Tu âs cirût la peraule
bilengâl monolengâl
Tu âs cirût la peraule
rischiarare
torne indaûr

bilengâl

rischiarare v.tr., v.intr.
  • 1a

    v.tr. sclarî, iluminâ, lusorâ, luminâ Copie

    [CO] (fâ plui clâr, iluminâ)
    la candela rischiarava la stanza = la cjandele e sclarive oppure e iluminave la stanzie

    v.tr. sclarî, lusorâ, luminâ Copie

    (dâ plui clarece)
    dipingendo il soffitto di bianco si rischiara tutta la stanza = piturant il sofit di blanc si sclarìs dute la stanzie
  • 1b

    v.tr. smavî, sclarî Copie

    [CO] (fâ mancul fuart un colôr)
  • 2

    v.tr. sclarî Copie

    [CO] (fâ limpi o plui limpi)
    lasciare decantare l'olio per rischiararlo = lassâ polsâ il vueli par sclarîlu
  • 3

    v.tr. sclarî Copie

    [CO] (fâ plui net di percepî)
    rischiarare la voce con un colpo di tosse = sclarî la vôs cuntun colp di tos
  • 4

    v.tr. sclarî Copie

    [CO] (fâ plui svelt, plui vîf)
    riposare per rischiarare la mente = polsâ par sclarî il cjâf
  • 5

    v.tr. sclarî Copie

    [CO] (fâ plui clâr, plui facil di capî)
    fare una lezione specifica per rischiarare un argomento complesso = fa une lezion specifiche par sclarî un argoment complès

    v.tr. sclarî Copie

    (dâ ordin)
    rischiarare le idee = sclarî lis ideis

monolengâl

iluminâ v.tr.
(i-lu-mi-nâ)
Fâ lûs, fâ deventâ clâr cu la lûs (ancje ass.)
sinonims
fâ clâr, fâ lûs, fâ lusôr, lusorâ, sclarî, slusorâ
esemplis
"chê Lune benedete intun moment / ilumine la tiare e il firmament"
gjavât fûr di "La gnot di Avrîl su la coline di Buri" di Pieri Çorut
"buine sere, cjase scure, / cjase scure in mieç dai cjamps, / e jo spieti te criùre / che ti iluminin i lamps"
gjavât fûr di "Buine sere, cjase scure" di Bindo Chiurlo
"i todescs a iluminavin il paîs a dì, che si podeve zuiâ di scove in plene gnot"
gjavât fûr di "Amîs come prime" di Alan Brusini
Viôt ancje: inluminâ
iluminâ v.tr.
(i-lu-mi-nâ)
Meti gjonde, vivôr, sperance o cualsisei altre robe che e puedi jessi calcolade tant che une lûs (fig.)
sinonims
dâ lûs, sclarâ, sclarî, slusorâ
esemplis
"o vuei visâmi dome di chel tant o di chel pôc che al à iluminade la mê vite"
gjavât fûr di "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
iluminâ v.tr.
(i-lu-mi-nâ)
Dâ cognossince, inteligjence, comprension e v.i. (fig.)
sinonims
dâ lûs, informâ
esemplis
"simpri pront a spiegâ, a iluminânus"
gjavât fûr di "Vieri e gnûf" di Pieri Piçul
iluminâ v.tr.
(i-lu-mi-nâ)
(eletron.) Iradiâ cun ondis eletromagnetichis, spec. radioondis
iluminâ v.tr.
(i-lu-mi-nâ)
(milit.) Di radar colegât a un sisteme di difese antiaerie, viodi un ogjet nemì par colpîlu
torne sù
torne sù