Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
alzare
Torna indietro

bilingue

alzare
  • 1

    v.tr. jevâ, alçâ, tirâ sù, jevâ sù Copia

    [FO] (movi, puartâ, meti ad alt)
    alza quella gamba = jeve oppure jeve sù chê gjambe
    alzare la mano = alçâ la man
    alzare un carico = tirâ sù une cjame

    v.tr. alçâ, dreçâ sù Copia

    (tirâ sù, dreçâ sù alc che al è a tiere)
    alzare una vela = dreçâ sù une vele

    v.tr. alçâ Copia

    (voltâ, direzi ad alt)
    alzare lo sguardo = alçâ i voi
  • 2

    v.tr. dâ, jevâ, butâ fûr Copia

    [FO] (intonâ, emeti sunôr)
    alzare un canto = jevâ un cjant
    alzare un grido = butâ fûr oppure dâ un berli
  • 3

    v.tr. alçâ, tirâ sù, parâ sù Copia

    [FO] (fâ incressi di fuarce, di intensitât)
    alzare il volume del televisore = tirâ sù il volum dal televisôr

    v.tr. alçâ, tirâ sù Copia

    (produsi la incressite di un valôr)
    la crisi del mercato azionario ha alzato il valore delle obbligazioni = la crisi dal marcjât azionari e à tirât sù il valôr des obligazions
  • 4

    v.tr. tirâ sù, fâ sù Copia

    [FO] (costruî)
    alzare un muro = tirâ sù oppure fâ sù un mûr
  • 5

    v.tr. alçâ, tirâ sù Copia

    [FO] (fâ plui alt)
    alzare l'architrave di una porta = alçâ oppure tirâ sù il soiâr di sore di une puarte
  • 6

    v.tr. alçâ Copia

    [TS] (spec. ass., te bale a svol fâ un passaç alt a di un compagn)
    alzare la palla = alçâ la bale
  • 7

    v.tr. jevâ, alçâ Copia

    [TS] (dividi il mac di cjartis messedât di un altri zuiadôr)
    alza le carte = alce oppure jeve lis cjartis
  • 8

    v.tr. burî, jevâ sù, burî fûr, burî sù Copia

    [TS] (fâ svolâ sù i uciei par traiur)
    alzare le quaglie = jevâ sù oppure burî sù lis cuais
  • 9

    v.tr. alçâ Copia

    [TS] (difiet de ande dal cjaval che al tire masse insù i sghirets)
    è un cavallo che tende ad alzare = al è un cjaval che al à pecje di alçâ

locuzioni

    alzare al cielo
  • mandâ in cîl, esaltâ parsore ducj i cîiCopia
    [CO] (magnificâ, esaltâ, laudâ ancje cun esagjerazion)
  • alzare alle stelle
  • [CO] (vedi alzare al cielo)
  • alzare bandiera bianca
  • alçâ i braçs, tirâ sù lis mans, alçâ bandiere blancje, meti i fiers te fodreCopia
    [CO] (rindisi)
  • alzare gli occhi al cielo
  • alçâ i voi al cîl, alçâ il cjâfCopia
    [CO] (pandi solêf)
    se Dio vuole è finita e possiamo alzare gli occhi al cielo = se Diu al vûl e je finide e o podìn alçâ i voi al cîl
  • alçâ i voi al cîlCopia
    (pandi soference, rassegnazion o fastidi)
    durante la sua malattia, alzava spesso gli occhi al cielo = in timp de sô malatie, e alçave dispès i voi al cîl
  • alzare i bicchieri
  • alçâ lis tacis, jevâ lis tacisCopia
    [CO] (fâ un brindis)
    alziamo i bicchieri alla nostra salute = jevìn lis tacis ae nestre salût
  • alzare i tacchi
  • bati il tac, cjapâ il trenteun, zirâ sù i tacs, bati il dûr, movi il tacCopia
    [CO] (scjampâ di corse)
    è ora di alzare i tacchi = e je ore di movi il tac
  • alzare il capo
  • [CO] (vedi alzare la testa)
  • alzare il gomito
  • alçâ il bocâl, alçâ il comedonCopia
    [CO] (bevi masse)
  • alzare il sipario
  • fâ lûs, tirâ sù il sipari, alçâ il sipari, palesâCopia
    [CO] (pandi la veretât, sfantâ il misteri)
  • tirâ sù il sipari, alçâ il sipariCopia
    [CO] (fâ tacâ une rapresentazion)
    erano pronti per alzare il sipario = a jerin pronts par tirâ sù il sipari
  • alzare il tiro
  • cjalâ plui insùCopia
    [CO] (smirâ a risultâts miôr)
  • alzare la cresta
  • fâ alis, alçâ lis alis, alçâ la cresteCopia
    [CO] (fâsi braurôs o ancje mostrâ segns di riviel o di agressivitât)
  • alzare la fronte
  • [CO] (vedi alzare la testa)
  • alzare la guardia
  • stâ in vuaite, metisi in vuaiteCopia
    [CO] (sierâsi su la difensive)
  • alzare la propria bandiera
  • [CO] (pandi lis sôs ideis)
    era giunto il momento di alzare la propria bandiera = e jere vignude la ore di meti fûr lis sôs ideis
  • alzare la testa
  • tirâ sù il cjâf, alçâ il cjâf, dreçâ il cerneli, alçâ la cresteCopia
    [CO] (fâsi valê)
    ha cercato di alzare la testa, ma l'hanno fermato subito = al à cirût di alçâ la creste, ma lu àn fermât dal moment
  • alzare la voce
  • dâ sù la vôsCopia
    [CO] (barufâ)
    non alzare la voce con me = no stâ a dâmi sù la vôs a mi
  • sberlâ, vosonâ, vosâ, cridâCopia
    (cridâi a cdn.)
    non alzare la voce con i bambini = no stâ a vosâur ai fruts
  • vosâ, berlâ, cridâCopia
    (fâsi sintî, lamentâsi par proteste)
    con lui bisogna alzare la voce per ottenere qualcosa = cun lui si à di berlâ par vê alc
  • alzare le ali
  • [CO] (vedi alzare la cresta)
  • alzare le braccia
  • alçâ i braçs, tirâ sù lis mans, alçâ bandiere blancje, meti i fiers te fodreCopia
    [CO] (rindisi)
    buttate le armi e alzate le braccia! = butait lis armis e alçait i braçs!
  • alzare le braccia al cielo
    alzare le mani
  • dâ, petâ, meti lis mans intorCopia
    [CO] (petâ, dâ jù a cdn.)
  • alçâ lis mansCopia
    [CO] (rindisi)
    i nemici uscirono dalle trincee alzando le mani = i nemîs e vignirin fûr des trinceis alçant lis mans
  • alzare le mani al cielo
    alzare le spalle
  • spacâ lis spalis, strenzi lis spalis, alçâ lis spalisCopia
    [CO] (pandi disinterès o rassegnazion)
  • alzare le vele
  • tirâ sù lis velis, alçâ lis velisCopia
    [CO] (tirâ sù lis velis)
  • alçâ lis velisCopia
    (tacâ un viaç)
    ha alzato le vele per andare in Grecia = al à alçât lis velis par lâ in Grecie
  • alçâ lis velis, meti i fiers in agheCopia
    [CO] (tacâ une ativitât)
    ha alzato le vele con un nuovo negozio = al à metût i fiers in aghe cuntune gnove buteghe
  • alzare polvere
  • alzare un polverone
  • [CO] (causâ confusion)
    la stampa aveva fiutato lo scandalo e ha alzato un polverone = la stampe e veve nasât il scandul e e à tirât sù un davoi
  • non alzare la testa dal piatto
  • no tirâ sù il cjâf dal platCopia
    [CO] (mangjâ di premure e tafiant)
    ha pranzato senza alzare la testa dal piatto ed è subito scappato = al à gustât cence tirâ sù il cjâf dal plat e al è scjampât daurman
  • non alzare un dito
  • no dâ un colp, no fâ un colp, no fâ un colp di nuie, no movi un dêtCopia
    [CO] (no fâ nuie)
    non ha alzato un dito per aiutarlo = nol à fat un colp di nuie par judâlu
  • non avere la forza di alzare un dito
  • no vê la fuarce di movi un dêtCopia
    [CO] (jessi une vore debil e strac)

monolingue

jevâ v.tr.
(je-vâ)
Puartâ adalt o fâ stâ sù, adalt o in posizion verticâl
sinonimi
esempi
"si infrontave cu lis gjambis a larc, al jevave il Crist une altre volte, si inviave [...], al rivave, di bessôl, a picjâlu ogni volte tal so puest"
da "Vigji Strassanît" di Riedo Pup
Vedi anche: levâ
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Sveâ, fâ che cdn. nol stedi plui a durmî
sinonimi
esempi
"la piçule o voi a jevâle jo, e tu no stâ lâ sù a dismovile"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Puartâ vie cdn.
sinonimi
esempi
"cuant che il plevan e il muini a son passâts pal borc par lâ a jevâ la muarte, no àn incuintrât un cjan"
da "La int" di Pieri Menis
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Fâ che alc al vegni sù di tiere, al svoli
sinonimi
burî, burî sù, tirâ sù
esempi
"al jere un sec e un polvar che la int te strade a cjaminavin fof jevant a ogni pas nûi di pulvin"
da "Come tai romançs" di Alan Brusini
jevâ v.tr.
(je-vâ)
[TS] (venat.) Di cjan di cjace, cjatâ un uciel e fâ che al svoli in maniere che il cjaçadôr al puedi trai (ancje ass.)
sinonimi
burî, burî sù, burî fûr
esempi
"al è un cjan che nol vâl nuie par jevâ"
da "Il Nuovo Pirona" di Giulio Andrea Pirona, Ercole Carletti, Giovanni Battista Corgnali
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Tignî insù
sinonimi
esempi
"i vosave come a un cjan e al jevave la man par aiar come il cjastì di Diu su Caìn"
da "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"i ôcs a jevavin dome il cjâf e a cjalavin in sbighet, cence pôre"
da "I ôcs di Miute" di Maria Forte
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Dî, pronunziâ con solenitât o daûr di une musiche
sinonimi
esempi
"dut il mont al jevi il cjant al Signôr trê voltis sant"
da "Domenie II "vie pal an"" di Glesie Furlane
jevâ v.tr.
(je-vâ)
[BF] Judâ a nassi un frut
sinonimi
esempi
"cui lui aie jevât chest frut"
da "Storiutis di îr e di vuê" di Maria Gioitti del Monaco
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Fâ nassi, cressi, fâ in mût che si sintin i efiets di alc (fig.)
sinonimi
esempi
"o ai jevade la cuistion e ur ai fate la mê propueste"
da "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Tirâsi sù impins
esempi
"[l'avocat che al jere sentât] al jeve, si volte viers dal procuradôr"
da "Vieri e gnûf" di Pieri Piçul
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Dal soreli, de lune e di altris cuarps celescj, vignî sù de linie dal orizont
esempi
"cuant che al criche il dì, il soreli al jeve par ducj"
da "Storie di Min" di Ivano Urli
"je jevade la biele stele, / son trê oris devant dì. / Sdrindulaitle chê bambinute / che si torni a indurmidî"
da "" di Popolâr
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Di uciei, tacâ a svolâ
sinonimi
partî, petâ il svol, jevâsi, jevâ il svol
esempi
"i sturnei a jevin in cîl a scjaps une vore grancj"
"lui al ti netave di polvar jeurs e cuais e parfin i becanots tal palût che a jevin sù a vueu come fusetis strambis"
da "Par stradis lungjis" di Alan Brusini
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Di alc di imateriâl, nassi, deventâ plui grant, fâ sintî il so pês e v.i. (fig.)
esempi
"al vûl plui impegn par fâ jevâ il turisim intal Friûl de Alte"
da "Grancj events sì, ma al vûl plui impegn par fâ jevâ il turisim intal Friûl de Alte" di Redazion La Patrie dal Friûl
"a jevavin tes bancjis i conts des Compagniis"
da "La lune te stele" di Gianfranco Pellegrini
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Cressi di volum pe fermentazion produsude dal levan
sinonimi
cressi, dâ sù, sglonfâsi
esempi
"la Not dai Muarts a ere une femine che a veve metût a jevâ il pan di forn (pan di cjase), cirche dîs pans e intant a ere vignude miezenot"
da "A trei pas di distance..." di Manuela Quaglia
jevâ v.tr.
(je-vâ)
[BF] Tirâ vie,
esempi
"buliva il mâr plui furiôs, la aria no veva riten. [...] Si derin premura i doi umin di calâ chel straç [di vele] e jevâ il pâl che tigniva lûc di arbul [de barcje]"
da "Il me paîs" di Federigo Comelli
"e fasint a madame un compliment / da lis spalis i jeve il tabarin"
da "Pronostic del 1827" di Pieri Çorut
"se al cjatave une buine cristiane ur varès jevât tancj fastidis"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
proverbi
"cui che al jeve al piert la siele, cui che si sente si comede"
"il soreli al jeve par ducj"
"il soreli al jeve pardut"
"jeve solt e sente bêç"
"nol conte jevâ adore, baste rivâ su la ore"
"se a Sant Bartolomiu al jeve il soreli clâr, o vin zulugne prin dai Sants"
Torna in Cima
Torna in Cima