Hai cercato la parola
Hai cercato la parola
tirare
Torna indietro

bilingue

tirare ,
  • 1

    v.tr. tirâ Copia

    (des peraulis, puartâ un discors pes lungjis)
    poi, si sa, una parola tira l'altra... = po, si sa, une peraule e tire chê altre...

    v.intr. tirâ dilunc Copia

    [FO] (lâ indenant)
    tiriamo avanti! = tirìn dilunc!

    v.tr. tirâ Copia

    [FO] (movi alc o cdn. par vêlu dongje)
    non sto a tirare nessuno per la giacca = no tiri pe gjachete nissun

    v.tr. tirâ Copia

    (di alc, fâ vignî voie ancjemò di alc de stesse sorte)
    una ciliegia tira l'altra = une cjariese e tire chê altre
  • 2

    v.tr. tirâ, trai Copia

    [FO] (butâ)
    tirare sassi = tirâ claps

    v.tr. tirâ Copia

    (tal balon, indreçâ la bale te puarte de scuadre aversarie)
    non hanno neanche mai tentato di tirare in porta = no àn nancje mai provât a tirâ in puarte

    v.tr. molâ, petâ Copia

    (dâ cun fuarce)
    gli tirò una sberla = i petà un pataf
    tirare calci = molâ pans

    v.tr. trai Copia

    (sbarâ)
    tirare un colpo = trai un colp

    v.tr. trai Copia

    (butâ i dadui par zuiâ)
    tira il dado = trai il dadul

    v.tr. tirâ jù Copia

    (dî fûr di rabiôs)
    smettila di tirare bestemmie = finissile di tirâ jù mocui

    v.intr. butâ, tirâ Copia

    (di colôr, svicinâsi a un colôr di riferiment)
    è un arancione che tende al giallo = al è un colôr naranç che al bute sul zâl

    v.intr. smicjâ Copia

    [FO] (volê alc tant che ogjet di desideri)
    quella tira solo alla carriera = chê e tire dome ae cariere
  • 3

    v.tr. tirâ Copia

    [FO] (tindi alc par che al sei dret o vualîf)
    tira quel lenzuolo = tire chel bleon
    tirare la corda dell'arco = tirâ la cuarde dal arc

    v.tr. tirâ Copia

    (di une rie, segnâle)
    tirare una riga per dividere la pagina = tirâ une rie par dividi la pagjine
  • 3a

    v.intr. jessi, vê passion Copia

    [FO] (preferî)
    tira più per le lettere che per le scienze = al è plui oppure al à plui passion pes letaris che pes siencis
  • 3b

    v.intr. tirâ Copia

    [FO] (vê atrative)
    una trasmissione che tira = un program che al tire
  • 3c

    v.intr. lâ Copia

    [FO] (di un prodot in cumierç, vê sucès, jessi vendût ben)
    oggi quello è l'articolo che tira di più = chel al è cumò l'articul che al va di plui
  • 4

    v.intr. soflâ, tirâ, svintâ Copia

    [FO] (passâ dal aiar cuntune cierte fuarce)
    oggi tira la bora = vuê e sofle la buere

    v.intr. tirâ Copia

    (di situazion, jessi intune cierte maniere)
    non si capisce che aria tira = no si capìs ce aiar che al tire

    v.intr. tirâ Copia

    (fâ passâ il fum)
    queste sigarette non tirano bene = chei spagnolets ca no tirin ben

    v.tr. tirâ, vê Copia

    (vê reon)
    abbiamo tirato partito da ciò = o vin vût un util di chest oppure chest nus à reonât

    v.tr. tirâ, trai Copia

    [FO] (fâ deduzion)
    tirare le conseguenze = trai lis consecuencis
  • 5

    v.intr. tirâ Copia

    [FO] (di vistiaris o altris robis, strenzi)
    quella cintura mi tira troppo = chê cengle mi tire masse

    v.intr. tirâ Copia

    (de piel, jessi o someâ in tension)

    v.tr. sburtâ Copia

    (fâ persuasion)

    v.tr. clamâ, tirâ Copia

    [FO] (fâ vignî)
    tira in casa sempre gente nuova = al tire dongje simpri int gnove
  • 6

    v.intr. tirâ Copia

    [FO] (tratâ par vê un scont)
    ha la mania di tirare sempre sul prezzo = al à simpri chê di tirâ sul presit

    v.tr. tirâ sù Copia

    [CO] (tirâ a pet droghis in polvar)
    tirare coca = tirâ sù coche
  • 7

    v.tr. stampâ Copia

    [CO] (mandâ fûr)
    quante copie si tirano di questo giornale? = tropis copiis si stampino di chest gjornâl?
  • 8

    v.tr. tirâ Copia

    [TS] (tal ciclisim, passâ denant dal grup e condizionâ la corse)
    è proprio lui a tirare il gruppo? = isal lui che al tire il grup?
  • 9

    v.tr. tirâ Copia

    [TS] (puartâ a bon un tocj cueìntlu a planc)

locuzioni

    farsi tirare
  • fâsi freâ la panze, fâsi fâ la bielevoie, fâsi tirâCopia
    [CO] (fâsi ingolosî)
  • fâsi tirâCopia
    [TS] (tes corsis di bici o moto, tatiche di stâ daûr di un concorint)
    si è fatto tirare la volata = si à fat tirâ la volade
  • tirare a campare
  • tirâ dilunc, tignî bot, tignî dûr, lâ dilunc, tirâ indenant, la indenant, tirâle indenant, tirâ indevant, tirâle indevant, campizâleCopia
    [CO] (vivi a la mancul piês)
    non ha progetti e tira a campare = nol à progjets e al tire indenant
  • tirâ dilunc, tignî bot, tignî dûr, lâ dilunc, tirâ indenant, la indenant, tirâle indenant, tirâ indevant, tirâle indevant, campizâleCopia
    (fâ alc cence bacilâ masse)
  • tirare a cera
  • passâ cu la cereCopia
    [CO] (lustrâ cu la cere)
    tirare a cera lo studio = passâ cu la cere il mezât
  • tirare a indovinare
  • tirâ a induvinâle, lâ a stimis, lâ a câs, trai a induvinâ, butâle làCopia
    [CO] (cirî di induvinâ)
    la risposta era corretta ma secondo me ha tirato a indovinare = la rispueste e jere juste ma par me al è lât a câs
  • tirare a lucido
  • tirâ a lustri, lustrâ, fâ vignî un spieliCopia
    [CO] (fâ deventâ biel slusint)
    ha tirato a lucido la casa = al à lustrade la cjase
  • tirare a lustro
  • [CO] (vedi tirare a lucido)
  • tirare a sorte
  • [CO] (vedi estrarre a sorte)
  • tirare al quattrino
  • tirâle sui bêçsCopia
    [CO] (jessi une vore seneôs di bêçs)
  • tirare avanti
  • lâ indevant, la indenant, vêle dure, vê ce fâ a lâ indenant, vê cif e çaf a lâ indenant, vê ce fâ a lâ indevant, vê cif e çaf a lâ indevant, campâse, scampizâ, campâle, vivuçâCopia
    [CO] (vêle dure a lâ indenant)
    tira avanti come può = al va indenant cemût che al rive
  • tignî sù, lâ dilunc, lâ indevant, la indenant, tirâle indenant, tirâle indevantCopia
    [CO] (lâ indenant a fâ simpri chê robe)
    ha tirato avanti con quel discorso per un'ora = al à tignût sù chel discors par une ore
  • tirare coi denti
  • tirâ, tirâ cui dincj, tirâ pai cjaveiCopia
    [CO] (sostignî alc che nol à sens)
    le tue ipotesi sono tirate coi denti = chês tôs ipotesis a son tiradis pai cjavei
  • tirare dalla propria parte
  • tirâ de sô bande, tirâ de sô, puartâ de sô bande, puartâ de sô, tirâ a so pro, tirâ a so favôrCopia
    [CO] (cuistâsi aleâts)
    è riuscito a tirare la maggioranza dalla sua parte = al è rivât a tirâ de sô bande la maiorance
  • tirare di boxe
  • tirâ di boxe, pugnâCopia
    [CO] (praticâ il sport de boxe)
    una palestra per tirare di boxe = une palestre par tirâ di boxe
  • tirare di scherma
  • tirâ di scherme, fâ di schermeCopia
    [CO] (praticâ il sport de scherme)
    tira di scherma da dieci anni = al tire di scherme di dîs agns
  • tirare dietro
  • butâ te schene, tirâ daûr, tirâ te scheneCopia
    [CO] (vendi a bas presit pûr di vendi)
    ormai quei modelli te li tirano dietro = aromai chei modei alì tai tirin te schene
  • tirare diritto
  • [CO] (vedi tirare dritto)
  • tirare dritto
  • lâ indenant dret, lâ dret pe sô stradeCopia
    (cjalâ dret a un fin)
  • tirâ dilunc, lâ dret, lâ indenant pe sô strade, lâ dret pe sô strade, tirâ dretCopia
    [CO] (lâ dilunc pe sô strade)
  • tirare fuori
  • tirâ fûrCopia
    [CO] (gjavâ fûr di alc)
    tirare fuori i soldi = tirâ fûr i bêçs tirare fuori la biancheria dal cassetto = tirâ fûr la blancjarie dal scansel
  • gjavâ fûr, tirâ fûrCopia
    [CO] (fâ dî, fâ confessâ)
    tirare fuori a qualcuno la verità = tirâ fûr oppure gjavâ fûr a cualchidun la veretât
  • molâ fûr, tirâ fûrCopia
    [CO] (dî ce che si pense, pandi)
    tira fuori quello che stai progettando = tire fûr oppure mole fûr ce che tu sês daûr a progjetâ
  • tirare fuori gli artigli
  • [CO], [TS] (vedi tirare fuori le unghie)
  • tirare fuori le unghie
  • meti fûr lis sgrifis, scussâ i dincjCopia
    [CO] (pandi agressivitât)
  • tirare giorno
  • [CO] (vedi tirare mattina)
  • tirare giù
  • tirâ jù, molâ jù, da jù, sbassâCopia
    [CO] (calâ)
    tirare giù la serranda = molâ jù la persiane
  • butâ jù, fâ colâ, strucjâ, ribaltâCopia
    [CO] (butâ alc dal alt al bas)
  • tirâ jùCopia
    [CO] (cjoli alc che si cjate adalt)
    tirare giù un libro dallo scaffale = tirâ jù un libri de scansie
  • butâ jù, parâ jùCopia
    [CO] (gloti)
    ha tirato giù quattro bicchieri di vino = al à parât jù cuatri tais di vin
  • butâ jù, tirâ vieCopia
    [CO] (fâ un lavôr in premure)
  • tirare gli orecchi
  • tirâ lis orelis, dâ une tirade di orelis, dâ une remenade, remenâ, dâ une tabacade, fâ une paterne, fâ un paternâl, fâ la paternâl, sunâ uns cuatri, fâ osservazion, dâ une petenade, petenâCopia
    [CO] (cridâ)
    ha fatto bene a tirargli un po' gli orecchi = al à fat ben a sunâi uns cuatri
  • tirare i remi in barca
  • metile vie, tirâ i rems in barcje, molâ çus e vergonsCopia
    [CO] (finî une ativitât)
    dopo tanti anni di attività ha deciso di tirare i remi in barca = daspò di tancj agns di ativitât al à stabilît di tirâ i rems in barcje
  • tirare il collo
  • tirâ il cuel, stuarzi il cuel, slungjâ il cuelCopia
    [CO] (copâ, pal plui poleçs, tirant il cuel)
    tirare il collo ad un pollo = slungjâ il cuel a un poleç torcere il collo ad una gallina = stuarzi il cuel a une gjaline
  • tirare il fiato
  • tirâ flât, podê respirâCopia
    [CO] (vê un moment di polse, di padin; sintî un pôc di solêf)
  • tirâ flât, trai flâtCopia
    [CO] (respirâ)
  • tirare in ballo
  • tirâ dentri, tirâ in balCopia
    [CO] (cjapâ dentri cdn. intune cuistion)
    perché dovete tirarmi sempre in ballo? = parcè vêso di tirâmi dentri simpri me?
  • tirâ fûr, fâ vignî fûr, tirâ in bal, tirâ in taule, puartâ in taule, meti in plat, puartâ in platCopia
    (tirâ dentri un argoment intun discors)
    quando non sa come rispondere tira in ballo un nuovo argomento = cuant che nol sa ce rispuindi al puarte in taule un argoment gnûf
  • tirare in lungo
  • puartâ pes lungjis, menâ in lunc, puartâ in lunc, mandâ pes calendis, menâ il cjar pal agâr, mandâ pes lungjis, tirâ pes lungjisCopia
    [CO] (intardâ un timp che si veve previodût)
    tirava in lungo i suoi lavori = al tirave pes lungjis i siei lavôrs
  • tirare in secco
  • tirâ in sec, tirâ a sec, tirâ sul sutCopia
    [CO] (tirâ une nâf o une barcje fûr da la aghe)
  • tirare l'acqua
  • tirâ la agheCopia
    [CO] (molâ jù la aghe dal vâs dal gabinet par netâ vie i bisugns)
  • tirare l'acqua al proprio mulino
  • tirâ la aghe al so mulin, scovâ dome denant de sô puarte, trai vantaçCopia
    [CO] (cirî di fâ l'interès propri profitant di une situazion)
    non gli permetterò di tirare solo l'acqua al suo mulino = no lu lassarai di scovâ dome denant de sô puarte oppure di trai vantaç puoi starne certo, tirerà l'acqua al suo mulino = tu puedis stâ sigûr, al tirarà la aghe al so mulin
  • tirare l'alba
  • gnotolâ, stâ sù fintremai dì, fâ la gnotoladeCopia
    [CO] (stâ sù dute la gnot)
    durante l'estate a volte tira l'alba in discoteca = vie pal Istât des voltis al fâs la gnotolade in discoteche
  • tirare la carretta
  • tirâ la carete, tirâ la briscje, fâ il musCopia
    (lavorâ un grum)
    tocca sempre a me tirare la carretta = mi tocje simpri a mi di tirâ la briscje
  • tirâ la carete, tirâ la briscjeCopia
    [CO] (vivuçâ)
  • tirare la carriola
  • [CO] (vedi tirare la carretta)
  • tirare la cinghia
  • gloti a strent, mangjâle sutile, tirâ la coree, tirâleCopia
    [CO] (campâle magre)
    vista la situazione dovremo tirare la cinghia = viodude la situazion o varìn di tirâ la coree
  • tirare la coda al diavolo
  • tirâ la cengle, meti i dincj su la gratule, gloti a strent, mangjâle sutile, tirâ la coree, tirâleCopia
    [CO] (vivi di puar o in dificoltât)
  • tirare la corda
  • tirâ a ciment, tirâle masse, stiçâCopia
    [CO] (creâ tension)
  • tirare la volata
  • tirâ la svolade, tirâ la volade, meti dut, vierzi la strade, vierzi il troiCopia
    [CO] (sacrificâsi par mandâ indenant un altri)
    è stato il padre che lo ha aiutato e gli ha tirato la volata = al è stât il pari che lu à judât e che i à tirade la volade oppure che i à viert il troi
  • tirâ la svolade, tirâ la voladeCopia
    [TS] (vierzi la stade a cdn. tes garis di bici)
  • tirare le cuoia
  • tirâ i sghirets, tirâ il pît, tirâ sù i scarpets, tirâ sù i stivâi, lâ su la bree, tirâ la gjambeCopia
    [CO] (murî)
  • tirare le fila
  • rivâ insom, fâ il struc, meti il tapon, tirâ incà il cjaveçCopia
    [CO] (cirî di sierâ un discors, un afâr e v.i.)
    tirare le fila della questione = meti il tapon ae cuistion
  • tirare le somme
  • fâ i contsCopia
    (fâ un belanç, calcolâ i risultâts di alc)
    tirando le somme risulta che è andata anche bene = a fâ i conts al ven fûr che e je lade ancje ben
  • fâ i contsCopia
    [CO] (rivâ ae conclusion di une discussion o, ancje, di une ativitât)
    adesso proviamo a tirare le somme di tutto quello che abbiamo detto = cumò viodìn di fâ i conts di dut ce che o vin dite tirare le somme dopo un periodo di prova = fâ i conts daspò di une dade di timp di prove
  • tirare mattina
  • fâ gnotolade, fâ vignî matine, fâ vignî dì, fâ vignî buinore, stâ sù dute la gnotCopia
    [CO] (stâ sù a divertîsi fin tart)
  • tirare notte
  • stâ sù dute la gnot, fâ straorisCopia
    [CO] (stâ sù fin tart)
    tira notte per studiare = al fâs straoris a studiâ
  • tirare per i capelli
  • tirâ pai cjaveiCopia
    (sfuarçâ)
    un paragone tirato per i capelli = un paragon tirât pai cjavei una tesi tirata per i capelli = une tesi tirade pai cjavei
  • tirâ pai cjaveiCopia
    [CO] (obleâ cdn. a fâ alc)
    l'ho tirato per i capelli in questo lavoro = lu ai tirât pai cjavei in chest lavôr
  • tirare per le lunghe
  • [CO] (vedi tirare in lungo)
  • tirare sera
  • fâ vignî gnot, passâ la zornadeCopia
    [CO] (fâ passâ la zornade cence fâ nuie)
    ha tirato sera gironzolando per la città = al à fate vignî gnot torzeonant pe citât
  • tirare su
  • tirâ suCopia
    [CO] (movi di jù insù)
    tira su quella saracinesca = tire sù chê persiane
  • tirâ suCopia
    (aspirâ la mucositât dal nâs)
  • tirâ suCopia
    (dai cjavei, petenâju sù)
  • tirâ su, arlevâCopia
    [TS] (educâ)
    i figli bisogna saperli tirare su = i fîs i vûl savûts tirâ sù
  • dreçâ sù, tirâ su, fa sùCopia
    [CO], [TS] (costruî)
    qui vogliono tirare su due condomini = ca a àn voie di tirâ sù doi condominis
  • tirâ su, rinfrancjâCopia
    [CO] (dâ spirt)
    la tua visita lo ha un po' tirato su = la tô visite lu à tirât sù un pôc
  • tirare tardi
  • tirâle lungje, fâ tart, stâ sù fin tartCopia
    [CO] (stâ sveât fin tart)
    il sabato tirano tardi = la sabide di sere le tirin lungje
  • tirare un sospiro di sollievo
  • tirâ flât, podê stâ solevât, stâ solevâtCopia
    [CO] (vê padin, liberazion di pinsîrs e preocupazions)
    dopo tanto preoccuparsi ha finalmente tirato un sospiro di sollievo = daspò di tant preocupâsi infin al à podût stâ solevât
  • tirare vento
  • sbuerâ, svintâ, vintâCopia
    [CO] (-)
  • tirare via
  • tirâ jù, gjavâ vie, tirâ vie, mandà jùCopia
    [CO] (gjavâ)
    devo tirare via la macchia dai pantaloni = o ai di mandâ jù la magle dai bregons tira via quel vaso di lì = gjave vie chel vâs di li
  • tirâ dilunc, tirâ vie, lâ diluncCopia
    [CO] (lâ cence fermâsi)
    davanti a casa ha tirato via = denant di cjase al è lât dilunc
  • tirâ vie, disbratâCopia
    [CO] (fâ alc in premure, cence cure)
    tirare via un lavoro = disbratâ un lavôr

monolingue

butâ v.tr.
(bu-tâ)
Fâ che alc che si tignive in man al svoli o al coli, dantji fuarce e molantlu
sinonimi
esempi
"a vevin butât un clap tai scûrs [dal barcon]. Tal clâr debilut dal cricâ dì, o viôt une ombre jù abàs"
da "La Madone de Pâs" di Maria Forte
"cuant che la strie si inacuarç che a jerin passâts, e bute par tiere un veri di aghe e denant dai fantats al comparìs un grant lât, ce che a podevin cjalâ"
da "Blancje come la nêf" di Andreina Nicoloso Ciceri
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Movi, meti cun slanç, ma cence fâ svolâ o colâ
sinonimi
esempi
"e butave un sial su lis spalis e po dopo, in ponte di pîts, e jesseve sul puiûl"
da "Trê feminis" di Gianni Gregoricchio
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Meti un toc di alc a brusâ, par che la flame e cjapi fuarce
sinonimi
esempi
"butâ un len sul fogolâr"
da "Il dolfin" di Carlo Sgorlon
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Meti alc a cuei inte aghe bulinte
sinonimi
esempi
"tu puedis butâle, la paste, che o rivìn dal moment"
da "SIP" di Laurin Zuan Nardin
"polente: aghe tal cjalderuç (magari di ram), salâ cuant che a bol, si bute la farine dute intun colp; lassâ un moment cence messedâ, po si fâs la crous cul mescul"
da "Cucina della Carnia cence pretesis" di Melie Artico
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Sburtâ cdn. cun fuarce
sinonimi
esempi
"devant che [in fantat] al rivàs adore [di brincâ Eliseo pal cuel], l'om lu veve biel butât a rodolâsi su la jerbe di un cjamp"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
butâ v.tr.
(bu-tâ)
No tignî plui, eliminâ alc che nol covente
sinonimi
esempi
"lis compostieris a coventaran massime par butâ ce che al vanze de verdure, des pomis e di altris scarts de mense"
da "Progjet didatic sul ricicli alì de Valussi e de D’Orlandi" di Marc Stolf
"cjartis, cjartis che a Carlin no i disevin nuie; robe di butâ tal ledan o di brusâ"
da "Chei di Muraie" di Pieri Menis
"i soldâts a jerin ducj scjampâts pai cjamps butant il fusîl tai fossâi "
da "La cartuline" di Alan Brusini
butâ v.tr.
(bu-tâ)
No tignî cont, no doprâ pal miôr, straçâ
sinonimi
esempi
"butâ une biele ocasion"
"butâ i bêçs dibant"
"no ai timp di butâ"
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Mandâ fûr un licuit o un gas
sinonimi
esempi
" la feride [...] e continuave a butâ sanc come une fontane"
da "Ombris tal infinît" di Carlo Sgorlon
"dâ une voltade e polente che e butave sbufs di fum"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
butâ v.intr.
(bu-tâ)
Di licuit o gas, vignî fûr
esempi
"te ferade, là sot - gaiarin chel cjantâ - / la aghe e bute dal clap, clare come un lusôr"
da "Fontanis" di Marco Maiero
butâ v.tr., v.intr.
(bu-tâ)
Fâ colâ intun stamp un materiâl fondût o licuit, par fâ un ogjet
esempi
"tu pensis ancje a ce che al è Ground Zero e ce che culì al è sucedût. Cuant che o butavin lis fondis, dispès o cjatavin ancjemò rescj umans"
da "Interviste a Manlio Collavino" di Christian Romanin
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Fâ movi la spuele o la navisele dal telâr
esempi
"mê agne Nene de Vedue dut l'Invier e tiesseve te stanzie frede, butant la navisele ca e là"
da "La scuele dai fornasîrs" di Pieri Menis
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Pandi, fâ viodi, sintî une carateristiche tant che une forme, un colôr, un savôr, un odôr e v.i.
sinonimi
esempi
"lis rosis a butin i ultins colôrs, a insiorin la cjase di bilisie"
da "I forescj" di Alan Brusini, Gian Paolo Linda
"lis cjampanis imboreçadis a butavin slacs di sun a fâ plui paîs [pe fieste di Sant Pieri]"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Movi cun slanç une part dal cuarp
esempi
"Toful al butà il cjâf indaûr e al scolà il crichil tun flât"
da "La aghe da pît la cleve" di Dino Virgili
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Voltâ di une cierte bande, intune cierte direzion (fig.)
sinonimi
esempi
"al butave une cjalade su la int ator pe glesie"
da "Zuan Jeremie" di Riedo Pup
"cun chel fâ di furbate i butave cjalons, forsit contentone di sei cjalade intun mût che al vûl dî “sta atente che ai cûr di deventâ mat”"
da "La furlane" di Dolfo Zorzut
butâ v.tr., v.intr.
(bu-tâ)
Meti fûr i butui
sinonimi
cecjâ, menâ
esempi
"i vencjârs a butavin i gjatui cui pluminuts di arint"
da "Cjase di Dalban" di Maria Forte
"il cocolâr ni che al bute ni che al mene e al è ancjemò cui ramaçs inrimpinîts"
da "La rosade di sant Zuan" di Catarine Percude
butâ v.tr., v.intr.
(bu-tâ)
Produsi pomis
sinonimi
fâ, reonâ, rindi
esempi
"ogni arbul che nol bute pomis buinis al sarà taiât e butât tal fûc"
da "Vanzeli di Luche" di
butâ v.tr., v.intr.
(bu-tâ)
Produsi, dâ un vuadagn
sinonimi
rindi, reonâ
esempi
"la zornade i veve butât ben sul marcjât di Cividât"
da "La fogolade dal bosc" di Josef Cjargnel
"al jere un bon lavoradôr ma i timps a jerin chei de semule e no de farine e la farie e butave chel pôc"
da "Aiar di cjase" di Franca Mainardis
"us ai cjatât jo un lavôr che al bute di plui e si fâs mancul fature"
da "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Assegnâ, fâ pesâ une responsabilitât
sinonimi
contizâ, dâ, imputâ, sbolognâ, sgnacâ
esempi
"i Strumîrs a provin a butâ dute la colpe intor di Antoni Savorgnan, ma la inchieste puartade indenant dal delegât di Vignesie, Andrea Loredan, no palese responsabilitâts diretis intal riviel"
da "Il Friûl de Joibe Grasse dal 1511" di Carli Pup
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Proponi
sinonimi
meti, butâ li, butâ là
esempi
"butade la idee, al restà in spiete che si dismovès il jespâr des cuistions"
da "Il figâr dal plevan" di Pieri Menis
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Provâ cence jessi sigûr
sinonimi
olsâ, provâ, provâsi, butâ li, butâ là
esempi
"butâ une rispueste"
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Meti un ciert argoment, une cierte cuistion suntun ciert plan, considerâ intune cierte prospetive
sinonimi
butâle, meti, metile
esempi
"la int dal borc [...] e butave dut sul bêç"
da "La tiere di Lansing" di Maria Forte
butâ v.tr.
(bu-tâ)
Meti intun ciert stât, intune cierte cundizion o situazion (fig.)
esempi
"butâ il Friûl intun doman plen di incognitis scuris e tremendis"
da "Cjalâ plui inlà" di Josef Marchet
"se al vignìs culì a rompi la nestre pâs, a butânus di gnûf te miserie… o savarès ben jo ce che varès di fâ"
da "Resurezion a Pontinie" di Pieri Somede dai Marcs
"dut chel che mi butave intune situazion incierte mi incalmave tes venis une sbisie teribile"
da "Il dolfin" di Carlo Sgorlon
butâ v.intr.
(bu-tâ)
Vê une cierte direzion, soredut vierzisi di une cierte bande
sinonimi
dâ
esempi
"sul denant, al jere il puarton di ingrès che al butave su “via del Lavoro”, come che le vevin clamade par talian dopo vêle mudade di troi tra i cjamps di blave in stradon asfaltât"
da "Delit in vie del Lavoro" di Igor Londero
butâ v.intr.
(bu-tâ)
Pleâsi di une bande
sinonimi
esempi
"si pues strolegâ il futûr [...] cjalant di ce bande che al bute il fum [dal pignarûl]"
da "Nadâl" di Sandri Carrozzo
butâ v.intr.
(bu-tâ)
Cjapâ une cierte ande
esempi
"la zornade no butave ni viers di un cafè, ni viers di un tai"
da "La bandiere di Bertrant" di Franco Marchetta
butâ v.intr.
(bu-tâ)
Svicinâsi a une cierte gradazion di colôr, di savôr e v.i.
sinonimi
esempi
"pêl muiart che al butave a zâl"
da "I ôcs di Miute" di Maria Forte
"i vins che a butin masse sul dolç a stufin"
butâ v.tr.
(bu-tâ)
[BF] Puartâ, traspuartâ
esempi
"rivât a Pordenon o ai cjolt un nauli e mi soi fat butâ a Davian"
da "Il Nuovo Pirona" di Giulio Andrea Pirona, Ercole Carletti, Giovanni Battista Corgnali
"barba, vignît, vi prei, cun la uestra barcja a butâmi fin a Grau"
da "Il me paîs" di Federigo Comelli
proverbi
"il mat al bute il clap tal poç e il savi al scuen gjavâlu"
"in Avrîl si bute la cjalce pal curtîl"
"Sant Zorç si bute la cjalce fûr pe cort"
Torna in Cima
Torna in Cima