Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
vapore
Torna indietro

bilingue

vapore
  • 1a

    s.m. fum, vapôr Copia

    [AU] (stât gasôs da la aghe)
    il bagno era pieno di vapore = il bagn al jere plen di vapôr
    la pentola manda vapore = la cite e bute sù fum
  • 1b

    s.m. vapôr Copia

    [TS] (stât aeriformi di une sostance, che al ven o dal stât licuit par evaporazion o di chel solit par sublimazion)
  • 2

    s.m. fum Copia

    [CO] (spec. tal pl., gas che al ven sù di evaporazion o combustion)
    dal vulcano salivano vapori tossici = dal vulcan a vignivin sù fums intosseants
    i vapori dell'incenso = i fums dal incens
  • 3a

    s.m. vapôr Copia

    [CO] (nâf a vapôr)
    il vapore aveva appena lasciato il porto = il vapôr al veve a pene lassât il puart
  • 3b

    s.m. vapôr Copia

    [CO], [TS] (tren a vapôr)
    il vapore era arrivato in stazione = il vapôr al jere rivât in stazion

locuzioni

    a tutto vapore
  • [CO] (vedi a tutto gas)
  • a vapore
  • a vapôrCopia
    [TS] (di machine o dispositîf, che e prodûs vapôr o che e funzione doprant la energjie termiche dal vapôr, ancje loc.av.)
    funzionare a vapore = funzionâ a vapôr scopa al vapore = scove al vapôr treno al vapore = tren al vapôr
  • al vapore
  • al vapôrCopia
    (cusinant dome cul calôr dal vapôr)
    cuocere al vapore = cuei al vapôr
  • al vapôrCopia
    [CO] (di robe di mangjâ, cuet dome cul calôr dal vapôr, cence jessi metût dentri ta la aghe)
    carne al vapore = cjar al vapôr
  • camicia di vapore
  • cjamese di vapôrCopia
    [TS] (tes machinis a vapôr, intercapedin ator dal cilindri par ridusi la condensazion di vapôr su lis sôs parêts fredis)
  • cavallo vapore
  • cjaval, cjaval vapôrCopia
    [TS] (unitât pratiche di misure de potence di un motôr)
  • collettore di vapore
  • coletôr di vapôrCopia
    [TS] (tes cjalderis a tubis di aghe, condot che al racuei il vapôr e lu mande tai tubis di distribuzion)
  • ferro a vapore
  • fier di sopressâ, soprès a vapôr, fier a vapôrCopia
    [CO] (fier di sopressâ cuntun serbatori di aghe che cul cjalt e svapore umiliant la stofe)
    stirare con un ferro a vapore = sopressâ cuntun fier a vapôr
  • generatore di vapore
  • cjalderie a vapôr, gjeneradôr di vapôrCopia
    [TS] (cjalderie li che si prodûs vapôr)
  • iniettore a vapore
  • inietôr a vapôrCopia
    [TS] (dispositîf che al dopre un gjet di vapôr par butâ dentri aghe a fuarce intune cjalderie a pression)
  • macchina a vapore
  • [TS] (vedi motore a vapore)
  • motore a vapore
  • motôr a vapôr, machine a vapôr, machine motorie a vapôrCopia
    [TS] (motôr a combustion interne, che si doprave massime une volte, che al trasforme la energjie termiche in energjie mecaniche doprant tant che fluit intermedi il vapôr di aghe)
  • motrice a vapore
  • [TS] (vedi motore a vapore)
  • padrone del vapore
  • paron dal vapôr, cui che al mene il vapôrCopia
    [CO] (cui che al comande)
    i padroni del vapore hanno deciso di imporre nuove tasse = cui che al mene il vapôr al à decidût di meti tassis gnovis
  • pulsometro a vapore
  • pulsometri a vapôrCopia
    [TS] (pulsometri che al sta in doi reparts, in mût che il vapôr al prodûs la compression dal licuit intun, intant che in chel altri la condensazion dal vapôr e fâs depression)
  • tampone di vapore
  • tampon di vapôrCopia
    [TS] (intun condot cun dentri licuit, cussinet di vapôr dal stes licuit che no lu fâs funzionâ o al bloche une machine)
  • turbina a vapore
  • turbine a vapôr, turboespansôrCopia
    [TS] (turbine che e dopre tant che fluit atîf il vapôr di aghe suriscjaldât)
  • vapore acqueo
  • [CO], [TS] (vedi vapore)

monolingue

fum s.m.
Gas che al derive de combustion, che al puarte in sospension particulis in forme di vapôr, che al pues jessi di diviers colôrs
esempi
"la flame dal fogolâr e jere biele, e il fum, plen di alis, al jentrave tal cjant de nape"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"une glagn di fum, un fîl di fum"
"la glesie cu la puarte spalancade dulà che al jessive ancjemò, a ondadis, il fum dal incens de messe"
da "Un macet di sanmartinis" di Pieri Menis
""Sperin che il fum al vadi a soreli jevât!" "Cuant che il fum al va a soreli jevât: cjape il sac e va a marcjât. Se al va a soreli a mont: cjape il sac e va pal mont." "
da "La foghere" di Luciano Rocco
"il diaul al saltà dentri berlant e butant fum di solfar pe bocje e pal cûl"
da "Cretevierte" di Roberto Ongaro
Vedi anche: fun, fump
fum s.m.
Dome tal sing., il fumâ tabac
esempi
"il fum, tirât a pet cun gust, i dave un plasevul inzirli che al parave vie poiantsi tal mûr"
da "Tal ospedâl" di Amedeo Giacomini
"une buse di ostarie cun puce di fum e di bago"
da "Come tai romançs" di Alan Brusini
fum s.m.
Esalazion di vapôr
sinonimi
esempi
"si voltà sorepinsîr [...] a dâ une voltade ae polente che e butave sbufs di fum che a nasavin za di stiç"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
fum s.m.
Nûl di polvar, spec. tirât sù di un veicul
esempi
"stradis lungjis e blancjis che no finivin plui e il fum che si lassave daûr la moto come une stele comete"
da "Par stradis lungjis" di Alan Brusini
fum s.m.
Alterazion dal umôr par vie de rabie (fig.)
sinonimi
esempi
"cjale no stâ nancje a fevelâmi che tu mi âs za fat vignî sù il fum!"
fum s.m.
Aparence cence sostance
esempi
"lis sôs promessis a son dome fum"
"“Plui fum che no cjarsons…”, al diseve cualchidun rangagnôs"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
fum s.m.
Ande di cui che si svante, di cui che al è braurin
sinonimi
albasie, supierbie, braùre
esempi
"vergjinele de taviele / senze il fum de la ambizion / je modeste simpri e biele"
da "La plovisine" di Pieri Çorut
"a 'nd è che cun grant fum si tignin sù / e discorin de Chine, e dal Perù, / ne vidût àn il Сormôr fûr di Puscuel"
da "I, 207" di Ermes di Colorêt
fum s.m., adi.inv.
Colôr grîs scûr
sinonimi
cinisin, fumul
esempi
"un capot colôr fum"
proverbi
"a brusâ lens verts, si fâs fum e no fûc"
"a impaçâsi cun canaie, la mignestre e pie di fum"
"al tocje di lassâ lâ la aghe injù e il fum insù"
"bisugne lassâ lâ la aghe injù e il fum insù"
"bocje e fum a consumin dut"
"dai cjamins al ven fûr fum"
"fra l'amôr e il fum no si viôt nancje la lum"
"i lens verts a fasin fum"
"il fum al fâs deventâ biei"
"il fum al va a riviel, al va dongje dal plui biel"
"il fum al va par traviers, al va là che a son i bêçs"
"il fum si viôt dulà che a fasin fûc"
"la aghe e va injù, il fum insù e la fortune par traviers"
"lasse che il fum al ledi insù e la aghe injù"
"lasse lâ la aghe injù e il fum insù"
"nol è stiç che nol dei fum"
"trê robis a fasin scjampâ la int di cjase: il fum, la triste muîr e la cjase discuvierte"
Torna in Cima
Torna in Cima