a fior di terra
-
a fîl di tiere

[
CO] (su la superficie dal teren)
spuntare a fior di terra = vignî sù a fîl di tiere
a terra
-
flap, par tiere

la gomma della bici è a terra = la gome de bici e je flape
-
jù di suste, jù

[
CO] (mâl cul fisic, cul spirt, cui bêçs)
ti vedo a terra = ti viôt jù
abbandonare questa terra
-
lâ ta chel altri mont, lassâ chest mont

ai quattro angoli della Terra
-
par ogni bande, ai cuatri cjantons de Tiere, pardut

viaggiò ai quattro angoli della Terra = al viazà ai cuatri cjantons de Tiere oppure pardut
andare a far terra per ceci
-
lâ a coltâ lis urtiis, lâ a fâ mantiis di bocâl, lâ a cjalâ il lidric pal poc, lâ in spie al farc, lâ a viodi la jerbe de bande des lidrîs, lâ a fâ tiere di bocâi

nessuno pensava che se ne sarebbe andato a far terra per ceci = nissun nol pensave che al sarès lât a coltâ lis urtiis
battere il culo in terra
-
bati il cûl par tiere, lâ cul cûl par tiere, finî cul cûl par tiere

[
CO] (fâ un erôr, falâ in alc)
ci ha provato, ma ha finito per battere il culo in terra = al à provât, ma al è lât cul cûl par tiere
braccio di terra
-
striche di tiere

[
CO] (striche di tiere che si slungje tal mâr)
bruciare la terra sotto i piedi
-
brusâ la tiere sot i pîts

[
CO] (jessi in pericul, vê premure di lâ vie)
non poteva restare, gli bruciava la terra sotto i piedi = nol podeve restâ, i brusave la tiere sot i pîts
col culo a, per terra
-
cul cûl par tiere

[
CO] (in miserie, mal metût)
era finito col culo per terra = al jere finît cul cûl par tiere
collegamento a terra
-
colegament a tiere

[
TS]
eletr. (contat cu la tiere di un pont di un circuit eletric)
con i piedi per terra
-
cui pîts par tiere

[
CO], [
TS] (in maniere pragmatiche)
devi stare con i piedi per terra! = tu âs di stâ cui pîts par tiere!
-
cui pîts par tiere

[
CO] (concret, pragmatic)
una persona con i piedi per terra = un cui pîts par tiere
conduttore di terra
-
condutôr di tiere

[
TS]
eletr. (condutôr metût inte tiere pe metude a tiere di un implant eletric)
dono della terra
-
regâl de tiere

il mais, dono della terra = la blave, regâl de tiere
faccia a terra
-
panze jù, jù cu la panze, panze injù, jù cu la muse, muse jù, jù distirâts

[
CO] (ordin di distirâsi a panze injù)
tutti faccia a terra! = ducj jù distirâts!
in piena terra
-
in tiere, sul teren

[
CO] (di plante, tignude in tiere e no intun vâs)
piantare un albero in piena terra = plantâ un arbul in tiere
in, per terra
-
par tiere

nessun problema, ci sediamo per terra = nuie pôre, si sentìn par tiere
la faccia della terra
-
non ce n'è di uguali sulla faccia della terra = no si cjate un compagn in dute la mari dal mont
non ce n'è uno più bravo sulla faccia della terra = no 'nd è un plui gaiart sot ducj i cîi
lavorare la terra
-
lavorâ la tiere, lavorâ i cjamps

mio nonno lavorava la terra = gno von al lavorave la tiere
macchina movimento terra
-
machine sgjavadore

[
TS]
tecn. (ognidune des machinis fatis par sgjavâ tiere)
madre terra
-
mari tiere

[
CO] (ancje cun iniz. maiusc., personificazion de tiere tant che mari de vite)
tutti veniamo dalla Madre Terra = o vignìn ducj de Mari Tiere
mancare la terra sotto i piedi
-
mancjâ la tiere sot dai pîts

[
CO] (cjatâsi dut tun moment in dificoltât)
è come se mi fosse mancata la terra sotto i piedi = al è tant che se mi ves mancjade la tiere sot dai pîts
messa a terra
-
colegament a tiere, metude e tiere

[
CO], [
TS]
eletr. (colegament inte tiere di ogni condutôr di corint par dispierdi lis cjariis eletrichis e par che nol rivi a une tension pericolose pes personis in câs di vuast dal implant eletric)
mettere a terra
-
-
butâ jù, seâ lis gjambis, taiâ lis gjambis

[
CO] (fâ colâ inte depression)
la notizia lo ha messo a terra = la gnove lu à butât jù
-
meti a tiere, meti a masse

[
TS]
eletr. (colegâ un imprest eletric cul implant di tiere)
mettere a terra l'impianto = meti l'implant a tiere
non stare né in cielo né in terra
-
no stâ ni in cîl ni in tiere

[
CO] (jessi une assurditât, no vê nissune fonde)
quello che dici non sta né in cielo né in terra = ce che tu disis nol sta ni in cîl ni in tiere
per mare e per terra
-
par dret e par ledrôs, a man e a fûr, di ogni bande, par dilunc e par traviers, incà e inlà, parsore e parsot, par dret e par stuart

cercare per mare e per terra = cirî a man e a fûr
prendere terra
-
cjapâ tiere, tocjâ tiere, rivâ a tiere

(di avion, rivâ par tiere)
-
cjapâ tiere, tocjâ tiere, rivâ a tiere

[
CO] (di nâf, rivâ in puart)
presa di terra
-
-
prese di tiere

[
TS]
eletr. (condutôr che cun chel si fâs il colegament a tiere di un dispositîf eletric)
scottare la terra sotto i piedi
-
brusâ la tiere sot dai pîts

[
CO] (sintîsi in pericul)
tenere i piedi a, in, per terra
-
tignî i pîts par tiere, stâ cui pîts par tiere

terra ballerina
-
tiere di taramots

[
CO] (tiere che e patìs taramots)
terra battuta
-
teragn, tiere batude

[
CO] (pressade cul frapegrave)
una pista in terra battuta = une piste di teragn
terra bruciata
-
tiere brusade

[
CO] (teritori là che une armade e sdrume dut prin di ritirâsi e di lassâlu al nemì)
-
brusât

[
CO] (colôr maron scûr brusât, ancje adi.)
color terra bruciata = colôr brusât
terra colorante
-
tiere colorante

[
CO], [
TS]
chim. (colorant naturâl gjavât di pieris, di minerâi, di tieris e v.i.)
terra d'ombra
-
tiere scure

[
CO], [
TS]
petr. (cualitât di tiere auriane)
-
tiere scure

[
CO] (il colôr di chê tiere, ancje adi.inv.)
terra decolorante
-
tiere discolorante

[
CO], [
TS]
chim. (ogni cualitât di silicât di alumini plui idratât che lis arzilis e bon di supâ lis impurecis coloradis)
terra di conquista
-
tiere di concuiste

(setôr li che si pues fâ di parons cence nissune regule)
l'Europa orientale oggi è terra di conquista del capitalismo = la Europe orientâl vuê e je tiere di concuiste dal capitalisim
-
tiere di concuiste

[
CO] (paîs cjapât o ancjemò di cjapâ)
terra di nessuno
-
zone dai incierts

(intal lengaç gjornalistic, part di eletôrs che no àn fate une sielte politiche definide)
cercare di farsi eleggere nella terra di nessuno = cirî di fâsi elei te zone dai incierts
-
tiere di nissun

[
CO] (teritori tra dôs armadis in vuere)
terra di riferimento
-
tiere di riferiment

[
TS]
eletron. (sisteme speciâl di condutôrs cun prese di tiere, par dispositîfs di precision)
terra di Siena
-
[
TS]
petr. (colorant fra il zâl, il ros e il maron, gjavât di tieris des bandis di Siene)
-
auriane scûr

[
CO] (colôr tra il zâl e il maron, avonde scûr)
un bel cappotto terra di Siena = un biel capot colôr auriane scûr
terra promessa
-
tiere promesse

[
CO] (la tiere bibliche prometude dal Signôr al popul di Israêl)
Israele giunse nella terra promessa = Israêl al rivà te tiere promesse
-
tiere promesse

[
CO] (tiere une vore buine)
-
mane

[
CO] (un ben tant bramât)
-
tiere promesse

[
CO] (cualitât di ue di taule cui raps une vore luncs)
Terra Santa
-
Tiere Sante

[
CO] (i lûcs de Palestine li che al vivè Crist)
i pellegrinaggi in Terra Santa = i pelegrinaçs in Tiere Sante
terra terra
-
di dozene, di casson, di ordenari

(ancje loc.av.)
ragionare terra terra = resonâ di ordenari
-
ordenari

(di cdn. masse triviâl)
è uno terra terra = al è un ordenari
-
di dozene, di casson, ordenari

[
CO] (di alc masse triviâl)
affermazioni terra terra = afermazions di casson
terra vergine
-
cjamp vergjin

(setôr, aspiet, cjamp ancjemò no studiât o frontât)
-
tiere vergjine

[
CO] (regjon inmò incontaminade)
l'esplorazione delle terre vergini = la esplorazion des tieris vergjinis
toccare terra
-
cjapâ tiere, tocjâ tiere

(di velivul, rivâ a tiere)
-
tocjâ tiere, rivâ a tiere, rivâ a rive

ventre a terra
-
correre ventre a terra = cori tant che un fuset oppure come un jeur oppure tant che une sclopetade
-
a panze injù

[
CO], [
TS] (jù par tiere)
stendersi ventre a terra = distirâsi a panze injù
zappare la terra
-
sapâ la tiere, lavorâ la tiere, lavorâ i cjamps
