Tu âs cirût la peraule
bilengâl monolengâl
Tu âs cirût la peraule
amare
torne indaûr

bilengâl

amare v.tr.
  • 1a

    v.tr. amâ, volê ben Copie

    [FO] (vê a cjâr cdn.)
    ama moltissimo i suoi nipoti = ur vûl un ben di vite ai siei nevôts
    amare gli animali = volê ben a lis bestiis
    amare la propria famiglia = amâ la sô famee
  • 1b

    v.tr. amâ, volê ben Copie

    [FO] (provâ un sintiment di amôr par cdn.)
    ama molto sua moglie = i vûl un grant ben a la sô femine

    v.tr. amâ Copie

    (fâ l'amôr)
    lo amò per tutta la notte = lu amà dute la gnot oppure e fasè l'amôr cun lui dute la gnot

    v.tr. amâ Copie

    (ancje ass.)
    una persona che ama = une persone che e ame
  • 1c

    v.tr. amâ Copie

    [FO] (sintî un amôr spirituâl)
    ama il tuo prossimo come te stesso = ame il prossim to come te stes
  • 1d

    v.tr. amâ Copie

    [FO] (tignî in grant cont)
    amare la patria = amâ la patrie
  • 2

    v.tr. amâ, vê a cjâr, vê in afiet Copie

    [FO] (vê alc in afiet)
    amare il proprio paese = vê a cjâr il so paîs
    amare la propria città = amâ la sô citât
  • 3

    v.tr. preferî, amâ, vê interès Copie

    [FO] (vê passion)
    amare il teatro = amâ il teatri
    amare lo sport = vê interès pal sport
  • 4

    v.tr. plasê, volê, amâ Copie

    [FO] (bramâ)
    amo la tranquillità della campagna = o ami oppure mi plâs la pâs de campagne

    v.tr. plasê, vê miôr Copie

    (cun daûr un infinît o une proposizion obietive)
    ama trascorrere le ferie al mare = i plâs passâ lis feriis al mâr

    v.tr. plasê, volê, vê miôr Copie

    (vê une preference)
    amerei che dicesse la verità = o varès miôr che al disès la veretât
  • 5

    v.tr. amâ, vê miôr, vê bisugne Copie

    [FO] (spec. di plantis, vê bisugne di un ambient just)
    le piante tropicali amano il clima umido = lis plantis tropicâls a amin il clime umit oppure a àn bisugne dal clime umit

monolengâl

plasê s.m.
(pla-sê)
Sensazion biele e vive di apaiament dai desideris e des dibisugnis, di gjoldiment des percezions
esemplis
"l'aiar fresc i sfrissave la muse e i dave scuasit plasê"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"Catinuta a resta ingusida, un pôc dal plasê di lâ a viodi la sitât, ma plui dal displasê di lassâ i so cjamps"
gjavât fûr di "Catinuta" di Ugo Pellis
plasê s.m.
(pla-sê)
[TS] (filos.) Cundizion emotive contrarie dal dolôr, ancje se considerade provisorie
esemplis
"al jere stât Lorenzo Valla, tal so De Voluptate, a dî che il plasê al è l'unic motîf des azions dai oms. Ancje il jessi virtuôs no sarès che un sielzi jenfri doi plasês"
gjavât fûr di "Friûl e furlans te Histoire de ma vie di Giacomo Casanova" di Pierluigi Visintin
plasê s.m.
(pla-sê)
Ce che al da apaiament, sodisfazion
sinonims
delizie, gaudie, gjoldude, gjonde, solaç
esemplis
"jo scuviarzi il so anim in preda a doi grancj afans. L'un l'è di viodisi diventâ vieli e di sintî ogni dì manco i plasês de la vita [...]"
gjavât fûr di "Il diau sul Studeniz" di Giovanni Luigi Filli
"ancje se fumâ al è calcolât di tantis personis un “plasê”, cui che al mole al recupere plasês pierdûts o dismenteâts: gjoldi il vêr gust dai aliments, sintî i odôrs e respirâ miôr"
gjavât fûr di "Stude i spagnolets!" di Guglielmo Pitzalis
plasê s.m.
(pla-sê)
Azion cence interès, fate par buinegracie a pro di cdn.
sinonims
buinegracie, gracie, favôr
esemplis
"cui vevial vût ce dî mai cun lui? Si sarès disfat par fâti un plasê!"
gjavât fûr di "Gno barbe Sisto" di Lucio Perès
"conseis e plasês no jai dinei a di nissun…, se o pues"
gjavât fûr di "Int di masnade" di Alviero Negro
plasê s.m.
(pla-sê)
In formulis di cortesie cuant che si cognòs cdn.
esemplis
"l'om [...] al clamà dongje la sô femine. "Cheste e je la nestre confinante." i disè. [...] "Plasê." e disè cuntune vôs lizere"
gjavât fûr di "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
detulis
"a fâ un plasê, si cjape doi displasês"
"cul fâ plasês tu cuistis amîs, cul dî il vêr nemîs"
"no si à mai un plasê che nol sedi un displasê"
"plasê fat malvulintîr al è come la broade sfuarçade"
"un plasê al clame chel altri"
"un plasê ind clame un altri"
torne sù
torne sù