Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
uggia
torne indaûr

bilengâl

uggia s.f.
  • 1

    s.f. ombre, ombrene Copie

    [BU] (ombrene dai arbui che e gjave lûs aes plantis che a stan sot)

    s.f. ombre, ombrene Copie

    (scûr, mancjance di lûs)
  • 2

    s.f. malevoie, ombre, mufe Copie

    [CO] (sens di fastidi e di discomut)
    lo studio gli dà uggia = il studi i fâs malevoie

monolengâl

mufe s.f.
(mu-fe)
Formazion sfiliose o magle blancjice, verduline o di altris colôrs, produsude di foncs microscopics su la robe in decomposizion o tocjade de umiditât che e favorìs la proliferazion di chei foncs
esemplis
"si sa che une cjase sierade e patìs, si dissipe; un lûc al à bisugne di sei doprât par mantignîsi san di mufis, di carûi"
gjavât fûr di "Cretevierte" di Roberto Ongaro
""No viodistu che e je dome une bolp muarte?" E jere une bolp dute verde di mufe"
gjavât fûr di "Sense" di Checo Tam
mufe s.f.
(mu-fe)
Timp meteorologjic une vore umit, cun fumate, nûi, sbivicje e v.i. (fig.)
esemplis
"«Cun chest timp, siôr dotôr, tocje stâ atents, vuardâsi des corentiis, dai sbalçs de clime. Viodial? Ca dentri al è un cjalt! E difûr al è un crût e une mufe [...]»"
gjavât fûr di "Tant parom" di Meni Ucel
mufe s.f.
(mu-fe)
Caratar di veglece, di lontanance de modernitât (fig.)
sinonims
lisp, ramatic
esemplis
"la linie e il risultât che a vuelin al è compagn: trasformâ il furlan intune lenghe muarte. Dome che prime le volevin muarte tal ledan: no son rivâts e cumò le vuelin muarte te mufe"
gjavât fûr di "L'Antifurlan" di Sandri Carrozzo
"o soi partît cu la gole di chel disordin creatîf dal Spirt che al bute par aiar lis cjartis plenis di (sante) mufe"
gjavât fûr di "Fîs dal concili" di Antoni Beline
mufe s.f.
(mu-fe)
Sens di fastidi e di discomut, umôr stufadiç (fig.)
sinonims
cagnate, cjativerie, ipocondrie, lubie, nausie, stufe, smare
esemplis
""Dulà mo, Pieri, intindistu di lâ?" i disè il Signôr. "Ma, par passâ vie la mufe, jo disarès, Signôr, di tirâmi tal paîs dei Contents." "Va pûr cun Gjo: baste che tu ti ricuardis di no stâ masse.""
gjavât fûr di "Contents e malcontents" di Catarine Percude
mufe s.f.
(mu-fe)
Ande di superioritât (fig.)
sinonims
puce sot dal nâs, mierde, caghe, scaghe, mafie, albasie, braùre, pofardie
esemplis
"cemût che a mi cjale chê siorine, dal alt al bas, cuant che i si scontrìn a mercjât, o cuant che i voi a messe in parochie, tal so paîs! Se i vedessis cun ce arie di pietât, di mufe... "
gjavât fûr di "A passe la scalmane" di Anute Fabris
detulis
"a stâ fers e ven la mufe"
"amôr cence barufe al sa di mufe"
"ogni biel bal al stufe, ogni bon pan al fâs la mufe"
"ogni biel zûc al stufe, ogni bon pan al fâs la mufe"
torne sù
torne sù