Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
ridurre
torne indaûr

bilengâl

ridurre v.tr.
  • 1a

    v.tr. strenzi Copie

    (concentrâ alc cusinantlu)
    ridurre il sugo = strenzi oppure suiâ il tocj

    v.tr. taiâ, sbassâ, ridusi Copie

    (sbassâ di cuantitât, di numar)
    ridurre il numero dei visitatori = taiâ oppure sbassâ il numar dai visitadôrs

    v.tr. scurtâ, ridusi, impiçulî Copie

    [FO] (puartâ a une dimension minôr, fâ plui piçul, mancul larc)
    ridurre un articolo di giornale troppo lungo = scurtâ un articul di gjornâl masse lunc
  • 1b

    v.tr. calâ, sbassâ, ridusi Copie

    [FO] (fâ che al sei mancul fuart, mancul intens)
    ridurre il volume dello stereo = sbassâ il volum dal stereo
    ridurre la velocità dell'auto = sbassâ la velocitât dal automobil

    v.tr. taiâ, ridusi, tignî jù Copie

    (fâ che al sei di mancul)
    ridurre le spese di viaggio = taiâ lis spesis dal viaç
  • 1c

    v.tr. ridusi Copie

    [TS] mat. (semplificâ lis espressions matematichis, tant che sumâ i monomis simii, dividi numeradôr e denominadôr di frazions pai stes divisôrs comuns)
  • 1d

    v.tr. ridusi Copie

    [TS] mar. (sbassâ il numars des velis bordadis)
  • 2a

    v.tr. butâ, meti, mandâ, ridusi Copie

    [FO] (metût denant di un complement, spec. cun 'in' o 'a', trasformâ)
    ridurre in pezzi un vaso = butâ in tocs un vâs
    ridurre un sasso in polvere = ridusi un clap in polvar

    v.tr. butâ, meti, mandâ, ridusi Copie

    (puartâ a une cierte cundizion, soredut negative)
    ridurre in fin di vita = butâ a fîl di muart
    ridurre la gente alla fame = ridusi ae fam la int

    v.tr. fâ, ridusi Copie

    (denant di un complement predicatîf)
    ridurre il campo un immondezzaio = ridusi il cjamp un scovaçâr
  • 2b

    v.tr. obleâ, ridusi, sfuarçâ Copie

    [CO] (sburtâ a un compuartament o a une condote negative, spec. cu la fuarce)
    ridurre a rubare = obleâ a robâ
  • 3a

    v.tr. rangjâ, mudâ Copie

    [CO] (trasformâ, adatâ a un ûs diviers)
    ridurre un ramo in un paletto = rangjâ un ramaç intun palet
    ridurre una camicia a straccio per la polvere = rangjâ une cjamese in peçot par polvar
  • 3b

    v.tr. ridusi, mudâ Copie

    [CO] (tornâ a scrivi un test intun altri gjenar o forme)
    ridurre un romanzo a racconto per bambini = ridusi un romanç intune storie par fruts
    ridurre una poesia in musica = ridusi une poesie in musiche

    v.tr. rangjâ, ridusi Copie

    [TS] mus. (justâ une partidure di musiche par che e puedi sei eseguide di un ciert strument)
    la parte è ridotta per archi = la part e je ridote par arcs
  • 4a

    v.tr. ridusi, fâ tornâ Copie

    [CO] (tornâ a puartâ ae cundizion di prin o a chê che si vûl)
    ridurre un uomo alla ragione = ridusi un om intai sintiments
    ridurre una piazza sporca a luogo pulito = fâ tornâ une place sporcje un lûc net
  • 4b

    v.tr. riferî, ripuartâ Copie

    [CO] (tornâ sù, lâ ae cause)
    ridurre un evento alla sua origine = riferî une vicende ae sô origjin
  • 5

    v.tr. ridusi Copie

    [TS] chir. (tornâ a meti un orghin in cundizions normâls)
    ridurre un'ernia = ridusi une ernie
  • 6

    v.tr. ridusi Copie

    [TS] chim. (fâ che e sucedi une reazion di riduzion, ven a stâi, gjavâ ossigjen a un compuest)
  • 7

    v.tr. ridusi Copie

    [TS] mat. (eseguî operazions par vê la forme plui semplificade di une espression matematiche, lavorant su sumis di monomis, frazions e ecuazions)
  • 8

    v.tr. passâ, ridusi Copie

    [CO], [TS] metrol. (fâ passâ un numar di une unitât di misure a chê altre o metilu intun sisteme di misure diferent)
    ridurre da galloni a litri = passâ di galons a litris
    ridurre da metri a braccia = ridusi di metris a braçs

locuzions

    ridurre a brandelli
  • [CO] (cjale fare a brandelli)
  • ridurre a zero
  • puartâ a zeroCopie
    [CO] (anulâ un imprest, un strument di misure)
    ridurre a zero la bilancia = puartâ a zero la belance
  • fâ fûr, parâ jù, mandâ a zero, radâ, esaurî, netâCopie
    (distruzi dal dut)
    ridurre a zero il conto corrente = netâ il cont corint ridurre a zero l'energia = esaurî la energjie
  • ridurre ai minimi termini
  • parâ al mancul, parâ pal so manculCopie
    [CO] (fâ deventâ piçul alc)
    ha ridotto ai minimi termini la fiducia che la gente riponeva in lui = al à parât pal so mancul la fiducie che la int e veve par lui
  • meti mâl, ridusi mâlCopie
    (-)
    l'incidente lo ha ridotto ai minimi termini = l'incident lu à metût mâl
  • ridurre al lumicino
  • ridusi ae fin, mandâ in nuie, mandâ sui ultins paradôrsCopie
    [CO] (puartâ ae fin, esaurî)
    ridurre al lumicino i risparmi = mandâ in nuie i sparagns
  • ridusi in fin di vite, mandâ sui ultins paradôrsCopie
    (puartâ dongje de muart)
    la malattia lo ha ridotto al lumicino = la malatie lu à mandât sui ultins paradôrs
  • ridurre al silenzio
  • meti in tasê, fâ tasê, fâ tignî la lenghe in bocje, fâ tignî la lenghe a cjase, cidinâCopie
    [CO] (no fâ fevelâ cdn., fâlu tasê)
    ridurre al silenzio una persona = cidinâ une persone
  • ridurre all'osso
  • strenzi plui che si puesCopie
    [CO] (ridusi plui che si pues)
    la crisi lo ha costretto a ridurre all'osso le spese = la crisi lu à obleât a strenzi lis spesis plui che si pues
  • ridurre in briciole
  • parâ a fruçons, butâ a fruçons, fruçâ, masanâ, sminuçâCopie
    [CO], [TS] (fâ che al sei in tocuts)
    ridurre in briciole un pezzo di pane = parâ a fruçons un toc di pan
  • ridurre in cenere
  • brusâ, mandâ in fumCopie
    [CO] (brusâ)
  • brusâCopie
    [CO] (finî dal dut)
    ha ridotto in cenere un'eredità = al à brusade une ereditât
  • dâ il fumCopie
    [CO] (bati dal dut)
    hanno ridotto in cenere tutti gli altri concorrenti = a àn dât il fum a ducj chei altris concorints
  • ridurre in frantumi
  • [CO] (cjale mandare in pezzi)
  • ridurre in poltiglia
  • mandâ in flics, smacaiâ, mandâ in fertaie, ridusi in çançarelis, sfracaiâCopie
    [CO] (fâ deventâ alc une pastele o minût tant che il polvar)
    ridurre in poltiglia le mele = ridusi i miluçs in çançarelis
  • sfracaiâ, cuinçâCopie
    (ridusi cdn. malementri par vêlu pestât une vore)
    ha esagerato a picchiarlo, lo ha ridotto in poltiglia = al à esagjerât a pacâlu, lu à sfracaiât

monolengâl

ridusi v.tr.
(ri-du-si)
Puartâ a une dimension, misure, cuantitât, intensitât plui piçule
sinonims
esemplis
"si jere rivâts a ridusi in progression il numar dal personâl, fin a lassânt dome doi di lôr"
gjavât fûr di "Kebar krossè" di Stiefin Morat
"a partî dai prins agns '80, si è rivâts a ridusi une vore lis emissions in atmosfere di solfar"
gjavât fûr di "Clime e incuinament: prime l'ûf o la gjaline?" di Dario Bianchini Giaiotti, Fulvio Stel
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
Fâ che alc al cambii di forme, consistence e sim.
sinonims
esemplis
"lessâ lis fueis di guselâr in aghe salade, passâlis pe passadorie di cusine, ridusintlis in purè"
gjavât fûr di "Jerbis salvadiis inte cusine furlane" di Giorgio Pascoli
"Zebec al veve sudât sanc par butâ jù un cjastinâr [...] par seâlu e sclapâlu, par strissinâlu fûr dal bosc [...] par ridusilu in sclops e par meti in tasse, tal ultin, i sclops"
gjavât fûr di "Zebec" di Meni Ucel
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
Puartâ a un ciert compuartament
sinonims
costrenzi, indusi, convinci, puartâ, pleâ
esemplis
"nissun al fo bon da ridusi il vecju a tornâ jù ta la vila"
gjavât fûr di "La aga di Plan da li steli" di Novella Cantarutti
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
Tornâ a scrivi un test intun altri gjenar o forme
sinonims
esemplis
"par ridusi in forme resonade e coerente ce che nus mandin i nestris amîs, nus tocje par solit di tornâ a scrivi dut di plante fûr"
gjavât fûr di "Dome un rimiedi par salvâ il furlan: insegnâlu tes scuelis" di Josef Marchet
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
[TS] (chir.) Tornâ a meti un orghin in cundizions normâls
esemplis
"ridusi une ernie"
"ridusi une frature"
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
[TS] (chim.) Fâ che e sucedi une reazion di riduzion, ven a stâi, gjavâ ossigjen a un compuest (ancje ass.)
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
[TS] (mat.) Eseguî operazions par vê la forme plui semplificade di une espression matematiche, lavorant su sumis di monomis, frazions e ecuazions
ridusi v.tr.
(ri-du-si)
[TS] (metrol.) Fâ passâ un numar di une unitât di misure a chê altre o metilu intun sisteme di misure diferent
sinonims
torne sù
torne sù