Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
mandare
torne indaûr

bilengâl

mandare v.tr.
  • 1a

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (fâ lâ cdn. in cualchi puest)
    avevano mandato i soldati al fronte = a vevin mandât i soldâts al front
    hanno mandato a dire che le carte sono pronte = a àn mandât a dî che a son prontis lis cjartis
    i genitori hanno mandato il bambino a scuola = i gjenitôrs a àn mandât il frut a scuele
    mando a chiamare qualcuno = o mandi a clamâ cualchidun

    v.tr. mandâ, fâ cirî Copie

    (fâ lâ a cirî alc o cdn.)
    ho mandato per lui = o ai mandât a cirîlu
  • 1b

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (lassâ lâ, dâ il permès)
    mandare i ragazzi al cinema = mandâ la canaie al cine
  • 2

    v.tr. mandâ, parâ Copie

    [FO] (condanâ a une pene)
    hanno mandato il ladro in prigione = àn parât oppure mandât il lari in preson
  • 3a

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (fâ rivâ alc a cdn.)
    l'innamorato le ha mandato un mazzo di fiori = l'inamorât i à mandât un mac di rosis
    mandare un pacco per posta = mandâ un pac par pueste
    ti manderò l'invito alla mostra = ti mandarai l'invît ae mostre
  • 3b

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (fâ cognossi, fâ savê traviers di alc o di cdn.)
    mandare i saluti tramite posta elettronica = mandâ i salûts par pueste eletroniche
  • 3c

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (indreçâ maledizions, bramazions e peraulatis a cdn.)
    gli ho mandato un accidente a quel pirata della strada = i ai mandât un colp a chel pirate de strade
  • 4

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (di Diu, dal destin, e v.i., destinâ)
    che Dio ce la mandi buona = che il Signôr nus e mandi buine
    Dio manda gioia e dolore = Diu al mande gjonde e dolôr
  • 5a

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (fâ che alc al ledi intune direzion cuntun sburt o cuntune pocade)
    il calcio ha mandato il pallone in porta = la pidade e à mandât il balon in puarte
  • 5b

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (di alc che al fâs di passaç o di mieç par alc altri)
    l'acquedotto manda acqua al paese = l'acuedot al mande aghe in paîs
  • 5c

    v.tr. mandâ Copie

    [TS] mar. (tirâ une cuarde di une nâf o barcje a tiere tant che ancorament, o a une boe o a une altre nâf o barcje)
  • 6a

    v.tr. molâ, petâ, molâ fûr Copie

    [FO] (butâ fûr)
    mandò un urlo = al molà fûr une berlade
  • 6b

    v.tr. molâ, molâ fûr, mandâ fûr, dâ fûr Copie

    [FO] (butâ fûr e difondi)
    il camino manda un fumo nero in cielo = la nape e mande fûr oppure e mole fûr in cîl un fum neri
    il suo corpo mandava un cattivo odore = il so cuarp al molave fûr oppure al deve fûr un trist odôr
  • 7

    v.tr. mandâ Copie

    [FO] (puartâ cdn. o alc intune cundizion determinade)
    il contatto ha mandato fuori uso la lavatrice = il contat al à mandât fûr di ûs la laveblancjarie
    la domanda ha mandato in confusione il candidato = la domande e à mandât in confusion il candidât

    v.tr. mandâ Copie

    (provocâ un ciert efiet)
    mandare in blocco il sistema = mandâ in bloc il sisteme

locuzions

    mandare a buon fine
  • puartâ a bon, mandâ a bon finCopie
    [CO] (fâ di mût che alc al finissi ben, che al vedi sucès)
    mandare a buon fine un contratto = puartâ a bon un contrat mandare a buon fine una prova = mandâ a bon fin une prove
  • mandare a cacare
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a carte quarantotto
  • [CO] (cjale mandare a monte)
  • mandare a catafascio
  • [CO] (cjale mandare a monte)
  • mandare a compimento
  • meti in vore, puartâ insomCopie
    [CO] (fâ, realizâ)
    mandare a compimento un progetto = puartâ insom un progjet
  • mandare a dar via il culo
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a dire
  • mandâ a dîCopie
    [CO] (fâ savê, comunicâ)
    mi hanno mandato a dire che serve una copia dei documenti = mi àn mandât a dî che e covente une copie dai documents
  • mandare a fare in culo
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a farsi benedire
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a farsi fottere
  • [CO], [TS] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a farsi friggere
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a fondo
  • mandâ sot, fâ lâ sot, fondâ, infondâCopie
    (fâ falî)
    mandare a fondo un'iniziativa = fâ lâ sot une iniziative
  • mandâ sot, mandà jù, subissâ, fondâ, infondâCopie
    [CO] (fâ sprofondâ)
    il battello è stato mandato a fondo da una mina = il batel al è stât mandât sot di une mine
  • mandare a gambe all'aria
  • mandâ a strapîts, mandâ cui pîts par aiarCopie
    [CO] (fâ colâ mâl)
    lo ha spinto e lo ha mandato a gambe all'aria = lu à sburtât e lu à mandât cui pîts par aiar
  • mandâ a strapîts, mandâ cui pîts par aiarCopie
    [CO] (fâ lâ in malore)
    il progetto è stato mandato a gambe all'aria = il progjet lu àn mandât cui pîts par aiar oppure a strapîts
  • mandare a gambe levate
    mandare a memoria
  • tignî a ments, imparâ a memorie, imparâ ad a mentsCopie
    [CO] (tignî inte memorie o imparâ a memorie)
    un insegnamento da mandare a memoria = un insegnament di tignî a ments
  • mandare a mente
  • tignî a ments, imparâ ad a ments, mandâ a mentsCopie
    [CO] (imparâ a memorie)
    mandare a mente un numero di telefono = mandâ a ments un numar di telefon
  • mandare a monte
  • butâ a mont, butâ par aiar, mandâ a mont, mandâ a Patràs, mandâ in ruvine, parâ a mont, mandâ sù pal stec, mandâ in strucje, mandâ in vacje, mandâ in sbrui, mandâ in broade, mandâ in malore, mandâ in ribalton, mandâ a tombolon, mandâ in bordel, mandâ cui pîts par aiar, mandâ a tombulis, butâ a Patràs, mandâ in casin, mandâ in mierde, mandâ in buiace, mandâ a putanisCopie
    [CO] (fâ lâ mâl alc, proibint di fâ, di finî)
    i litigi hanno mandato a monte l'iniziativa = lis barufis a àn mandât a mont la iniziative
  • butâ a mont, mandâ a montCopie
    [TS] zûcs (fermâ une partide parcè che no si è lâts daûr des regulis)
    ho mescolato male le carte, mandiamo a monte la mano = o ai messedât mâl lis cjartis, mandìn a mont la man
  • mandare a picco
  • [CO] (cjale mandare a fondo)
  • mandare a puttane
  • [CO] (cjale mandare in malora)
  • mandare a quel paese
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a ramengo
  • [CO] (cjale mandare in rovina)
  • mandare a rotoli
  • [CO] (cjale mandare in rovina)
  • mandare a spasso
  • mandâ tal ort, mandâ a spîsCopie
    (mandâ vie cdn.)
  • mandâ fûr di panCopie
    [CO] (mandâ vie dal lavôr)
    mandare a spasso un padre di famiglia = mandâ fûr di pan un pari di famee
  • mandare a stendere
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare a vuoto
  • butâ a mont, butâ par aiar, mandâ a mont, mandâ a Patràs, mandâ a clâr, mandâ sù pal stec, mandâ in strucje, mandâ in vacje, mandâ in sbrui, mandâ in broade, mandâ a tombolon, butâ a PatràsCopie
    [CO] (fâ falî)
    mandare a vuoto un progetto = mandâ a mont un progjet
  • mandare affanculo
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare agli inferi
  • [BU] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare al camposanto
  • [CO] (cjale mandare al Creatore)
  • mandare al Creatore
  • mandâ al Creatôr, mandâ cun GjoCopie
    [CO] (copâ)
    una brutta malattia l'ha mandato al Creatore = un brut mâl lu à mandât al Creatôr
  • mandare al diavolo
  • mandâ a passon, mandâ pai trois, mandâ a cjoli in cûl, mandâ a fâsi cjavâ, mandâ a cjadaldiaul, mandâ a fâsi benedî, mandâ a fâsi foti, mandâ a fâ foti, mandâ a fâ in cûl, mandâ in chel paîs, mandâ in cûl, mandâ a cjiâ, mandâ a cagâ, mandâ a moris, mandâ a trai, mandâ tal ort, mandâ in malore, mandâ in bordel, mandâ in casin, mandâ a putanis, mandâ a spîsCopie
    [CO] (mandâ vie cdn. cun contrarietât e refût, tratantlu mâl)
    la prossima volta lo mando al diavolo subito = une altre volte lu mandi a colp a cjadaldiaul
  • butâ a mont, butâ par aiar, mandâ a passon, mandâ a mont, mandâ a fâsi benedî, mandâ a fâsi foti, mandâ a fâ foti, mandâ a fâ in cûl, mandâ a fâsi gjavâ, mandâ in chel paîs, mandâ in cûl, mandâ a cjiâ, mandâ a cagâ, mandâ a moris, mandâ a trai, parâ a mont, mandâ sù pal stec, mandâ in strucje, mandâ in vacje, mandâ in sbrui, mandâ in broade, mandâ in malore, mandâ a tombolon, mandâ in bordel, mandâ in casin, mandâ in mierde, mandâ in buiace, mandâ a putanisCopie
    [CO] (molâ sù dut)
    ha mandato al diavolo la scuola e ha cominciato a lavorare = al à mandade in malore la scuele e al à tacât a lavorâ
  • butâ par aiar, mandâ a Patràs, mandâ in ruvine, mandâ in fas, mandâ sù pal stec, mandâ in strucje, mandâ in vacje, mandâ in sbrui, mandâ in broade, mandâ in malore, mandâ in ribalton, mandâ a tombolon, mandâ in bordel, mandâ cui pîts par aiar, mandâ a tombulis, butâ a Patràs, mandâ in casin, mandâ in mierde, mandâ in buiace, mandâ a putanisCopie
    [CO] (ruvinâ)
    per il vizio di bere ha mandato al diavolo la famiglia = cul vizi di bevi al à mandât in malore la famee
  • mandare al macello
  • mandâ al macili, mandâ al massacri, mandâ a fâsi massacrâCopie
    (esponi a critichis cence remission)
    fu lasciato andare al macello da solo = lu lassarin lâ al macili bessôl
  • mandâ al macili, mandâ al massacri, mandâ a fâsi massacrâCopie
    [CO] (mandâ incuintri a muart sigure)
    l'esercito fu mandato al macello = la armade e fo mandade a fâsi massacrâ
  • mandare al massacro
  • [CO] (cjale mandare al macello)
  • mandare all'altro mondo
  • [CO] (cjale mandare al Creatore)
  • mandare all'aria
  • [CO] (cjale mandare a monte)
  • mandare all'inferno
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare all'ospedale
  • mandâ tal ospedâlCopie
    [CO] (ferî cdn.)
    con un pugno l'ha mandato all'ospedale = cuntun pugn lu à mandât tal ospedâl
  • mandare avanti
  • mandâ indenant, mantignî, aministrâ, mandâ indevantCopie
    [CO] (fâ che alc al funzioni)
    manda avanti l'impresa da solo = al mande indenant la imprese bessôl
  • mandare con Dio
  • mandâ cun Diu, mandâ cun GjoCopie
    [CO] (saludâ e mandâ vie cdn. bramantji il ben)
    ti mando con Dio = ti mandi cun Gjo
  • mandare da Erode a Pilato
  • mandâ di Marc a Madone, mandâ di Marc a Todero, mandâ di ca e di làCopie
    [CO] (fâ cori cdn. dibant)
    mi hanno mandato da Erode a Pilato senza che potessi avere un'informazione sicura = mi àn mandât di Marc a Madone oppure mi àn fat cori cence che o podès vê une informazion sigure
  • mandare giù
  • parâ jù, mandà jù, gloti jù, glotiCopie
    (acetâ ofesis e displasês cence reagjî)
    in questi anni ha mandato giù qualche delusione, ma ha anche avuto molte soddisfazioni = in chescj agns al à glotût cualchi delusion ma al à ancje vût tantis sodisfazions
  • parâ jù, mandà jùCopie
    [CO] (gloti)
    ha mandato giù due grappe = al à parât jù dôs sgnapis
  • parâ jù, gloti, paidîCopie
    [CO] (sopuartâ)
    mandare giù un torto = gloti un tuart
  • mandare il cervello in vacanza
  • lâ vie cui agnuluts, jessi cul cjâf a nolis, vê il cjâf a cjase, jessi cul cjâf a violis, vê il cjâf tal mont de luneCopie
    [CO] (no doprâ il sintiment, no pensâ)
    oggi fai molti errori, hai mandato il cervello in vacanza? = vuê tu fasis un grum di erôrs, sêstu cul cjâf tal mont de lune?
  • mandare in avanscoperta
  • parâ indenant, mandâ indenant, mandâ indevant, parâ indevant, mandâ in esplorazionCopie
    [CO] (mandâ cdn. a verificâ une situazion prin di un intervent)
    fu mandata in avanscoperta una pattuglia di esplorazione = e fo mandade indenant oppure in esplorazion une patulie di sbrisse
  • mandare in baracca
  • [CO] (cjale mandare in rovina)
  • mandare in bestia
  • mandâ in bestie, fâ montâ in furôr, fâ vignî sù, fâ vignî sù il futar, fâ vignî sù la fumate, fâ vignî sù ce che si dîs, fâ invelegnâCopie
    [CO] (fâ inrabiâ)
    è una cosa che manda in bestia = e je une robe che e fâs vignî sù il futar oppure che e fâs invelegnâ
  • mandare in briciole
  • parâ a tocs, parâ a bocons, parâ a fruçons, parâ in fruçons, mandâ in tocsCopie
    [CO] (distruzi in tocuts piçui o distruzi semplicementri)
    un intero palazzo mandato in briciole = un palaç intîr parât a fruçons
  • mandare in brodo di giuggiole
  • mandâ in çançarelis, mandâ in arût, fâ lâ in glorie, mandâ in brût di violisCopie
    [CO] (fâ une vore content cdn.)
    con tutti quei complimenti l'ha mandata in brodo di giuggiole = cun ducj chei compliments le à mandade in arût
  • mandare in castigo
  • [CO] (cjale mettere in castigo)
  • mandare in crisi
  • [CO] (cjale mettere in crisi)
  • mandare in estasi
  • solevâ al tierç cîl, mandâ in arût, lâ par ogni vene, fâ lâ in glorie, mandâ in brût di violisCopie
    [CO] (entusiasmâ provocant gjonde vive)
    ha una voce che manda in estasi = e à une vôs che mi va par ogni vene questa donna mi manda in estasi = cheste femine mi mande in brût di violis oppure mi mande in arût questa notizia mi manda in estasi = cheste gnove mi soleve al tierç cîl
  • mandare in frantumi
  • [CO] (cjale mandare in briciole)
  • mandare in fumo
  • mandâ in fum, mandâ in vieri, fâle finî a spiç, fâ lâ a spiç, fâ lâ di sbris, mandâ in brût, mandâ in brudet, fâ lâ sù pal stec, fâ lâ sui copsCopie
    [CO] (impedî alc o disfâlu)
  • mandare in giro
  • mandâ atorCopie
    [CO] (spedî alc o cdn. par cualchi reson)
    l'ho mandato in giro per commissioni = lu ai mandât ator par comissions
  • mandare in lungo
  • mandâ pes lungjis, tirâ pes lungjis, mandâ pes calendis greghisCopie
    [CO] (lassâ che al passi il timp prin di finî alc o di scomençâ a fâlu)
    mandava in lungo i suoi lavori = al tirave pes lungjis i siei lavôrs
  • mandare in malora
  • mandâ sul ostie, mandâ a trai, mandâ in mone, mandâ sul osti, mandâ sul mus, mandâ in malore, mandâ in casinCopie
    [CO] (mandâ vie cdn. cun contrarietât e refût, tratantlu mâl)
  • mandâ in ruvine, mandâ in faliment, mandâ in malore, mandâ cui pîts par aiarCopie
    [CO] (fâ falî, ruvinâ)
  • fâ lâ di mâl, sassinâ, ruvinâ, mandâ in maloreCopie
    [CO] (vuastâ)
    l'umidità ha mandato in malora l'uva = la umiditât e à fat lâ di mâl la ue
  • mandare in mona
  • [CO] (cjale mandare al diavolo)
  • mandare in onda
  • mandâ in onde, dâ, mandâCopie
    [CO] (trasmeti par radio o par television)
    ricominciano a mandare in onda il mio programma preferito = a tornin a dâ il gno program preferît
  • mandare in pace
  • mandâ in pâs, mandâ cun GjoCopie
    [CO] (mandâ vie cdn. cun bon auguri e in serenitât)
  • mandare in pezzi
  • parâ a tocs, parâ a bocons, parâ a fruçons, fa a tocsCopie
    [CO] (rompi)
    mandare in pezzi il piatto = parâ a bocons il plat
  • butâ a cuarts, parâ a tocs, fa a tocs, fâ lâ in tocsCopie
    [CO] (ruvinâ di plante fûr)
    mandare in pezzi un matrimonio = fâ lâ in tocs un matrimoni
  • mandare in porto
  • [CO] (cjale condurre in porto)
  • mandare in protesto
  • mandâ in protestCopie
    [CO], [TS] dir. (de bande dal creditôr, fâi vê il caratar di titul esecutîf dal protest a une cambiâl che no je stade paiade)
  • mandare in rovina
  • butâ a cuarts, mandâ in ruvine, butâ in fas, mandâ a panCopie
    [CO] (ruvinâ, massime pal aspiet economic)
  • mandare in santa pace
  • mandâ cun DiuCopie
    [CO] (espression di antifr., rivâ a gjavâsi dai pîts cdn. cun cualchi scuse)
    finalmente sono riuscito a mandare in santa pace quel seccatore = biadelore che o soi rivât a mandâ cun Diu chel secjemirindis
  • mandare in solluchero
  • mandâ in brût di violis, mandâ in brût di gjugjulisCopie
    [CO] (fa vê sodisfazion grande, grant plasê)
    il grande successo del suo libro lo ha mandato in solluchero = il grant sucès dal so libri lu à mandât in brût di violis
  • mandare in visibilio
  • [CO] (cjale mandare in estasi)
  • mandare l'ultimo respiro
    mandare nuvole di fumo
  • bugâCopie
    [CO] (-)
  • mandare per il buco dell'acquaio
  • [CO] (straçâ i bêçs in robe di mangjâ)
  • mandare un bacio
  • mandâ une bussadeCopie
    (formule di afiet che si dopre par telefon o suntune letare)
  • mandâ une bussadeCopie
    [CO] (bussâsi la man e movile viers cui che si salude)
    ti manda un bacio = ti mande une bussade
  • mandare un respiro
  • tirâ flât, fâ un respîrCopie
    [CO] (sei content e solevât daspò di sei stât in pinsîr par alc)
    ora che è tutto finito posso mandare finalmente un respiro = cumò che al è dut finît o pues finalmentri tirâ flât
  • mandare via
  • mandâ vie, parâ vieCopie
    [CO] (slontanâ)
    l'invidia manda via la generosità = la invidie e pare vie la gjenerositât
  • mandâ vie, parâ vieCopie
    [CO] (licenziâ, disdetâ, escomiâ)
    lo hanno mandato via dopo un mese = lu àn parât vie dopo un mês
  • non mandare a dire
  • no mandâ a dîCopie
    [CO] (dî alc in mût sclet)
    non è uno che le manda a dire = nol è un che lis mande a dî

monolengâl

parâ jù pal cuel loc.v.
Gloti
parâ jù pal cuel loc.v.
Acetâ o sopuartâ (coloc.)
esemplis
"chel che no rivìn adore di parâ jù pal cuel al è propit il pinsîr fondamentâl dal autôr"
gjavât fûr di "La storie "par ûs dal Delfin"" di Josef Marchet
torne sù
torne sù