Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
tirare
torne indaûr

bilengâl

tirare v.tr., v.intr.
  • 1

    v.tr. tirâ Copie

    (des peraulis, puartâ un discors pes lungjis)
    poi, si sa, una parola tira l'altra... = po, si sa, une peraule e tire chê altre...

    v.intr. tirâ dilunc Copie

    [FO] (lâ indenant)
    tiriamo avanti! = tirìn dilunc!

    v.tr. tirâ Copie

    [FO] (movi alc o cdn. par vêlu dongje)
    non sto a tirare nessuno per la giacca = no tiri pe gjachete nissun

    v.tr. tirâ Copie

    (di alc, fâ vignî voie ancjemò di alc de stesse sorte)
    una ciliegia tira l'altra = une cjariese e tire chê altre
  • 2

    v.tr. tirâ, trai Copie

    [FO] (butâ)
    tirare sassi = tirâ claps

    v.tr. tirâ Copie

    (tal balon, indreçâ la bale te puarte de scuadre aversarie)
    non hanno neanche mai tentato di tirare in porta = no àn nancje mai provât a tirâ in puarte

    v.tr. molâ, petâ Copie

    (dâ cun fuarce)
    gli tirò una sberla = i petà un pataf
    tirare calci = molâ pans

    v.tr. trai Copie

    (sbarâ)
    tirare un colpo = trai un colp

    v.tr. trai Copie

    (butâ i dadui par zuiâ)
    tira il dado = trai il dadul

    v.tr. tirâ jù Copie

    (dî fûr di rabiôs)
    smettila di tirare bestemmie = finissile di tirâ jù mocui

    v.intr. butâ, tirâ Copie

    (di colôr, svicinâsi a un colôr di riferiment)
    è un arancione che tende al giallo = al è un colôr naranç che al bute sul zâl

    v.intr. smicjâ Copie

    [FO] (volê alc tant che ogjet di desideri)
    quella tira solo alla carriera = chê e tire dome ae cariere
  • 3

    v.tr. tirâ Copie

    [FO] (tindi alc par che al sei dret o vualîf)
    tira quel lenzuolo = tire chel bleon
    tirare la corda dell'arco = tirâ la cuarde dal arc

    v.tr. tirâ Copie

    (di une rie, segnâle)
    tirare una riga per dividere la pagina = tirâ une rie par dividi la pagjine
  • 3a

    v.intr. jessi, vê passion Copie

    [FO] (preferî)
    tira più per le lettere che per le scienze = al è plui oppure al à plui passion pes letaris che pes siencis
  • 3b

    v.intr. tirâ Copie

    [FO] (vê atrative)
    una trasmissione che tira = un program che al tire
  • 3c

    v.intr. lâ Copie

    [FO] (di un prodot in cumierç, vê sucès, jessi vendût ben)
    oggi quello è l'articolo che tira di più = chel al è cumò l'articul che al va di plui
  • 4

    v.intr. soflâ, tirâ, svintâ Copie

    [FO] (passâ dal aiar cuntune cierte fuarce)
    oggi tira la bora = vuê e sofle la buere

    v.intr. tirâ Copie

    (di situazion, jessi intune cierte maniere)
    non si capisce che aria tira = no si capìs ce aiar che al tire

    v.intr. tirâ Copie

    (fâ passâ il fum)
    queste sigarette non tirano bene = chei spagnolets ca no tirin ben

    v.tr. tirâ, vê Copie

    (vê reon)
    abbiamo tirato partito da ciò = o vin vût un util di chest oppure chest nus à reonât

    v.tr. tirâ, trai Copie

    [FO] (fâ deduzion)
    tirare le conseguenze = trai lis consecuencis
  • 5

    v.intr. tirâ Copie

    [FO] (di vistiaris o altris robis, strenzi)
    quella cintura mi tira troppo = chê cengle mi tire masse

    v.intr. tirâ Copie

    (de piel, jessi o someâ in tension)

    v.tr. sburtâ Copie

    (fâ persuasion)

    v.tr. clamâ, tirâ Copie

    [FO] (fâ vignî)
    tira in casa sempre gente nuova = al tire dongje simpri int gnove
  • 6

    v.intr. tirâ Copie

    [FO] (tratâ par vê un scont)
    ha la mania di tirare sempre sul prezzo = al à simpri chê di tirâ sul presit

    v.tr. tirâ sù Copie

    [CO] (tirâ a pet droghis in polvar)
    tirare coca = tirâ sù coche
  • 7

    v.tr. stampâ Copie

    [CO] (mandâ fûr)
    quante copie si tirano di questo giornale? = tropis copiis si stampino di chest gjornâl?
  • 8

    v.tr. tirâ Copie

    [TS] sport (tal ciclisim, passâ denant dal grup e condizionâ la corse)
    è proprio lui a tirare il gruppo? = isal lui che al tire il grup?
  • 9

    v.tr. tirâ Copie

    [TS] gastr. (puartâ a bon un tocj cueìntlu a planc)

locuzions

    farsi tirare
  • fâsi freâ la panze, fâsi fâ la bielevoie, fâsi tirâCopie
    [CO] (fâsi ingolosî)
  • fâsi tirâCopie
    [TS] sport (tes corsis di bici o moto, tatiche di stâ daûr di un concorint)
    si è fatto tirare la volata = si à fat tirâ la volade
  • tirare a campare
  • tirâ dilunc, tignî bot, tignî dûr, lâ dilunc, tirâ indenant, la indenant, tirâle indenant, tirâ indevant, tirâle indevant, campizâleCopie
    [CO] (vivi a la mancul piês)
    non ha progetti e tira a campare = nol à progjets e al tire indenant
  • tirâ dilunc, tignî bot, tignî dûr, lâ dilunc, tirâ indenant, la indenant, tirâle indenant, tirâ indevant, tirâle indevant, campizâleCopie
    (fâ alc cence bacilâ masse)
  • tirare a cera
  • passâ cu la cereCopie
    [CO] (lustrâ cu la cere)
    tirare a cera lo studio = passâ cu la cere il mezât
  • tirare a indovinare
  • tirâ a induvinâle, lâ a stimis, lâ a câs, trai a induvinâ, butâle làCopie
    [CO] (cirî di induvinâ)
    la risposta era corretta ma secondo me ha tirato a indovinare = la rispueste e jere juste ma par me al è lât a câs
  • tirare a lucido
  • tirâ a lustri, lustrâ, fâ vignî un spieliCopie
    [CO] (fâ deventâ biel slusint)
    ha tirato a lucido la casa = al à lustrade la cjase
  • tirare a lustro
  • [CO] (cjale tirare a lucido)
  • tirare a sorte
  • [CO] (cjale estrarre a sorte)
  • tirare al quattrino
  • tirâle sui bêçsCopie
    [CO] (jessi une vore seneôs di bêçs)
  • tirare avanti
  • lâ indevant, la indenant, vêle dure, vê ce fâ a lâ indenant, vê cif e çaf a lâ indenant, vê ce fâ a lâ indevant, vê cif e çaf a lâ indevant, campâse, scampizâ, campâle, vivuçâCopie
    [CO] (vêle dure a lâ indenant)
    tira avanti come può = al va indenant cemût che al rive
  • tignî sù, lâ dilunc, lâ indevant, la indenant, tirâle indenant, tirâle indevantCopie
    [CO] (lâ indenant a fâ simpri chê robe)
    ha tirato avanti con quel discorso per un'ora = al à tignût sù chel discors par une ore
  • tirare coi denti
  • tirâ, tirâ cui dincj, tirâ pai cjaveiCopie
    [CO] (sostignî alc che nol à sens)
    le tue ipotesi sono tirate coi denti = chês tôs ipotesis a son tiradis pai cjavei
  • tirare dalla propria parte
  • tirâ de sô bande, tirâ de sô, puartâ de sô bande, puartâ de sô, tirâ a so pro, tirâ a so favôrCopie
    [CO] (cuistâsi aleâts)
    è riuscito a tirare la maggioranza dalla sua parte = al è rivât a tirâ de sô bande la maiorance
  • tirare di boxe
  • tirâ di boxe, pugnâCopie
    [CO] (praticâ il sport de boxe)
    una palestra per tirare di boxe = une palestre par tirâ di boxe
  • tirare di scherma
  • tirâ di scherme, fâ di schermeCopie
    [CO] (praticâ il sport de scherme)
    tira di scherma da dieci anni = al tire di scherme di dîs agns
  • tirare dietro
  • butâ te schene, tirâ daûr, tirâ te scheneCopie
    [CO] (vendi a bas presit pûr di vendi)
    ormai quei modelli te li tirano dietro = aromai chei modei alì tai tirin te schene
  • tirare diritto
  • [CO] (cjale tirare dritto)
  • tirare dritto
  • lâ indenant dret, lâ dret pe sô stradeCopie
    (cjalâ dret a un fin)
  • tirâ dilunc, lâ dret, lâ indenant pe sô strade, lâ dret pe sô strade, tirâ dretCopie
    [CO] (lâ dilunc pe sô strade)
  • tirare fuori
  • tirâ fûrCopie
    [CO] (gjavâ fûr di alc)
    tirare fuori i soldi = tirâ fûr i bêçs tirare fuori la biancheria dal cassetto = tirâ fûr la blancjarie dal scansel
  • gjavâ fûr, tirâ fûrCopie
    [CO] (fâ dî, fâ confessâ)
    tirare fuori a qualcuno la verità = tirâ fûr oppure gjavâ fûr a cualchidun la veretât
  • molâ fûr, tirâ fûrCopie
    [CO] (dî ce che si pense, pandi)
    tira fuori quello che stai progettando = tire fûr oppure mole fûr ce che tu sês daûr a progjetâ
  • tirare fuori gli artigli
  • [CO], [TS] (cjale tirare fuori le unghie)
  • tirare fuori le unghie
  • meti fûr lis sgrifis, scussâ i dincjCopie
    [CO] (pandi agressivitât)
  • tirare giorno
  • [CO] (cjale tirare mattina)
  • tirare giù
  • tirâ jù, molâ jù, da jù, sbassâCopie
    [CO] (calâ)
    tirare giù la serranda = molâ jù la persiane
  • butâ jù, fâ colâ, strucjâ, ribaltâCopie
    [CO] (butâ alc dal alt al bas)
  • tirâ jùCopie
    [CO] (cjoli alc che si cjate adalt)
    tirare giù un libro dallo scaffale = tirâ jù un libri de scansie
  • butâ jù, parâ jùCopie
    [CO] (gloti)
    ha tirato giù quattro bicchieri di vino = al à parât jù cuatri tais di vin
  • butâ jù, tirâ vieCopie
    [CO] (fâ un lavôr in premure)
  • tirare gli orecchi
  • tirâ lis orelis, dâ une tirade di orelis, dâ une remenade, remenâ, dâ une tabacade, fâ une paterne, fâ un paternâl, fâ la paternâl, sunâ uns cuatri, fâ osservazion, dâ une petenade, petenâCopie
    [CO] (cridâ)
    ha fatto bene a tirargli un po' gli orecchi = al à fat ben a sunâi uns cuatri
  • tirare i remi in barca
  • metile vie, tirâ i rems in barcje, molâ çus e vergonsCopie
    [CO] (finî une ativitât)
    dopo tanti anni di attività ha deciso di tirare i remi in barca = daspò di tancj agns di ativitât al à stabilît di tirâ i rems in barcje
  • tirare il collo
  • tirâ il cuel, stuarzi il cuel, slungjâ il cuelCopie
    [CO] (copâ, pal plui poleçs, tirant il cuel)
    tirare il collo ad un pollo = slungjâ il cuel a un poleç torcere il collo ad una gallina = stuarzi il cuel a une gjaline
  • tirare il fiato
  • tirâ flât, podê respirâCopie
    [CO] (vê un moment di polse, di padin; sintî un pôc di solêf)
  • tirâ flât, trai flâtCopie
    [CO] (respirâ)
  • tirare in ballo
  • tirâ dentri, tirâ in balCopie
    [CO] (cjapâ dentri cdn. intune cuistion)
    perché dovete tirarmi sempre in ballo? = parcè vêso di tirâmi dentri simpri me?
  • tirâ fûr, fâ vignî fûr, tirâ in bal, tirâ in taule, puartâ in taule, meti in plat, puartâ in platCopie
    (tirâ dentri un argoment intun discors)
    quando non sa come rispondere tira in ballo un nuovo argomento = cuant che nol sa ce rispuindi al puarte in taule un argoment gnûf
  • tirare in lungo
  • puartâ pes lungjis, menâ in lunc, puartâ in lunc, mandâ pes calendis, menâ il cjar pal agâr, mandâ pes lungjis, tirâ pes lungjisCopie
    [CO] (intardâ un timp che si veve previodût)
    tirava in lungo i suoi lavori = al tirave pes lungjis i siei lavôrs
  • tirare in secco
  • tirâ in sec, tirâ a sec, tirâ sul sutCopie
    [CO] (tirâ une nâf o une barcje fûr da la aghe)
  • tirare l'acqua
  • tirâ la agheCopie
    [CO] (molâ jù la aghe dal vâs dal gabinet par netâ vie i bisugns)
  • tirare l'acqua al proprio mulino
  • tirâ la aghe al so mulin, scovâ dome denant de sô puarte, trai vantaçCopie
    [CO] (cirî di fâ l'interès propri profitant di une situazion)
    non gli permetterò di tirare solo l'acqua al suo mulino = no lu lassarai di scovâ dome denant de sô puarte oppure di trai vantaç puoi starne certo, tirerà l'acqua al suo mulino = tu puedis stâ sigûr, al tirarà la aghe al so mulin
  • tirare l'alba
  • gnotolâ, stâ sù fintremai dì, fâ la gnotoladeCopie
    [CO] (stâ sù dute la gnot)
    durante l'estate a volte tira l'alba in discoteca = vie pal Istât des voltis al fâs la gnotolade in discoteche
  • tirare la carretta
  • tirâ la carete, tirâ la briscje, fâ il musCopie
    (lavorâ un grum)
    tocca sempre a me tirare la carretta = mi tocje simpri a mi di tirâ la briscje
  • tirâ la carete, tirâ la briscjeCopie
    [CO] (vivuçâ)
  • tirare la carriola
  • [CO] (cjale tirare la carretta)
  • tirare la cinghia
  • gloti a strent, mangjâle sutile, tirâ la coree, tirâleCopie
    [CO] (campâle magre)
    vista la situazione dovremo tirare la cinghia = viodude la situazion o varìn di tirâ la coree
  • tirare la coda al diavolo
  • tirâ la cengle, meti i dincj su la gratule, gloti a strent, mangjâle sutile, tirâ la coree, tirâleCopie
    [CO] (vivi di puar o in dificoltât)
  • tirare la corda
  • tirâ a ciment, tirâle masse, stiçâCopie
    [CO] (creâ tension)
  • tirare la volata
  • tirâ la svolade, tirâ la volade, meti dut, vierzi la strade, vierzi il troiCopie
    [CO] (sacrificâsi par mandâ indenant un altri)
    è stato il padre che lo ha aiutato e gli ha tirato la volata = al è stât il pari che lu à judât e che i à tirade la volade oppure che i à viert il troi
  • tirâ la svolade, tirâ la voladeCopie
    [TS] sport (vierzi la stade a cdn. tes garis di bici)
  • tirare le cuoia
  • tirâ i sghirets, tirâ il pît, tirâ sù i scarpets, tirâ sù i stivâi, lâ su la bree, tirâ la gjambeCopie
    [CO] (murî)
  • tirare le fila
  • rivâ insom, fâ il struc, meti il tapon, tirâ incà il cjaveçCopie
    [CO] (cirî di sierâ un discors, un afâr e v.i.)
    tirare le fila della questione = meti il tapon ae cuistion
  • tirare le somme
  • fâ i contsCopie
    (fâ un belanç, calcolâ i risultâts di alc)
    tirando le somme risulta che è andata anche bene = a fâ i conts al ven fûr che e je lade ancje ben
  • fâ i contsCopie
    [CO] (rivâ ae conclusion di une discussion o, ancje, di une ativitât)
    adesso proviamo a tirare le somme di tutto quello che abbiamo detto = cumò viodìn di fâ i conts di dut ce che o vin dite tirare le somme dopo un periodo di prova = fâ i conts daspò di une dade di timp di prove
  • tirare mattina
  • fâ gnotolade, fâ vignî matine, fâ vignî dì, fâ vignî buinore, stâ sù dute la gnotCopie
    [CO] (stâ sù a divertîsi fin tart)
  • tirare notte
  • stâ sù dute la gnot, fâ straorisCopie
    [CO] (stâ sù fin tart)
    tira notte per studiare = al fâs straoris a studiâ
  • tirare per i capelli
  • tirâ pai cjaveiCopie
    (sfuarçâ)
    un paragone tirato per i capelli = un paragon tirât pai cjavei una tesi tirata per i capelli = une tesi tirade pai cjavei
  • tirâ pai cjaveiCopie
    [CO] (obleâ cdn. a fâ alc)
    l'ho tirato per i capelli in questo lavoro = lu ai tirât pai cjavei in chest lavôr
  • tirare per le lunghe
  • [CO] (cjale tirare in lungo)
  • tirare sera
  • fâ vignî gnot, passâ la zornadeCopie
    [CO] (fâ passâ la zornade cence fâ nuie)
    ha tirato sera gironzolando per la città = al à fate vignî gnot torzeonant pe citât
  • tirare su
  • tirâ suCopie
    [CO] (movi di jù insù)
    tira su quella saracinesca = tire sù chê persiane
  • tirâ suCopie
    (aspirâ la mucositât dal nâs)
  • tirâ suCopie
    (dai cjavei, petenâju sù)
  • tirâ su, arlevâCopie
    [TS] (educâ)
    i figli bisogna saperli tirare su = i fîs i vûl savûts tirâ sù
  • dreçâ sù, tirâ su, fa sùCopie
    [CO], [TS] (costruî)
    qui vogliono tirare su due condomini = ca a àn voie di tirâ sù doi condominis
  • tirâ su, rinfrancjâCopie
    [CO] (dâ spirt)
    la tua visita lo ha un po' tirato su = la tô visite lu à tirât sù un pôc
  • tirare tardi
  • tirâle lungje, fâ tart, stâ sù fin tartCopie
    [CO] (stâ sveât fin tart)
    il sabato tirano tardi = la sabide di sere le tirin lungje
  • tirare un sospiro di sollievo
  • tirâ flât, podê stâ solevât, stâ solevâtCopie
    [CO] (vê padin, liberazion di pinsîrs e preocupazions)
    dopo tanto preoccuparsi ha finalmente tirato un sospiro di sollievo = daspò di tant preocupâsi infin al à podût stâ solevât
  • tirare vento
  • sbuerâ, svintâ, vintâCopie
    [CO] (-)
  • tirare via
  • tirâ jù, gjavâ vie, tirâ vie, mandà jùCopie
    [CO] (gjavâ)
    devo tirare via la macchia dai pantaloni = o ai di mandâ jù la magle dai bregons tira via quel vaso di lì = gjave vie chel vâs di li
  • tirâ dilunc, tirâ vie, lâ diluncCopie
    [CO] (lâ cence fermâsi)
    davanti a casa ha tirato via = denant di cjase al è lât dilunc
  • tirâ vie, disbratâCopie
    [CO] (fâ alc in premure, cence cure)
    tirare via un lavoro = disbratâ un lavôr

monolengâl

sburtâ v.tr.
(sbur-tâ)
Fâ pression su alc o cdn. par movilu
sinonims
spenzi
esemplis
"al va viers il barcon, lu sburte e lu spalanche, un rai di lune al jentre"
gjavât fûr di "Gnot di Nadâl" di Pieri Somede dai Marcs
"“Tu chi, tu là”, a berlavin pocant e sburtant par intop, une metât di presonîrs par bande"
gjavât fûr di "Storie di Min" di Ivano Urli
sburtâ v.tr., v.intr.
(sbur-tâ)
Indusi, stiçâ, sfuarçâ a fâ une robe o fâ une fuarce par otignî un ciert risultât (fig.)
sinonims
butâ, condusi, intiziâ, menâ, persuadê, pocâ, puartâ, socâ, stiçâ, stomblâ
esemplis
"ve mo, Juan, un altri motîf che mi à sburtât a partî"
gjavât fûr di "Ricuarts e inlusions" di Enrico Martina
"la sperance no le vin mai pierdude. [...] E je chê, che nus sburte a bacilâ par rivâ a savê, par cognossi la veretât"
gjavât fûr di "Ninin" di Antescûr
"la societât ocidentâl e sburte simpri di plui viers de automatizazion"
gjavât fûr di "Neurosiencis de meditazion" di Franc Fari
"il sindic Agnul Candolin, democristian, al sburte par vê in citât un Conservatori musicâl statâl, il Tomadini"
gjavât fûr di "Cuintristorie dal Nûfcent 1980-1990" di Angelo Floramo
torne sù
torne sù