Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
ridurre
Torna indietro

bilingue

ridurre
  • 1a

    v.tr. strenzi Copia

    (concentrâ alc cusinantlu)
    ridurre il sugo = strenzi oppure suiâ il tocj

    v.tr. taiâ, sbassâ, ridusi Copia

    (sbassâ di cuantitât, di numar)
    ridurre il numero dei visitatori = taiâ oppure sbassâ il numar dai visitadôrs

    v.tr. scurtâ, ridusi, impiçulî Copia

    [FO] (puartâ a une dimension minôr, fâ plui piçul, mancul larc)
    ridurre un articolo di giornale troppo lungo = scurtâ un articul di gjornâl masse lunc
  • 1b

    v.tr. calâ, sbassâ, ridusi Copia

    [FO] (fâ che al sei mancul fuart, mancul intens)
    ridurre il volume dello stereo = sbassâ il volum dal stereo
    ridurre la velocità dell'auto = sbassâ la velocitât dal automobil

    v.tr. taiâ, ridusi, tignî jù Copia

    (fâ che al sei di mancul)
    ridurre le spese di viaggio = taiâ lis spesis dal viaç
  • 1c

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (semplificâ lis espressions matematichis, tant che sumâ i monomis simii, dividi numeradôr e denominadôr di frazions pai stes divisôrs comuns)
  • 1d

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (sbassâ il numars des velis bordadis)
  • 2a

    v.tr. butâ, meti, mandâ, ridusi Copia

    [FO] (metût denant di un complement, spec. cun 'in' o 'a', trasformâ)
    ridurre in pezzi un vaso = butâ in tocs un vâs
    ridurre un sasso in polvere = ridusi un clap in polvar

    v.tr. butâ, meti, mandâ, ridusi Copia

    (puartâ a une cierte cundizion, soredut negative)
    ridurre in fin di vita = butâ a fîl di muart
    ridurre la gente alla fame = ridusi ae fam la int

    v.tr. fâ, ridusi Copia

    (denant di un complement predicatîf)
    ridurre il campo un immondezzaio = ridusi il cjamp un scovaçâr
  • 2b

    v.tr. obleâ, ridusi, sfuarçâ Copia

    [CO] (sburtâ a un compuartament o a une condote negative, spec. cu la fuarce)
    ridurre a rubare = obleâ a robâ
  • 3a

    v.tr. rangjâ, mudâ Copia

    [CO] (trasformâ, adatâ a un ûs diviers)
    ridurre un ramo in un paletto = rangjâ un ramaç intun palet
    ridurre una camicia a straccio per la polvere = rangjâ une cjamese in peçot par polvar
  • 3b

    v.tr. ridusi, mudâ Copia

    [CO] (tornâ a scrivi un test intun altri gjenar o forme)
    ridurre un romanzo a racconto per bambini = ridusi un romanç intune storie par fruts
    ridurre una poesia in musica = ridusi une poesie in musiche

    v.tr. rangjâ, ridusi Copia

    [TS] (justâ une partidure di musiche par che e puedi sei eseguide di un ciert strument)
    la parte è ridotta per archi = la part e je ridote par arcs
  • 4a

    v.tr. ridusi, fâ tornâ Copia

    [CO] (tornâ a puartâ ae cundizion di prin o a chê che si vûl)
    ridurre un uomo alla ragione = ridusi un om intai sintiments
    ridurre una piazza sporca a luogo pulito = fâ tornâ une place sporcje un lûc net
  • 4b

    v.tr. riferî, ripuartâ Copia

    [CO] (tornâ sù, lâ ae cause)
    ridurre un evento alla sua origine = riferî une vicende ae sô origjin
  • 5

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (tornâ a meti un orghin in cundizions normâls)
    ridurre un'ernia = ridusi une ernie
  • 6

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (fâ che e sucedi une reazion di riduzion, ven a stâi, gjavâ ossigjen a un compuest)
  • 7

    v.tr. ridusi Copia

    [TS] (eseguî operazions par vê la forme plui semplificade di une espression matematiche, lavorant su sumis di monomis, frazions e ecuazions)
  • 8

    v.tr. passâ, ridusi Copia

    [CO], [TS] (fâ passâ un numar di une unitât di misure a chê altre o metilu intun sisteme di misure diferent)
    ridurre da galloni a litri = passâ di galons a litris
    ridurre da metri a braccia = ridusi di metris a braçs

locuzioni

    ridurre a brandelli
  • [CO] (vedi fare a brandelli)
  • ridurre a zero
  • puartâ a zeroCopia
    [CO] (anulâ un imprest, un strument di misure)
    ridurre a zero la bilancia = puartâ a zero la belance
  • fâ fûr, parâ jù, mandâ a zero, radâ, esaurî, netâCopia
    (distruzi dal dut)
    ridurre a zero il conto corrente = netâ il cont corint ridurre a zero l'energia = esaurî la energjie
  • ridurre ai minimi termini
  • parâ al mancul, parâ pal so manculCopia
    [CO] (fâ deventâ piçul alc)
    ha ridotto ai minimi termini la fiducia che la gente riponeva in lui = al à parât pal so mancul la fiducie che la int e veve par lui
  • meti mâl, ridusi mâlCopia
    (-)
    l'incidente lo ha ridotto ai minimi termini = l'incident lu à metût mâl
  • ridurre al lumicino
  • ridusi ae fin, mandâ in nuie, mandâ sui ultins paradôrsCopia
    [CO] (puartâ ae fin, esaurî)
    ridurre al lumicino i risparmi = mandâ in nuie i sparagns
  • ridusi in fin di vite, mandâ sui ultins paradôrsCopia
    (puartâ dongje de muart)
    la malattia lo ha ridotto al lumicino = la malatie lu à mandât sui ultins paradôrs
  • ridurre al silenzio
  • meti in tasê, fâ tasê, fâ tignî la lenghe in bocje, fâ tignî la lenghe a cjase, cidinâCopia
    [CO] (no fâ fevelâ cdn., fâlu tasê)
    ridurre al silenzio una persona = cidinâ une persone
  • ridurre all'osso
  • strenzi plui che si puesCopia
    [CO] (ridusi plui che si pues)
    la crisi lo ha costretto a ridurre all'osso le spese = la crisi lu à obleât a strenzi lis spesis plui che si pues
  • ridurre in briciole
  • parâ a fruçons, butâ a fruçons, fruçâ, masanâ, sminuçâCopia
    [CO], [TS] (fâ che al sei in tocuts)
    ridurre in briciole un pezzo di pane = parâ a fruçons un toc di pan
  • ridurre in cenere
  • brusâ, mandâ in fumCopia
    [CO] (brusâ)
  • brusâCopia
    [CO] (finî dal dut)
    ha ridotto in cenere un'eredità = al à brusade une ereditât
  • dâ il fumCopia
    [CO] (bati dal dut)
    hanno ridotto in cenere tutti gli altri concorrenti = a àn dât il fum a ducj chei altris concorints
  • ridurre in frantumi
  • [CO] (vedi mandare in pezzi)
  • ridurre in poltiglia
  • mandâ in flics, smacaiâ, mandâ in fertaie, ridusi in çançarelis, sfracaiâCopia
    [CO] (fâ deventâ alc une pastele o minût tant che il polvar)
    ridurre in poltiglia le mele = ridusi i miluçs in çançarelis
  • sfracaiâ, cuinçâCopia
    (ridusi cdn. malementri par vêlu pestât une vore)
    ha esagerato a picchiarlo, lo ha ridotto in poltiglia = al à esagjerât a pacâlu, lu à sfracaiât

monolingue

strenzi v.tr.
(stren-zi)
Cjapâ cuntune cierte fuarce (ancje ass.)
sinonimi
cjapâ, grampâ
esempi
"e jere za sentade sul caretin, dongje il barbe Tite che al strenzeve fuart la scorie e lis brenis par tignî fer il cjaval"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"nol resistè a la tentazion di strenzi la mantie e di vierzi la puarte"
da "Il palaç" di Checo Tam
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Sierâ cun fuarce (ancje ass.)
esempi
"al veve tacât a piturâ i scûrs: a 'nd tirave jù un par volte, lu gratave e lu slissotave cu la cjarte di veri e i dave sù il vueli di lin; al strenzeve lis vîts a len, al onzeve i cancars"
da "Cretevierte" di Roberto Ongaro
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Cjapâ cui braçs cdn., tant che at di afiet, o di amôr, o di passion e v.i.
esempi
"la strenzevi cuintri di me, le bussavi sul cerneli, su la bocje, i cjareçavi i cjavei"
da "I forescj" di Alan Brusini, Gian Paolo Linda
"daûr il frascjam dai ramaçs, lui le veve strente e bussade, a colp. E i veve viert dut il cûr"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Di sensazion, fisiche o psicologjiche, cjapâ cun fuarce (fig.)
esempi
"il lancûr mi strenzeve il cûr"
da "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"al veve cjatade sô fie e, cuntun grop che i strenzeve il cuel, i disè: "Marie, co tu ti maridarâs un toc di cheste tiere e sarà tô [...]""
da "La braide" di Pieri Somede dai Marcs
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Tignî dongje, tignî sierât
esempi
"al dismole un toc de curdele che e strenç il camisot"
da "Madalene" di Franco Marchetta
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Tignî tacât cuntun leam, cuntune relazion o ancje cuntun contrat, un debit e v.i. (fig.)
esempi
"a no è dita che il Signour nol vedi pietât di nû [...] al sa cuant amour che al ni strens a chistu nustri paisut spierdût tal mont"
da "I Turcs tal Friûl" di Pier Paolo Pasolini
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Meti cdn. o alc tun lûc stret sfuarçant par che al jentri (ancje fig.)
sinonimi
fracâ
esempi
"strenzi i vistîts te valîs"
"Diu no si po strenzilu tal nestri cjâf"
da "Vieri e gnûf" di Pieri Piçul
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Fasint un svolt o passant un veicul, cjapâ une traietorie che e je masse dongje de bande didentri dal svolt o masse dongje di chel altri veicul (ancje ass.)
sinonimi
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Fâ plui strent
sinonimi
ridusi, setâ, stretâ
esempi
"mi rangji a fâ ancje lavoruts di sartorie, tal limit dal pussibil: scurtâ bregons, cambiâ cernieris, strenzi, slargjâ"
da "Tania Cassutti, “Il fier di gugje”" di Marta Vezzi
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Meti in struc, sintetizâ (fig.)
sinonimi
riassumi, sintetizâ, staronzâ, strucâ
esempi
"o podaressin fâ un discors lunc come la fam; ma o cirarìn di strenzilu in pocjis peraulis"
da "Iresponsabilitât" di Josef Marchet
strenzi v.tr.
(stren-zi)
Inviâ un rapuart tra personis o ents, istituzions e v.i., in gjenar mutuâl (fig.)
sinonimi
esempi
"[Giulio Camillo] a Vignesie, al jentre tal circul dai Asolani, e al strenç rapuarts di amicizie cun Pietro Bembo, Pietro Aretino, Tiziano Vecellio"
da "Il brevet" di Mario Turello
"une traduzion e covente ancje par strenzi un leam tra lenghis e culturis"
da "Note dal curadôr ae traduzion dal Infier di Dante" di Sandri Carrozzo
strenzi v.tr.
(stren-zi)
[TS] (gastr.) Fâ deventâ plui fis, plui penç
sinonimi
infissî
esempi
"strenzi il tocj"
proverbi
"cui che trop al abrace nuie nol strenç"
Torna in Cima
Torna in Cima