
"a litigâ, un al reste in cjamese e chel altri biel nût"
"a messedâsi tal cjarbon, si reste cjarbonâts"
"a son i merlots che a restin neris, di cuant che a nassin fin cuant che a muerin"
"a tratâ cui gjats si reste sgrifignâts"
"a volê gjavâ i clauts cui dincj si reste sdenteâts"
"aghe peste, aghe e reste"
"al è muart il paron: aial di restâ il famei?"
"bisugne mangjâ tant vuê che ind' resti ancje par doman"
"che e ledi la plume pûr che al resti l'uciel"
"cjastie la cjice par che il cjan al resti a cjase"
"cui che al gaspare al reste gasparât"
"cui che al mincjone al reste mincjonât"
"cui che al reste daûr che al sieri la puarte"
"cui che al rît al reste ridût"
"cui che al va dongje dai mulinârs al reste infarinât"
"cui che i fâs ben al om ingrât al reste bec e bastonât"
"cui che le vuadagne al reste in cjamese, cui che le piert al reste nût"
"cui che pal trop al piert il pôc al reste cuntun pugn di moscjis"
"cui che si distire plui infûr de plete al reste cui pîts distaponâts"
"cui che si ustine cul mangjâ al reste bausâr"
"cul messedâ l'ont a restin lis mans onzudis"
"di une cjase brusade a restin almancul i clauts e la cinise"
"dulà che al è stât il fûc al reste odôr di brusadiç"
"dulà che al è stât il fûc e reste la cinise"
"dulà che si stravuelç il mus al reste il pêl"
"dulà che si tombole il mus al reste il pêl"
"e va tant la sele al poç, fin che e reste dentri"
"la falsetât e à il tabâr curt, par tant che e ciri di taponâsi, i reste simpri cualchi part scuvierte"
"la peraule e svole, la cjarte e reste"
"mâl par cui che al va, piês par cui che al reste"
"ni par bondance ni par cjaristie no reste la cjar in becjarie che il cjan o il gjat le puartin vie"
"plui ind mûr e mancul ind reste"
"se il draç nol ten aghe, al reste bagnât"
"tant al va il cjaldîr tal poç che infin al reste"
torne sù
torne sù