Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
ponzare
torne indaûr

bilengâl

ponzare v.tr., v.intr.
  • 1

    v.intr. striçâ Copie

    [BU] (sburtâ fasint un sfuarç)

    v.intr. sburtâ, striçâ Copie

    (fâ un sfuarç par lâ di cuarp)

    v.intr. sburtâ, sfuarçâ Copie

    (fâ un sfuarç par parturî)
  • 2

    v.intr. pinsirâ, bacilâ, rumiâ Copie

    [BU] (pensâ, rifleti une vore, massime cun insistence e in maniere pedante)
    dopo aver a lungo ponzato, ha preso infine la sua decisione = daspò di vê bacilât a lunc, al à cjapade in fin la sô decision
  • 3

    v.tr. mateâ, tramaiâ Copie

    [BU] (ideâ e componi une opare cuntune fature lungje)
    hanno passato molto tempo a ponzare l'opera, ma alla fine sono riusciti nell'intento = a àn passât une vore di timp a mateâ su la opare, ma ae fin a son rivâts insom

    v.tr. mateâ, tramaiâ Copie

    (cjatâ fûr, dopo di une riflession lungje, une idee, par solit cun risultâts scjars)
  • 4

    v.tr. ovâ, pondi Copie

    [BU] (fâ l'ûf)

monolengâl

sfuarçâ v.tr.
(sfuar-çâ)
Obleâ cdn. a fâ alc
sinonims
esemplis
"lu cjapà par un braç par sfuarçâlu a tornâ dentri. «Ven, ven cun nô a bevi un got»"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"i insegnants a sfuarçavin i gjenitôrs a no fevelâ par furlan ai fruts, cu la false justificazion che no varessin imparât ben la lenghe uficiâl"
gjavât fûr di "Un paîs furlan in Argjentine: Colonia Caroya" di Sandri Carrozzo
sfuarçâ v.tr.
(sfuar-çâ)
Impegnâ une vore di fuarce o plui fuarce dal normâl par otignî un risultât, par indusi alc a dâ un risultât cuintri di une resistence o di une inerzie
esemplis
"un grup di maris e paris talians che a volevin che i lôr fîs a savessin ben il todesc [...] a àn sfuarçât il sisteme de scuele materne taliane par fâ jentrâ ogni dì une ore di todesc"
gjavât fûr di "Il cjâf dai furlans" di Franc Fari
sfuarçâ v.tr.
(sfuar-çâ)
Indusi a une cressite o a une produzion plui svelte e plui bondante di ce che al è naturâl o normâl
esemplis
"no conven sfuarçâ lis plantis cun masse ledan"
gjavât fûr di "Il Nuovo Pirona" di Giulio Andrea Pirona, Ercole Carletti, Giovanni Battista Corgnali
"si à di meti a produzion / ogni blec, ogni cjanton, / e sfuarçâ la agricolture, / fâ al teren mudâ nature. / Contadins, finìs culì, / no mi reste altri ce dî; / e vês il Contadinel / e podès consultâ chel"
gjavât fûr di "Pronostic del Strolic piçul par l'an 1857" di Pieri Çorut
sfuarçâ v.tr.
(sfuar-çâ)
Vierzi alc cu la fuarce, ancje fasint un dam
esemplis
"soi rivât sul scurî, il paîs mieç brusât, cuasi nissun pe strade, la puarte di cjase sierade… o bat, o sfuarci la puarte… nissun!"
gjavât fûr di "L'ombrenâr" di Pieri Somede dai Marcs
"i àn sfuarçât la puarta, / i àn parât jù i armarons / e al comodin. / Jo ju spetâve, platât / sot al liet. / “AH, DIU! / I SON RIVÂTS / I UMANS!”"
gjavât fûr di "La nâf spaziâl" di Federico Tavan
sfuarçâ v.tr.
(sfuar-çâ)
Fâ alc in maniere no spontanie, no naturâl
esemplis
"al sfuarçà une ridade di zenziis scoloridis"
gjavât fûr di "Il tei" di Maria Forte
sfuarçâ v.tr.
(sfuar-çâ)
[BF] Fâ violence sessuâl
sinonims
violentâ
detulis
"no si po sfuarçâ lis cjartis"
torne sù
torne sù