Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
ridurre
Torna indietro

bilingue

ridurre
  • 1a

    v.tr. strenzi Copia

    (concentrâ alc cusinantlu)
    ridurre il sugo = strenzi oppure suiâ il tocj

    v.tr. taiâ, sbassâ, ridusi Copia

    (sbassâ di cuantitât, di numar)
    ridurre il numero dei visitatori = taiâ oppure sbassâ il numar dai visitadôrs

    v.tr. scurtâ, ridusi, impiçulî Copia

    [FO] (puartâ a une dimension minôr, fâ plui piçul, mancul larc)
    ridurre un articolo di giornale troppo lungo = scurtâ un articul di gjornâl masse lunc
  • 1b

    v.tr. calâ, sbassâ, ridusi Copia

    [FO] (fâ che al sei mancul fuart, mancul intens)
    ridurre il volume dello stereo = sbassâ il volum dal stereo
    ridurre la velocità dell'auto = sbassâ la velocitât dal automobil

    v.tr. taiâ, ridusi, tignî jù Copia

    (fâ che al sei di mancul)
    ridurre le spese di viaggio = taiâ lis spesis dal viaç
  • 1c

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (semplificâ lis espressions matematichis, tant che sumâ i monomis simii, dividi numeradôr e denominadôr di frazions pai stes divisôrs comuns)
  • 1d

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (sbassâ il numars des velis bordadis)
  • 2a

    v.tr. butâ, meti, mandâ, ridusi Copia

    [FO] (metût denant di un complement, spec. cun 'in' o 'a', trasformâ)
    ridurre in pezzi un vaso = butâ in tocs un vâs
    ridurre un sasso in polvere = ridusi un clap in polvar

    v.tr. butâ, meti, mandâ, ridusi Copia

    (puartâ a une cierte cundizion, soredut negative)
    ridurre in fin di vita = butâ a fîl di muart
    ridurre la gente alla fame = ridusi ae fam la int

    v.tr. fâ, ridusi Copia

    (denant di un complement predicatîf)
    ridurre il campo un immondezzaio = ridusi il cjamp un scovaçâr
  • 2b

    v.tr. obleâ, ridusi, sfuarçâ Copia

    [CO] (sburtâ a un compuartament o a une condote negative, spec. cu la fuarce)
    ridurre a rubare = obleâ a robâ
  • 3a

    v.tr. rangjâ, mudâ Copia

    [CO] (trasformâ, adatâ a un ûs diviers)
    ridurre un ramo in un paletto = rangjâ un ramaç intun palet
    ridurre una camicia a straccio per la polvere = rangjâ une cjamese in peçot par polvar
  • 3b

    v.tr. ridusi, mudâ Copia

    [CO] (tornâ a scrivi un test intun altri gjenar o forme)
    ridurre un romanzo a racconto per bambini = ridusi un romanç intune storie par fruts
    ridurre una poesia in musica = ridusi une poesie in musiche

    v.tr. rangjâ, ridusi Copia

    [TS] (justâ une partidure di musiche par che e puedi sei eseguide di un ciert strument)
    la parte è ridotta per archi = la part e je ridote par arcs
  • 4a

    v.tr. ridusi, fâ tornâ Copia

    [CO] (tornâ a puartâ ae cundizion di prin o a chê che si vûl)
    ridurre un uomo alla ragione = ridusi un om intai sintiments
    ridurre una piazza sporca a luogo pulito = fâ tornâ une place sporcje un lûc net
  • 4b

    v.tr. riferî, ripuartâ Copia

    [CO] (tornâ sù, lâ ae cause)
    ridurre un evento alla sua origine = riferî une vicende ae sô origjin
  • 5

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (tornâ a meti un orghin in cundizions normâls)
    ridurre un'ernia = ridusi une ernie
  • 6

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (fâ che e sucedi une reazion di riduzion, ven a stâi, gjavâ ossigjen a un compuest)
  • 7

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (eseguî operazions par vê la forme plui semplificade di une espression matematiche, lavorant su sumis di monomis, frazions e ecuazions)
  • 8

    v.tr. passâ, ridusi Copia

    [CO], [TS] (fâ passâ un numar di une unitât di misure a chê altre o metilu intun sisteme di misure diferent)
    ridurre da galloni a litri = passâ di galons a litris
    ridurre da metri a braccia = ridusi di metris a braçs

locuzioni

    ridurre a brandelli
  • [CO] (vedi fare a brandelli)
  • ridurre a zero
  • puartâ a zeroCopia
    [CO] (anulâ un imprest, un strument di misure)
    ridurre a zero la bilancia = puartâ a zero la belance
  • fâ fûr, parâ jù, mandâ a zero, radâ, esaurî, netâCopia
    (distruzi dal dut)
    ridurre a zero il conto corrente = netâ il cont corint ridurre a zero l'energia = esaurî la energjie
  • ridurre ai minimi termini
  • parâ al mancul, parâ pal so manculCopia
    [CO] (fâ deventâ piçul alc)
    ha ridotto ai minimi termini la fiducia che la gente riponeva in lui = al à parât pal so mancul la fiducie che la int e veve par lui
  • meti mâl, ridusi mâlCopia
    (-)
    l'incidente lo ha ridotto ai minimi termini = l'incident lu à metût mâl
  • ridurre al lumicino
  • ridusi ae fin, mandâ in nuie, mandâ sui ultins paradôrsCopia
    [CO] (puartâ ae fin, esaurî)
    ridurre al lumicino i risparmi = mandâ in nuie i sparagns
  • ridusi in fin di vite, mandâ sui ultins paradôrsCopia
    (puartâ dongje de muart)
    la malattia lo ha ridotto al lumicino = la malatie lu à mandât sui ultins paradôrs
  • ridurre al silenzio
  • meti in tasê, fâ tasê, fâ tignî la lenghe in bocje, fâ tignî la lenghe a cjase, cidinâCopia
    [CO] (no fâ fevelâ cdn., fâlu tasê)
    ridurre al silenzio una persona = cidinâ une persone
  • ridurre all'osso
  • strenzi plui che si puesCopia
    [CO] (ridusi plui che si pues)
    la crisi lo ha costretto a ridurre all'osso le spese = la crisi lu à obleât a strenzi lis spesis plui che si pues
  • ridurre in briciole
  • parâ a fruçons, butâ a fruçons, fruçâ, masanâ, sminuçâCopia
    [CO], [TS] (fâ che al sei in tocuts)
    ridurre in briciole un pezzo di pane = parâ a fruçons un toc di pan
  • ridurre in cenere
  • brusâ, mandâ in fumCopia
    [CO] (brusâ)
  • brusâCopia
    [CO] (finî dal dut)
    ha ridotto in cenere un'eredità = al à brusade une ereditât
  • dâ il fumCopia
    [CO] (bati dal dut)
    hanno ridotto in cenere tutti gli altri concorrenti = a àn dât il fum a ducj chei altris concorints
  • ridurre in frantumi
  • [CO] (vedi mandare in pezzi)
  • ridurre in poltiglia
  • mandâ in flics, smacaiâ, mandâ in fertaie, ridusi in çançarelis, sfracaiâCopia
    [CO] (fâ deventâ alc une pastele o minût tant che il polvar)
    ridurre in poltiglia le mele = ridusi i miluçs in çançarelis
  • sfracaiâ, cuinçâCopia
    (ridusi cdn. malementri par vêlu pestât une vore)
    ha esagerato a picchiarlo, lo ha ridotto in poltiglia = al à esagjerât a pacâlu, lu à sfracaiât

monolingue

mandâ v.tr.
(man-dâ)
Fâ lâ cdn. in cualchi puest
sinonimi
esempi
"par evitâ che i furlans si copin tra di lôr, Gurizans e Valcjanalots a vegnin mandâts sul front Galizian, te becjarie cuintri i Rus"
da "Cuintristorie dal Nûfcent 1910-1920" di Angelo Floramo
"i siei a vevin miôr di no mandâle ni a scuele, ni a dutrine, parcè che i comodave che e stes a fâ lis voris di cjase"
da "Nardon e Vigjute di Nani" di Pieri Somede dai Marcs
"il plevan al mande cualchi predi a dî messe a S. Pieri la domenie e cualchi rare volte in dîs di vore"
da "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Lassâ lâ, dâ il permès
sinonimi
esempi
"al mi mostre une cjarte dal manicomi che e diseve che lu vevin mandât a cjase «perchè maniaco tranquillo»"
da "Strambariis" di Pieri Menis
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Fâ rivâ alc a cdn. o tun puest
sinonimi
esempi
"la mari i mandà scrit tune letare, che e jere tant contente [de impromission], che i dave la sô benedizion e che i varès fat rivâ un grum di robe biele"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"cui prins bêçs ur mandarai ancje cualchi regalut, che si visin di me e che mi spietin, che o tornarai siore e contente"
da "Se Diu al vûl" di Antescûr
"il Soreli, mandant la sô energjie su la Tiere al met in moviment dute la atmosfere"
da "Notis di meteorologjie pal Friûl - Vignesie Julie" di Stefano Micheletti, Marcellino Salvador
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Fâ che alc al ledi intune direzion cuntun sburt, cuntune pocade o sim.
esempi
"il secont timp si vierç cuntune bombe di Calò che Sarr al tocje e al mande sul pâl"
da "Ascoli – Pordenone 0-1" di Marc Stolf
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Direzi inviers di cdn. o alc (fig.)
sinonimi
esempi
"Macondo, Buendia, Aureliano, Melquiades… al baste un di chescj nons par mandâ il pinsîr tal mont di Gabriel Garcia Marquez e dal so Cien años de soledad"
da "Cent agns bessôi di Gabriel Garcia Marquez" di Raffaele Serafini
"une sere come lis altris jê ti va tal jet, disot des panolis jê ti mandave a torzeon i pinsîrs prin di cjapâ sium"
da "No je plui vive" di Dolfo Zorzut
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Puartâ cdn. o alc intune cierte cundizion
sinonimi
fâ lâ
esempi
"no i mancjave nuie altri par mandâ Dolfo fûr dai sintiments"
da "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"i fantats a cjaval a mandin in dovis un caratel impirât suntun pâl che al sarès il Turc"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Trasmeti par radio o par television
esempi
"in sostance lis emitentis televisivis a mandin trasmissions par furlan dome daûr finanziament public "
da "La politiche pe lenghe furlane: risultâts de ultime aministrazion regjonâl in Friûl-VJ e propuestis pal avignî" di Sandri Carrozzo
mandâ v.tr.
(man-dâ)
Produsi un sun, un odôr, un riflès e v.i. in mût che al sedi sintût
esempi
"un pistum che al mandave bon odôr di jerbucis"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"lis cromaduris de moto mandin lamps di fiar a la lûs dai lampions"
da "Ah! la provincie" di Sandri Di Suald
proverbi
"cui che al vûl che al ledi; cui che nol vûl che al mandi"
"cui che al vûl un bricon che lu mandi a scuele o ben a passon"
"cui che al vûl vê che al ledi, cui che nol vûl vê che al mandi"
"cui che nol vûl che al mandi mes, cui che al vûl che al ledi stes"
"Diu al mande il frêt daûr dal tabâr"
"il Signôr al mande il frêt daûr de vieste"
"robe une gjaline ti mandin a la ghiliotine, robe un milion no tu vâs nancje in preson"
"se il Signôr al mande il frut, al mande ancje il pagnut"
"se si à voie di vê un bon poltron, bisugne mandâlu a scuele o a passon"
Torna in Cima
Torna in Cima