Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
atto
Torna indietro

bilingue

atto
  • 1a

    adi. bon, adat, brâf, abil Copia

    [CO] (che al va ben par une cierte vore)
    una ragazza atta allo sport = une fantate brave intal sport
    uno strumento atto a tagliare = un imprest bon par taiâ
  • 1b

    adi. just Copia

    [CO] (convenient)
    un mezzo atto allo scopo = un sisteme just par ce che si à voie di otignî
  • 2

    adi. svelt, agjil Copia

    [OB] (che al è sfrancjât tai moviments)

locuzioni

    atto amministrativo
  • at aministratîfCopia
    [TS] (decision di une autoritât aministrative tal esercizi di une so potestât, par finalitâts aministrativis)
  • atto avente forza di legge
  • at cun fuarce di leçCopia
    [CO], [TS] (decision di une autoritât aministrative che e à fuarce di leç)
  • atto di citazione
  • at di clamade in judiziCopia
    [TS] (document che al ordene di vignî denant de autoritât judiziarie)
  • atto di fede
  • at di fedeCopia
    [TS] (declarazion de sô fede religjose)
  • at di fedeCopia
    (orazion che e fâs cheste declarazion)
  • at di fedeCopia
    [CO] (adesion, cence cundizions e dispès cuntune declarazion publiche, a une idee dite fûr dal contest religjôs e ogni tant ancje cun ironie)
    la tessera valeva come atto di fede nel fascismo = la tessare e contave tant che un at di fede tal fassisim
  • atto di notorietà
  • [CO], [TS] (vedi atto notorio)
  • atto entitativo
  • at entitatîfCopia
    [TS] (in Duns Scot, materie di une cjosse che e esist te realtât)
  • atto espressivo
  • at espressîfCopia
    (categorie di ats linguistics che a esprimin il sintiment di cui che al fevele, rispiet al at proposizionâl sempliç)
  • at espressîfCopia
    [TS] (pal filosof dal lengaç J.R. Searle, at linguistic tant che fat di peraulis e suns)
  • atto formale
  • at formâlCopia
    [TS] (in Duns Scot, possès de forme inte cjosse)
  • atto illecito
  • at ilecitCopia
    [TS] (at contrari ae leç)
  • atto illocutorio
  • at ilocutoriCopia
    [TS] (at che nol è dome linguistic ma al à la fuarce di une azion par vie dal verp performatîf che lu caraterize)
  • atto linguistico
  • at linguisticCopia
    [TS] (enunziazion che, daûr des teoriis di J.L. Austin e J.R. Searle, e je ancje une azion, tant che p.e. in 'ti ordeni di', 'ti promet che', 'o speri di' e v.i.)
  • atto locutorio
  • at locutoriCopia
    [TS] (at che al sta tal dî alc cun sens e cun riferiments; par J.L. Austin tal emeti suns, at fonetic, riferintju a peraulis che a àn posizion sintatiche, at fatic, che a vuelin significâ, at retic)
  • atto notarile
  • at notarîlCopia
    [TS] (at redizût di un nodâr)
  • atto notorio
  • at di notorietât, at notoriCopia
    [TS] (declarazion li che si ateste in maniere uficiâl un fat cognossût)
  • atto perlocutorio
  • at locutoriCopia
    [TS] (at che al sta tal dî alc cun sens e cun riferiments; par J.L. Austin tal emeti suns, at fonetic, riferintju a peraulis che a àn posizion sintatiche, at fatic, che a vuelin significâ, at retic)
  • atto proposizionale
  • at proposizionâlCopia
    [TS] (pal filosof dal lengaç J.R. Searle, atribuzion a un at linguistic di predicazion e di referent, ancje at retic)
  • atto pubblico
  • at publicCopia
    [TS] (at redizût di un uficiâl public e che al à valôr di prove)
  • atto retico
  • at proposizionâl, at reticCopia
    [CO], [TS] (pal filosof dal lengaç J.L.Austin, atribuzion a un at linguistic di sens e di riferiment)
  • dare atto
  • dâ atCopia
    (ricognossi a palês)
    tutti danno atto del suo coraggio = ducj a ricognossin oppure a dan at dal so ardiment
  • dâ part, comunicâ, dâ atCopia
    [CO] (fâ savê publichementri o uficialmentri)
    dare atto di una decisione = dâ at di oppure comunicâ une decision
  • fare atto di presenza
  • jessi dome di presince, fâ dome presinceCopia
    [CO] (jessi dome presint a une cunvigne, a un incuintri e sim., e par pôc)
  • in atto
  • in voreCopia
    [CO] (in cors di svilup)
    ho un progetto in atto = o ai in vore un progjet un convegno ancora in atto = une cunvigne ancjemò in vore
  • messa in atto
  • meti in vore, metude in voreCopia
    [CO] (atuazion, realizazion)
    la messa in atto del progetto è durata parecchio = la metude in vore il progjet al è durât avonde oppure a son stâts tant a meti in vore il progjet la messa in atto di un'idea = il meti in vore une idee
  • mettere in atto
  • meti in voreCopia
    (doprâ)
    mettere in atto le proprie capacità = meti in vore lis capacitâts propriis
  • meti in voreCopia
    [CO] (realizâ)
    il ladro ha messo in atto il suo piano = il lari al à metût in vore il so plan
  • porre in atto
  • [CO] (vedi mettere in atto)
  • prendere atto
  • cjapâ atCopia
    (ancje acetâ un fat, une situazion)
    ormai abbiamo preso atto che arriva sempre in ritardo = aromai o vin cjapât at che al rive simpri in ritart
  • rindisi cont, cjapâ atCopia
    [CO] (ameti uficialmentri un fat, une situazion)
    le autorità presero atto del suicidio = lis autoritâts a cjaparin at dal suicidi

monolingue

brâf adi.
Che al à talent, capacitât, bogns risultâts intune cierte ativitât
sinonimi
babio, bulo, competent, dret, espert, in gjambe, valent, bon
esempi
"o ai brâfs muredôrs, ma il mûr di clap al domande timp e int sfrancjade"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"Eliseo i disè che al veve simpri mangjât ben ca di jê, e che e jere une brave coghe"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
brâf adi.
Tant che compliment o esclamazion
sinonimi
ben
esempi
"brâfs! bis!!"
"dut un ce dî su chel predicjadôr: brâf, bravon e vonde! "
da "Il cuaresimâl" di Angelo Covazzi
Vedi anche: brao
brâf adi.
Di cdn., che al à buinis cualitâts morâls
sinonimi
bon
esempi
"puar Meni, recuie, che al jere tant un brâf om"
da "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
"Menut al jere un brâf zovin e la Gjisute e saveve ce che e faseve"
da "Dome la cjampanute di Sant Bortul" di Maria Forte
"al leve par cjase di Licia, la fie di Jacum dal Cont, une frutate serie, brave, cence fotis"
da "Si disarès che e je inventade" di Pieri Menis
brâf adi.
Che si compuarte ben
sinonimi
bon, calm, cuiet, ubidient
esempi
"no sêso contents, mo, cumò, di vê stât a Messe come brâfs fruts? "
da "Messe a straoris" di Meni Ucel
brâf adi.
Plen di cûr, valôr, ardiment
sinonimi
braurôs, coragjôs, ardimentôs, spavalt, bulo
esempi
"Fidrì, cussì va il mont, un soldât brâf / e cu sei veteran al no si piart / si ben che al cjate ostacul sì gaiart"
da "I, 78" di Ermes di Colorêt
"o sfidi brâf cui che al podès acusâmi di vê tignût man a Tizio o a Sempronio par menâ pal nâs sâr popul e done int"
da "Florean dal Palaç, I, 1" di Guido Antonioli
brâf adi.
Che al à dutis lis carateristichis par jessi considerât intune cierte maniere, intune cierte categorie
sinonimi
esempi
"di brâf educadôr Dj Tubet nus conte che [...] al à sielt di doprâ un libri une vore vîf "La nestre storie" di pre Checo Placerean"
da "No stâ a contâmi simpri chê storie: e la storie dal Friûl si cjante intun rap" di Moira Pezzetta
brâf adi.
Dopo di un possessîf, al infuarcìs o al segnale che alc al è carateristic, naturâl, previodût, usuâl e v.i. (fam.)
esempi
"o impii la mê brave pontute di toscan, o ordeni ancjemò un cafè"
da "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
"une piçule glesie blancje cul so brâf tor e cul sagrât sierât di une ristielade di fier batût"
da "Grivôr" di Franca Mainardis
proverbi
"al vûl un brâf mestri a stimâ une fabriche"
"chê persone che no ten la mortificade, no vignarà mai ni buine ni brave"
"il brâf contadin al semene cu la man e no cul sac"
"il brâf miedi nol à pôre di scorteâ"
"il brâf soldât si lu cognòs in vuere"
"nol è mai un brâf miedi fin che nol jemple il cimitieri"
"un bon vassiel di vin e une brave fantate si vendiju a cjase"
"un brâf om e un bon vassiel di vin a durin pôc"
Torna in Cima
Torna in Cima