Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
tenere
Torna indietro

bilingue

tenere ,
  • 1a

    v.tr. tignî, tignî dûr Copia

    [FO] (vê tes mans alc in mût che no si movi)
    teneva il manubrio della bicicletta = al tignive il menul de biciclete
    tieni quel vaso, che non cada = ten dûr chel vâs, che nol coli

    v.intr. tignî, tignî bot, tignî dûr Copia

    [FO] (resisti a une fuarce)
    la diga ha tenuto = la roste e à tignût bot
  • 1b

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (tignî sù cdn.)
    la mamma tiene in braccio il bambino = la mame e ten tal braç il frut

    v.intr. tignî Copia

    [FO] (no smamîsi)
    i colori hanno tenuto = i colôrs a àn tignût
  • 1c

    v.tr. tignî, brancâ, tignî dûr, tignî fer Copia

    [FO] (blocâ cdn.)
    tienilo, che non scappi! = tegnilu fer, che nol scjampi!

    v.intr. tignî Copia

    [FO] (no lassâ scjampâ fûr un licuit)
    quella botticella tiene ancora = chel caratel al ten ancjemò
  • 1d

    v.tr. tignî, tignî sù Copia

    [FO] (mantignî par aiar)
    l'appendino tiene il cappotto = il picjot al ten sù il capot
  • 2a

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (mantignî alc o une part dal cuarp intune cierte posizion)
    tenere la bocca chiusa = tignî la bocje sierade

    v.intr. tignî, tignî bot, tignî dûr, fâ front, fâ resistence Copia

    [CO] (resisti cuintri dal nemì)
    le prime linee hanno tenuto contro il nemico = lis primis liniis a àn tignût bot cuintri dal nemì
  • 2b

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (mantignî cdn. intune cierte posizion o situazion)
    tenere un ospite in casa = tignî un ospit in cjase

    v.intr. frontâ, tignî Copia

    [CO] (rivâ a fâ front a dificoltâts)
    tenere alla paura = frontâ la pôre

    v.intr. tignî, tignî bot Copia

    (mantignî il numar di vôts)
    nelle ultime elezioni il partito di governo ha tenuto = tes ultimis votazions il partît di guvier al à tignût bot
  • 2c

    v.intr. tignî Copia

    [CO] (di bêçs e valôrs che a restin salts)
    durante la crisi internazionale l'euro ha tenuto = intant de crisi internazionâl l'euro al à tignût
  • 2d

    v.intr. tignî Copia

    [CO] (condurâ)
    quell'accordo non terrà = chel acuardi nol tignarà
  • 3a

    v.tr. tignî, tignî a ments Copia

    (vê cure di alc par cont di cdn.)
    la nonna ha tenuto i bambini ieri sera = la none e à tignût i fruts îr di sere

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (vê in possès o doprâ)
    puoi tenerti il resto = tu puedis tignî il rest

    v.intr. tignî Copia

    [CO] (fâ buine prese)
    una colla per vetro che tiene bene = une cole par veri che e ten ben

    v.tr. tignî Copia

    (conservâ)
    ho tenuto le sue carte = o ai tignût lis sôs cjartis
  • 3b

    v.intr. cjapâ, cjapâ pît Copia

    [CO] (di plante, restâ vive, vegjetâ ben, massime dopo traplantade)
    il tiglio ha tenuto = il tei al à cjapât

    v.tr. cjapâ, tignî Copia

    [FO] (conseâ o ordenâ di cjapâ)
    tieni la cartella e vai a scuola = ten la cartele e va a scuele
    tieni questi soldi = ten chescj bêçs
  • 4

    v.intr. tacâ, tignî Copia

    [CO] (convinci)
    il suo ragionamento non tiene = il so resonament nol ten
  • 4a

    v.tr. tignî, meti in bande Copia

    [FO] (meti vie)
    tienimi un chilo di pane = metimi in bande un chilo di pan
  • 4b

    v.tr. tignî Copia

    (conservâ un puest libar par cdn.)
    tienimi il posto, mi raccomando = tegnimi il puest, mi racomandi

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (risiervâ)
    fatti tenere un tavolo in trattoria = fasiti tignî une taule in tratorie
  • 5

    v.tr. tenere Copia

    [CO], [TS] (indicazion di eseguî sprolungjant une note)
  • 5a

    v.intr. puartâ, tignî, stâ de bande, jessi de bande Copia

    [CO] (sostignî cdn.)
    io tengo per te! = jo o stoi de tô bande!
  • 5b

    v.intr. tignî Copia

    [CO] (sperâ che cdn. o une scuadre a vincin, e sostignîju)
    tenere per l'Udinese = tignî pal Udin
  • 6

    v.intr. tignî, vê a cjâr Copia

    [FO] (dâ impuartance)
    non fumo, alla salute ci tengo = no fumi, i ten a la salût

    v.intr. tignî Copia

    (vê interès)
    tengo a precisare che le cose non stanno così = i ten di precisâ che lis robis no son cussì
  • 6a

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (mantignî personis o bestiis)
    è costoso tenere un cane così grande = i vuelin bêçs par tignî un cjan tant grant
  • 6b

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (vê come dipendent)
    tenere due operai = tignî doi operaris
  • 7

    v.tr. tignî, vê Copia

    [CO] (aministrâ)
    tiene quel locale da dieci anni = al à chel ambient di dîs agns

    v.tr. tignî, vê Copia

    (funzionâ)
    tenere una carica istituzionale = vê une cjarie istituzionâl
  • 8

    v.tr. tratâ, tignî, vê Copia

    [CO] (vendi alc di specific)
    in quel negozio non tengono francobolli = in chê buteghe no tratin boi
  • 9

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (tratâ alc intune cierte maniere)
    tiene quella macchina come un tesoro = al ten chê machine come un tesaur
  • 10

    v.tr. tignî Copia

    [CO] (mantignî ce che si dîs)
    ha sempre tenuto la parola = al à simpri tignude la peraule
  • 11

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (di situazion che e straten cdn. intun puest)
    questo nuovo impegno lo tiene lontano dai miei interessi reali = chest assum lu ten lontan dai miei vêrs interès
  • 12

    v.tr. tignî, stratignî Copia

    [FO] (frenâ)
    non so cosa mi tenga dal suonargliene di santa ragione = no sai ce che mi ten di sunâi chês che a van ben
  • 13

    v.tr. cjapâ, tignî Copia

    [FO] (ocupâ un spazi)
    quel quadro tiene tutta la parete = chel cuadri al cjape dute la parêt
  • 14

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (difindi une posizion)
    i ribelli dovevano tenere a tutti i costi la città = i ribei o vevin di tignî a ducj i coscj la citât
  • 15

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (fâ)
    tenere un corso di inglese = tignî un cors di inglês

    v.tr. tignî Copia

    (fevelâ)
    tenere un'arringa = tignî un plait
  • 16

    v.tr. tignî Copia

    [CO] (rivâ a contignî)
    il salone tiene cinquecento persone = la sale grande e ten cinccent di lôr
  • 17

    v.tr. tignî Copia

    (di une machine, che e à une buine stabilitât)
    una spider che tiene bene la strada = une spider che e ten ben la strade

    v.tr. tignî Copia

    [FO] (mantignî une direzion)
    la barca tiene la rotta di Marano = la barcje e ten la direzion di Maran
  • 18

    v.tr. tignî, vê Copia

    [FO] (mantignî un principi)
    ha sempre tenuto una certa condotta morale = al à simpri tignude une cierte condote morâl
  • 19

    v.tr. dâ, stimâ, tignî, calcolâ Copia

    [CO] (vê convinzion)
    tengo per certo che quello sia un traditore = lu ten sigûr par un traditôr

locuzioni

    saper tenere la penna in mano
  • savê di letare, savê scrivi, savê tignî la pene in manCopia
    [CO] (jessi bon di scrivi ben)
    è meglio fare scrivere il comunicato a uno che sappia tenere la penna in mano = al è miôr fâi scrivi il comunicât a di un che al sepi di letare
  • tenere a bada
  • stâ daûr, tignî a ments, tignî di voli, tignî in strope, tignî sot control, tignî in çancisCopia
    [CO] (controlâ)
    tieni a bada gli avversari = ten di voli i aversaris
  • tignî di voli, viodi, cjalâ, impensâsiCopia
    [CO] (proviodi)
    deve tenere a bada i bambini = al à di viodi dai fruts
  • tenere a battesimo
  • tignî a batisim, batiâCopia
    (fondâ une imprese o jessi presint sul so nassi)
  • tignî a batisimCopia
    (jessi presint te scree di impresis, nâfs e v.i.)
    il sindaco ha tenuto a battesimo la nuova scuola = il sindic al à tignût a batisim la gnove scuele
  • tignî a batisimCopia
    [CO] (fâ di santul o di santule)
  • tenere a distanza
  • tignî indaûr, tignî lontan, tignî a la lontaneCopia
    [CO] (no dâ confidence)
  • tenere a freno
  • tignî a brene, tignî in stangje, tignî in brene, tignî in strope, tignî pe cjaveceCopia
    [CO] (stratignî cdn.)
    sono ragazzi tremendi, nessuno li tiene a freno = a son fantats trements, no ju ten in strope nissun
  • tignîCopia
    [CO] (stratignî alc, spec. une emozion)
    non tiene più a freno la rabbia = nol ten plui la rabie
  • tenere a freno la lingua
  • tignî la lenghe in bocje, cusî la lengheCopia
    [CO] (tasê par no dî robis masse fuartis)
    tieni a freno la lingua! = tenti la lenghe in bocje!
  • tenere a memoria
  • [CO] (vedi tenere a mente)
  • tenere a mente
  • tignî a ments, tignî inimentCopia
    [CO] (visâsi des robis, no dismenteâlis)
  • tenere a, in briglia
  • tignî in stangje, tignî pe cjavece, tignî in stradeCopia
    [CO] (fâ che cdn. nol scjampi o nol ledi fûr di strade)
    alle volte fatica a tenere il marito a briglia = ogni tant e fâs fature a tignî l'om in strade oppure pe cjavece
  • tenere al guinzaglio
  • tignî sot, tignî pe cjavece, meti il sguinçâl, meti il jôf, meti la cjaveceCopia
    [CO] (sotanâ)
    i creditori lo tengono al guinzaglio = i creditôrs lu tegnin pe cjavece
  • tenere alta la bandiera
    tenere asciutte le polveri
  • stâ in vuaiteCopia
    [CO] (jessi pront a la lote, stâ sul abai)
    tenere asciutte le polveri in vista dello scontro decisivo = stâ in vuaite in spiete dal scuintri decisîf
  • tenere banco
  • tignî bot, tignî banc, tignî bancje, tignî sù dut, tignî sù la compagnie, stâ tal mieç, jessi tal mieçCopia
    [CO] (jessi il centri de conversazion)
    è sempre lui che tiene banco = al è simpri lui che al ten sù la compagnie
  • tenere bordone
  • tignî bacin, fâ bordon a unCopia
    [TS] (acompagnâ une musiche)
  • fâ bordon, tignî sù il mocul, tignî bacinCopia
    [CO] (stâ cun cdn.)
    gli ha tenuto bordone per tutta la serata = i à tignût bacin par dute la serade
  • tenere buono
  • tignî bonCopia
    [CO] (cirî di no fâ rabiâ cdn.)
  • tignî bon, tignîsi bonCopia
    [CO] (tignîsi bon il favôr o la amistât di cdn. par pôre o par calcul)
    anche se non erano proprio amici ha tenuto buono quel politico = ancje se no jerin pardabon amîs si à tignût bon chel politic
  • tenere compagnia
  • tignî compagnie, fâ compagnieCopia
    [CO] (stâ cun cdn., no lassâlu sôl)
    tenere compagnia alla nonna = fâ compagnie ae none
  • tenere conto
  • tignî contCopia
    [CO] (cjapâ dentri intun cont, intune valutazion)
    tenere conto anche delle spese di viaggio = tignî cont ancje des spesis pal viaç
  • tignî contCopia
    [CO] (valutâ ben alc)
    tenere conto della qualità = tignî cont de cualitât
  • tenere d'occhio
  • tignî a ments, tignî di voliCopia
    [CO] (controlâ, abadâ)
  • tenere da conto
  • tignî cont, tignî di contCopia
    [CO] (conservâ alc une vore ben)
    tienimi da conto la bicicletta = tenmi di cont oppure tenmi cont la biciclete
  • tenere dietro
  • lâ daûr, stâ daûr, tignî daûrCopia
    [CO] (seguî, tignî la stesse velocitât)
    quando corre in bicicletta non riesco a tenergli dietro = cuant che al cor in biciclete no rivi a stâi daûr
  • lâ daûr, stâ daûr, tignî daûrCopia
    [CO] (rivâ a capî i resonaments di cdn.)
    la lezione era difficile e solo pochi allievi sono riusciti a tenere dietro al professore = la lezion e jere dificile e dome pôcs arlêfs a son rivâts adore di stâ daûr dal professôr
  • lâ daûr, stâ daûr, tignî daûr, bati daûrCopia
    [CO] (vignî daspò)
    ai tuoni tenne dietro la tempesta = daûr dai tons al vignì burlaç
  • tenere duro
  • tignî dûr, tignî pont, bati dûr, tignî strent, condurâCopia
    [CO] (resisti intune fadie, intune situazion di dificoltât)
    tieni duro ancora un po' = ten dûr oppure ten strent ancjemò un pôc voglio tener duro fino in fondo = o vuei condurâ oppure bati dûr oppure tignî pont fin insom
  • tenere gli occhi addosso
  • fâ la tire, tignî a ments, tignî di voli, tignî i voi intor, mangjâ cui voi, cjalâCopia
    [CO] (cjalâ alc cun chê di vêlu)
    è da molto tempo che tiene gli occhi addosso a quel terreno = al è di dopo mai che i fâs la tire a oppure che al ten a ments oppure che al cjale chel teren
  • fâ la tire, tignî di voli, tignî cjalât, tignî i voi intor, mangjâ cui voiCopia
    [CO] (cjalâ cun interès)
    le ha tenuto gli occhi addosso per tutta la sera = le à mangjade cui voi oppure i à tignûts i voi intor par dute la sere a dilunc
  • tenere gli occhi aperti
  • stâ in vuaite, stâ in gjambe, stâ in olme, tignî vierts i voiCopia
    [CO] (stâ atent)
    se avesse tenuto gli occhi aperti non sarebbe caduto = se al ves tignûts vierts i voi nol sarès colât
  • tenere i piedi a, in, per terra
  • tignî i pîts par tiere, stâ cui pîts par tiereCopia
    [CO] (jessi realist)
  • tenere il becco chiuso
    tenere il broncio
  • tignî la muse, vê la lune, tignî muse, tignî musics luncs, stâ cu la muse, jessi cu la muse lungje, tignî music, vê il musicCopia
    [CO] (stâ cidin par vie che si pense di vê patît un tuart)
    il bambino tiene il broncio perché la mamma non gli ha dato la caramella = il frut al ten music parcè che la mame no i à dade la caramele
  • tenere il campo
  • tignî cjamp, tignî il cjamp, tignî la bataie, tignî la loteCopia
    [CO] (parâ indaûr il nemì)
  • tignî bot, tignî dûr, fâ front, fâ resistenceCopia
    [CO] (resisti)
    la squadra più debole ha tenuto il campo molto bene = la scuadre plui debile e tignût bot une vore ben
  • restâ su la sô, restâ de sô, stâ salt su la sô, restâ de sô ideeCopia
    (restâ de sô idee, intune cuistion)
    nonostante i tuoi argomenti ha tenuto il campo = no cate i tiei argoments al è restât de sô
  • tenere il coltello dalla parte del manico
    tenere il fiato con i denti
    tenere il fucile puntato
  • stâ cu la sclope a la museCopia
    [CO] (-)
    il cacciatore teneva il fucile puntato in attesa del fagiano = il cjaçadôr al steve cu la sclope a la muse in spiete dal fasan
  • tenere il mare
  • tignî la aghe, tignî mâr, tignî il mâr, stâ in mârCopia
    [CO], [TS] (rivâ a puartâsi cul mâr in burascje)
  • tenere il muso
  • [CO] (vedi tenere il broncio)
  • tenere il passo
  • stâ daûr, stâ tacât, bati daûr, tignî il pasCopia
    [CO] (tignî daûr)
  • tignî il pas, tignî pas, tignî la marcje, tignî marcjeCopia
    [CO], [TS] (lâ daûr il pas di marcje)
  • stâ daûr, stâ tacât, tignî il pas, tignî pas, tignî la marcje, tignî marcjeCopia
    [CO] (mantignî un ritmi)
    i lavori non tengono il passo necessario = i lavôrs no tegnin il pas che al covente
  • tenere il piede in due scarpe
  • tignî il cûl su dôs cjadreis, stâ a cjaval dal fossâl, impiâ une cjandele al diaul e une al sant, tignî impiade une cjandele a la Madone e une al diaul, impiâ une cjandele al diaul e une a Sant Micjêl, stâ a cjaval di dôs cjadreis, mangjâ a doi platsCopia
    [CO] (barcjemenâsi jenfri doi interès cirint di vuadagnâ di dutis dôs lis bandis)
  • tenere il piede in due staffe
    tenere il sacco
  • tignî il sacCopia
    [CO] (jessi compliç di cdn.)
    è ladro chi ruba come chi tiene il sacco = al è lari chel che al robe e chel che i ten il sac
  • tenere in ballo
  • tignî sù, tignî in bal, tignî su la taule, tignî sul platCopia
    [CO] (fâ spietâ, no sierâ une cuistion dulà che cdn. al spiete une soluzion)
    mi ha tenuto in ballo per due mesi prima di rispondere = mi à tignût sù par doi mês prin di rispuindi perché tieni ancora in ballo la cosa? = parcè tegnistu ancjemò in bal oppure sul plat la robe?
  • tenere in caldo
  • tignî in cjaltCopia
    [CO] (tignî cjalt un mangjâ)
    ti ho tenuto in caldo la minestra = ti ai tignût in cjalt la mignestre
  • tignî cont, tignî cjalt, tignî in cjaltCopia
    [CO] (meti in bande un argoment par tornâi parsore)
    hanno deciso di tenere in caldo l'argomento = a àn decidût di tignî cjalt chel cantin
  • tenere in considerazione
  • vê in bon concetCopia
    [CO] (stimâ, preseâ, calcolâ)
    tiene in considerazione i suoi professori = al à in bon concet i siei professôrs
  • tenere in conto
  • fâ calcul, puartâ in palme di man, calcolâ, fâ buine monede, fâ capitâlCopia
    [CO] (tignî in considerazion)
    non sono tenuti in gran conto presso di noi = no son calcolâts masse ca di nô teniamo in gran conto la sua collaborazione = o fasìn buine monede de sô colaborazion
  • tenere in mano
  • tignî controlât, vê in man, vê sot controlCopia
    [CO] (controlâ)
    gli americani vorrebbero tenere in mano il mondo = i americans a volaressin vê in man il mont
  • tenere in piedi
  • tignî sù, tirâ indenant, parâ indenant, menâ indenantCopia
    [CO] (fâ che une economie di famee o di imprese o un complès di relazions no si disfin)
    il padre aveva tenuto in piedi la ditta per trent'anni = il pari al veve tignût sù la dite par trente agns teneva lui in piedi l'associazione = al tignive lui in pîts la associazion tiene lei in piedi la baracca = e tire jê indenant la barcje
  • tenere in pugno
  • vê in man, vê in pugn, vê in sacheteCopia
    [CO] (vê alc o cdn. in so podê)
    non può fare niente, lo tengo in pugno = nol pues fâ nuie, lu ai in pugn
  • tenere in serbo
  • tignî in bande, tignî in cuince, tignî in sâl, tignî vieCopia
    [CO] (tignî pront alc par cuant che al covente)
    tiene in serbo per lei un bel regalo = al ten in bande par jê un biel regâl
  • tenere l'anima con i denti
    tenere la bocca chiusa
  • tasê cidin, tignî la lenghe a cjase, tignî la lenghe in bocje, tignî la bocje sierade, stâ cidin, tignî la bocje stropade, tignî la bocje cuside, tignî la lenghe tai dincjCopia
    [CO] (no dî nuie di ce che si sa a nissun)
  • tenere la candela
  • [CO] (vedi reggere il moccolo)
  • tenere la cassa
  • tignî la casse, vê la casseCopia
    [CO] (aministrâ i bêçs)
    chi teneva la cassa è scappato con tutti i soldi = cui che al veve la casse al è scjampât cun ducj i bêçs
  • tenere la lingua a posto
  • tignî la lenghe a cjase, tignî la lenghe in bocje, tignî la lenghe tai dincjCopia
    [CO] (tasê, rivâ a frenâ la lenghe)
  • tenere la ruota
  • tignî la ruede, tacâsi ae ruede, tacâsi ae codeCopia
    [CO] (spec. intune gare ciclistiche, no fâsi distacâ)
    il secondo tiene la ruota del primo = il secont al ten la ruede dal prin
  • tenere la sinistra
  • stâ infûr, tignî la çampeCopia
    [CO] (stâ a çampe suntune strade)
  • tenere le distanze
  • tignîsi in bande, tignîsi lontan, tignîsi indaûr, stâ distacât, tignîsi distacât, tignî distacât, tignî a distance, tignî lontanaceCopia
    [CO] (no dâ confidence a cdn.)
    è uno da cui è bene tenere le distanze = al è un che al è ben di tignîsi lontans di lui
  • tenere le fila
  • [CO] (vedi reggere le fila)
  • tenere le mani a posto
  • tignî lis mans là che al va ben, stâ a puest cu lis mans, stâ fer cu lis mans, tignî lis mans a cjase, tignî jù lis mans, meti jù lis mansCopia
    [CO] (stratignîsi dal pestâ o dal tocjâ cdn.)
    stai attenta che quello non è capace di tenere le mani a posto = sta atente che chel là nol è bon di stâ fer cu lis mans
  • tenere le parti
  • tignî sù, puartâ la part, stâ de bande, jessi de bande, puartâ la bandeCopia
    [CO] (tignî par un)
    tenere le parti dei più deboli = puartâ la part dai plui debii
  • tenere mano
  • tignî man, dâ une man, tignî tierç, filâ il laçCopia
    [CO] (judâ)
    ha cercato in tutti i modi di tenergli mano = al à cirût in dutis lis manieris di dâi une man
  • tenere per sé
  • tignî par se, tignî te goseCopia
    [CO] (no spiâ ator ce che si ven a savê)
    questa cerca di tenerla per te = cheste cîr di tignîte par te
  • tenere presente
  • tignî ad a ments, tignî presintCopia
    [CO] (impensâsi, visâsi, tignî cont)
    grazie del consiglio, lo terrò presente = graciis dal parê, lu tignarai ad a ments
  • tenere sotto
  • tignî sot, meti i pîts sul cjâf, comandâ, controlâ, tignî sotanCopia
    [CO] (dominâ)
    cerca di non farti tenere sotto = cîr di no fâti meti i pîts sul cjâf
  • tenere sulla corda
  • fâ balâ su la cuarde, fâ tignî sù il pîtCopia
    [CO] (lassâ cdn. intai dubis o in spiete di alc)
  • tenere testa
  • tignî bot, fâ front, passâ denantCopia
    (vê reson cuintri di cdn.)
    deve ancora nascere uno che sia in grado di tenergli testa! = al à ancjemò di nassi chel in stât di fâi front oppure di passâi denant!
  • tignî bot, fâ front, fâ resistenceCopia
    [CO] (resisti)
    tenere testa al nemico = tignî bot cuintri dal nemì

monolingue

puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Movi alc o cdn. di pês di une bande a di une altre
sinonimi
esempi
""Signour, a tornin i nustris fantats..." [...] "Ducjus?" [...] "Ducjus, ducjus, a son, sì, zent. Ma un a lu puartin. Un a lu puartin ta un jetut di ramassis [...]""
da "I Turcs tal Friûl" di Pier Paolo Pasolini
"il camarîr [...] al puartave guantieris di cjicaris di cafè"
da "Messe di misdì a Varsavie" di Agnul di Spere
"o vevi di puartâi jo la bocjade te sô bocje, par vie che lui nol rivave bessôl"
da "Storie di Min" di Ivano Urli
Vedi anche: partâ
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Tignî cun se intant di un viaç
sinonimi
puartâsi, puartâ daûr, puartâsi daûr
esempi
"o ven a cognossi che el benedet omp nol à puartât nissun fagot cun lui"
da "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Traspuartâ par fâ cumierç o par furnî cdn. di alc.
esempi
"a Sant Denêl, che i siôrs a tignivin platât il gran disint che no 'nt vevin, cuant che lu puartarin sul marcjât, l'an dopo, la int si inacuarzerin che al jere patît e a volevin copâ i siôrs"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Fâ vê tant che regâl
esempi
"a ti ce ti aie puartât chest an sante Luzie?"
da "Il dolfin" di Carlo Sgorlon
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Fâ vê un servizi, meti a disposizion une risorse
sinonimi
esempi
"il Comun al veve impegnât par 30 agns intal 1852 la Societât Roucher e Favier [...] di puartâ la iluminazion a gas inte citât"
da "La invenzion dal vueit inte lampadine di Turo Malignani. Storie, gnovis ipotesis e atualitât" di Lorenzo Marcolini
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Controlâ un mieç di traspuart, un veicul e v.i. (coloc.)
sinonimi
esempi
"«Ce che al vûl dî savê puartâ une machine» dissal l'operari, mostrant il fantat"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Direzi il compagn, o pal solit la compagne, tal bal in doi (ancje ass.)
sinonimi
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Rivâ a sostignî o a tignî dentri une cierte cjame
sinonimi
esempi
"il so cjar, cu lis ruedis di camion, fuart e lizêr, che al puartave come nuie une cjame di trente cuintâi"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Mostrâ intorsi cierts segns, improntis, olmis
sinonimi
vê
esempi
"[i paîs] a puartin i segns evidents dal ultin disastrôs taramot dal 1976"
da "La culine furlane" di Luigina Di Giusto, Andrea Guaran e Mauro Pascolini
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Vê intor o usâ a vê intor un vistît o sim.
sinonimi
esempi
"o zurarès che in ciertis cocis, che a puartin il cjapiel, al sedi plui dificil di fâ jentrâ une idee, che no tal mio cjâf di piere"
da "Florean dal Palaç, I, 1" di Guido Antonioli
"a puartavin su la petorine de cjamese blancje une ponte verde di ruscli cu lis balutis rossis, par fâ la bandiere taliane"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Vê la barbe o i cjavei taiâts intune cierte maniere
sinonimi
vê
esempi
"il Signôr al ordenà a sant Pieri di petenâlu. Al puartave i cjavei a la nazarene e sant Pieri cul disgredei i faseve la rie"
da "Il voli del Signôr" di Catarine Percude
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Vê un non o sorenon, une denominazion, une cualifiche, un titul e v.i.
sinonimi
vê
esempi
"se a puartassin un non che nol oblee, alore sì che a podaressin lâ pes Gjermaniis e ancje jo o finirès di strussiâmi, ma a son di une famee che e scuen tignîsi sù"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"cheste creaturute no à nissune colpe, e je dal vuestri sanc, e puarte il vuestri non…"
da "Une butule verde" di Pieri Somede dai Marcs
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Comunicâ, riferî, trasmeti, fâ savê
sinonimi
esempi
"cui che al torne dal Venezuela, al puarte di sigûr i salûts di Dreute Citòs. Dreute al mande a saludà ducj, ma soredut i vecjos"
da "Alpin jo mame!" di Alan Brusini
"al funerâl, al puartà la sô preiere di cûr"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Doprâ intun discors, intun confront, intun resonament
esempi
"al scrîf di vêi fevelât mieze ore, puartant un grum di buinis resons, «ma resons dal gjenar no àn mai fat prese [...]»"
da "Friûl e furlans te Histoire de ma vie di Giacomo Casanova" di Pierluigi Visintin
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Causionâ, provocâ
sinonimi
esempi
"«Il taramot» ur diseve Mirco, «come che al à fat disastris, al puartarà culì bêçs a paladis». E nissun i crodeve. «Ben miserie al puarte»"
da "Par stradis lungjis" di Alan Brusini
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Determinâ ciertis cundizions atmosferichis
sinonimi
esempi
"i aiars jù [...] di Est Nordest; a menin aiar sut, che al puarte biel timp, ma vie pal Invier l'aiar al pues jessi ancje une vore frêt"
da "Notis di meteorologjie pal Friûl - Vignesie Julie" di Stefano Micheletti, Marcellino Salvador
puartâ v.tr.
(puar-tâ)
Di strade o sim, lâ intune cierte direzion (ancje ass.)
sinonimi
esempi
"a cjaminavin svelts pal troi che al puarte su la Montgrande"
da "La cjase di Toni" di Tarcisio Venuti
proverbi
"a chel mus che nol puarte bast, no si dai vene"
"a fuarce di puartâ, ancje un scarpin di lache al devente une çavate"
"a prometi no dûl la schene, ma ben a puartâ il fas"
"aghe cidine e puarte ruvine"
"aiar di fressure al puarte in sepulture"
"al è un trist uciel chel che nol puarte cun se la plume"
"ambassadôr nol puarte pene"
"bisugne scomençâ a puartâ il jôf a buinore"
"chê che al da il Signôr si le puarte vulintîr, chê che si fâs di bessôi e je plui pesante di puartâ"
"cuant che il fûc al busine: o forescj o amîs a puartâ pueste"
"cuant che la femine e nas l'om al à di savê puartâ il fas"
"cuant che la femine si spose, l'om al à di puartâ la crôs"
"cui che al puarte la crôs nol po cjantâ messe"
"cui che al tire il cuartês che al puarti il pês"
"cul perdonâ ai triscj si puarte dam ai bogns"
"darandan il malât al puarte il san"
"difiet di nature si puarte in sepulture"
"dulà che il cûr al tire lis gjambis a puartin"
"fortune in amôr e puarte fortune al zûc"
"i bêçs no si puartiju cun se"
"i façolets a puartin lagrimis"
"il diaul une volte al puartave e cumò che al è vieli al strissine"
"il just al puarte la pene dal pecjadôr"
"il mus al puarte il sac ma al mangje ancje la semule"
"il timp nol puarte spade"
"l'om la sô sorte le puarte tai comedons"
"l'uciel al puarte e al ven puartât"
"la aghe corinte no puarte sporcjetât"
"la puarte e dîs: puarte"
"la robe no si le puarte là vie di là"
"la tampieste no puarte mai cjaristie ma puar chel che i tocje"
"la tampieste no puarte miserie"
"lis gjambis a puartin là che il cûr al tire"
"lis gusielis a puartin pinsîrs"
"ni in taule ni in jet no si puarte rispiet"
"no si da pan che nol puarti ancje un insegnament"
"no si po cjantâ e puartâ il sant"
"no si po cjantâ e puartâ la crôs"
"no si po puartâ simpri la mascare"
"nol è mai un mâl che nol puarti un ben"
"nol è negozi in tiere che al puarti plui dam de vuere"
"ogni intardament al puarte pericul"
"puartâ aghe al mâr"
"puarte al vûl dî puarte a cjase"
"se dutis lis vacjis a puartassin il sampogn"
"se la crôs no si vûl che e pesi, si à di puartâle e no di strissinâle"
"se o lin a puartâ la nestre crôs in place, o tornìn a cjase cu la nestre"
"se tu i puartis afiet a la tô prole, atint a la campagne"
"si puarte la barete par cuvierzi la tegne"
"uciel che no si puarte la plume daûr, nol è uciel"
"vizi di nature si puarte in sepulture"
Torna in Cima
Torna in Cima