Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
spuntare
torne indaûr

bilengâl

spuntare v.tr., v.intr.
  • 1a

    v.tr. dispontâ Copie

    [FO] (crevâ o taiâ la ponte di alc)
    spuntare una matita = dispontâ un lapis
  • 1b

    v.tr. cuinçâ, scurtâ, cimâ, dispedâ Copie

    [FO] (scurtâ un tic taiant la ponte o lis pontis)
    spuntare i capelli = scurtâ i cjavei
    spuntare i meli = cjastrâ i miluçârs
    spuntare le viti = cuinçâ lis vîts
    spuntare un albero = cimâ un arbul
  • 2a

    v.tr. passâ, discrosâ Copie

    [FO] (superâ, passâ)
    spuntare un intoppo = discrosâ un intop
    spuntare uno scoglio = passâ un crust
  • 3

    v.intr. butâ fûr, dâ fûr Copie

    [FO] (meti fûr la ponte)
    pochi giorni fa gli sono spuntati i primi dentini = za cualchi dì i àn dât fûr i prins dintuts

    v.intr. menâ, butâ, butâ fûr, dâ fûr, vignî fûr Copie

    (nassi, vignî fûr)
    durante la primavera spuntano le gemme = in timp di vierte a vegnin fûr oppure a butin fûr i butui
    l'erba comincia a spuntare = la jerbe e scomence a dâ fûr oppure a menâ
  • 4a

    v.intr. comparî, saltâ fûr Copie

    [FO] (scomençâ a formâsi, o a comparî)
    e d'un tratto sul suo viso è spuntato un sorriso = e a colp su la sô muse al è saltât fûr oppure al è comparît un riduç
  • 4b

    v.intr. nassi, jevâ, cricâ Copie

    [FO] (dal soreli, de lune des stelis o di altri, vignî sù)
    da quella parte sta spuntando la luna = di chê bande e je daûr a jevâ sù la lune
    spunta il giorno = al criche il dì
  • 5

    v.intr. saltâ fûr Copie

    [FO] (saltâ fûr a colp)
    il gatto è spuntato da sotto il letto = il gjat al è saltât fûr di sot dal jet
  • 6

    v.intr. vê sponte Copie

    [TS] enol. (dite di vin, che al scomence a cjapâ di garp)

locuzions

    spuntare un buon prezzo
  • comprâ a presit, vê a bon pat, gjavâ un bon presitCopie
    [CO] (cuistâ a bon presit, daspò di vê contratât)
    sono riuscito a spuntare un buon prezzo = o ai rivât a comprâ a presit
  • spuntare un prezzo
  • segnâ un presi, marcâ un presiCopie
    [CO], [TS] fin. (tal lengaç de borse, rivâ a une cuotazion cuntun presi otimâl)
    ha spuntato un prezzo ottimo sui titoli = al à segnât un presit plui che bon sui titui

monolengâl

jevâ v.tr.
(je-vâ)
Puartâ adalt o fâ stâ sù, adalt o in posizion verticâl
sinonims
esemplis
"si infrontave cu lis gjambis a larc, al jevave il Crist une altre volte, si inviave [...], al rivave, di bessôl, a picjâlu ogni volte tal so puest"
gjavât fûr di "Vigji Strassanît" di Riedo Pup
Viôt ancje: levâ
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Sveâ, fâ che cdn. nol stedi plui a durmî
sinonims
esemplis
"la piçule o voi a jevâle jo, e tu no stâ lâ sù a dismovile"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Puartâ vie cdn.
sinonims
esemplis
"cuant che il plevan e il muini a son passâts pal borc par lâ a jevâ la muarte, no àn incuintrât un cjan"
gjavât fûr di "La int" di Pieri Menis
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Fâ che alc al vegni sù di tiere, al svoli
sinonims
burî, burî sù, tirâ sù
esemplis
"al jere un sec e un polvar che la int te strade a cjaminavin fof jevant a ogni pas nûi di pulvin"
gjavât fûr di "Come tai romançs" di Alan Brusini
jevâ v.tr.
(je-vâ)
[TS] (venat.) Di cjan di cjace, cjatâ un uciel e fâ che al svoli in maniere che il cjaçadôr al puedi trai (ancje ass.)
sinonims
burî, burî sù, burî fûr
esemplis
"al è un cjan che nol vâl nuie par jevâ"
gjavât fûr di "Il Nuovo Pirona" di Giulio Andrea Pirona, Ercole Carletti, Giovanni Battista Corgnali
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Tignî insù
sinonims
esemplis
"i vosave come a un cjan e al jevave la man par aiar come il cjastì di Diu su Caìn"
gjavât fûr di "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
"i ôcs a jevavin dome il cjâf e a cjalavin in sbighet, cence pôre"
gjavât fûr di "I ôcs di Miute" di Maria Forte
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Dî, pronunziâ con solenitât o daûr di une musiche
sinonims
esemplis
"dut il mont al jevi il cjant al Signôr trê voltis sant"
gjavât fûr di "Domenie II "vie pal an"" di Glesie Furlane
jevâ v.tr.
(je-vâ)
[BF] Judâ a nassi un frut
sinonims
esemplis
"cui lui aie jevât chest frut"
gjavât fûr di "Storiutis di îr e di vuê" di Maria Gioitti del Monaco
jevâ v.tr.
(je-vâ)
Fâ nassi, cressi, fâ in mût che si sintin i efiets di alc (fig.)
sinonims
esemplis
"o ai jevade la cuistion e ur ai fate la mê propueste"
gjavât fûr di "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Tirâsi sù impins
esemplis
"[l'avocat che al jere sentât] al jeve, si volte viers dal procuradôr"
gjavât fûr di "Vieri e gnûf" di Pieri Piçul
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Dal soreli, de lune e di altris cuarps celescj, vignî sù de linie dal orizont
esemplis
"cuant che al criche il dì, il soreli al jeve par ducj"
gjavât fûr di "Storie di Min" di Ivano Urli
"je jevade la biele stele, / son trê oris devant dì. / Sdrindulaitle chê bambinute / che si torni a indurmidî"
gjavât fûr di "" di Popolâr
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Di uciei, tacâ a svolâ
sinonims
partî, petâ il svol, jevâsi, jevâ il svol
esemplis
"i sturnei a jevin in cîl a scjaps une vore grancj"
"lui al ti netave di polvar jeurs e cuais e parfin i becanots tal palût che a jevin sù a vueu come fusetis strambis"
gjavât fûr di "Par stradis lungjis" di Alan Brusini
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Di alc di imateriâl, nassi, deventâ plui grant, fâ sintî il so pês e v.i. (fig.)
esemplis
"al vûl plui impegn par fâ jevâ il turisim intal Friûl de Alte"
gjavât fûr di "Grancj events sì, ma al vûl plui impegn par fâ jevâ il turisim intal Friûl de Alte" di Redazion La Patrie dal Friûl
"a jevavin tes bancjis i conts des Compagniis"
gjavât fûr di "La lune te stele" di Gianfranco Pellegrini
jevâ v.intr.
(je-vâ)
Cressi di volum pe fermentazion produsude dal levan
sinonims
cressi, dâ sù, sglonfâsi
esemplis
"la Not dai Muarts a ere une femine che a veve metût a jevâ il pan di forn (pan di cjase), cirche dîs pans e intant a ere vignude miezenot"
gjavât fûr di "A trei pas di distance..." di Manuela Quaglia
jevâ v.tr.
(je-vâ)
[BF] Tirâ vie,
esemplis
"buliva il mâr plui furiôs, la aria no veva riten. [...] Si derin premura i doi umin di calâ chel straç [di vele] e jevâ il pâl che tigniva lûc di arbul [de barcje]"
gjavât fûr di "Il me paîs" di Federigo Comelli
"e fasint a madame un compliment / da lis spalis i jeve il tabarin"
gjavât fûr di "Pronostic del 1827" di Pieri Çorut
"se al cjatave une buine cristiane ur varès jevât tancj fastidis"
gjavât fûr di "Cjase di Dalban" di Maria Forte
detulis
"cui che al jeve al piert la siele, cui che si sente si comede"
"il soreli al jeve par ducj"
"il soreli al jeve pardut"
"jeve solt e sente bêç"
"nol conte jevâ adore, baste rivâ su la ore"
"se a Sant Bartolomiu al jeve il soreli clâr, o vin zulugne prin dai Sants"
torne sù
torne sù