Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
carica
torne indaûr

bilengâl

carica s.f.
  • 1

    s.f. funzion, incarghe, carghe Copie

    [FO] (funzion, incaric spec. public)
    assumere una carica = cjapâ sù oppure cjoli sù une funzion
    una carica onoraria = une incarghe onorarie
  • 2a

    s.f. cjame, cjarie Copie

    [FO] (il meti un argagn mecanic te cundizion di funzionâ)
    il dispositivo di carica di un fucile = il dispositîf di cjarie di une sclope
    la carica di un accumulatore = la cjarie oppure la cjame di un acumuladôr
  • 2b

    s.f. cjarie Copie

    [FO] (mecanisim che al met in cjarie un argagn)
    carica a molla = cjarie a suste
    carica manuale = cjarie manuâl
  • 2c

    s.f. cjarie Copie

    [FO] (energjie o sostance che un imprest al dopre par funzionâ)
    la carica di una penna stilografica = la cjarie di une pene stilografiche
    una carica di dinamite = une cjarie di dinamite
    una carica di pallettoni per il fucile = une cjarie di baletons pe sclope
  • 3

    s.f. fuarce, cjarie Copie

    [FO] (energjie psichiche)
    avere una grande carica di simpatia = jessi une vore simpatic
    una grande carica affettiva, emotiva ed erotica = une grande cjarie afetive, emotive e erotiche
    una persona con una grande carica di ottimismo = une persone une vore otimiste

    s.f. fuarce, cjarie Copie

    (di voris artistichis o sim.)
    una forte carica drammatica = une cjarie dramatiche fuarte
    una grande carica poetica = une grande fuarce poetiche
  • 4

    s.f. atac, assalt, cjarie Copie

    [FO], [TS] milit. (atac spec. di cavalarie)
    carica di cavalleria = cjarie di cavalarie
    fare una carica = cjariâ
    la carica dei seicento = la cjarie dai sîscent

    s.f. atac, assalt, cjarie Copie

    (atac de polizie e v.i.)
    una carica della polizia contro i dimostranti = une cjarie de polizie cuintri dai manifestants

    s.f.

    (inter., tant che ordin di atacâ)
    alla carica! = a la cjarie!
  • 5

    s.f. cjarie Copie

    [TS] sport (intervent violent di un zuiadôr, par plui di balon)
    fare una carica sul portiere = cjariâ il portîr oppure lâ cuintri dal portîr
    una carica irregolare = une cjarie iregolâr
  • 6

    s.f. cjarie Copie

    [TS] industr. (ogni sostance che si zonte a une sostance di base par dâi ciertis carateristichis)

    s.f. cjarie Copie

    (la operazion relative)
    procedere alla carica di un tessuto = procedi ae cjarie di un tiessût

locuzions

    a passo di carica
  • di buride, di bugade, a pas viert, di trotCopie
    [CO] (cuntun pas svelt e energjic)
    arrivò camminando a passo di carica = al rivà cjaminant a pas viert oppure al rivà di buride oppure al rivà di bugade
  • di buride, a la svelte, di trot, ad in trotCopie
    (cun energjie)
    il lavoro procedeva a passo di carica = il lavôr al leve indenant a la svelte oppure ad in trot
  • alta carica
  • alt funzionari, alte cjarie, alte incargheCopie
    [CO] (funzionari impuartant)
    erano presenti tutte le alte cariche dello Stato = a jerin presints ducj i alts funzionaris dal Stât
  • carica esplosiva
  • cjarie esplosiveCopie
    [CO] (cuantitât di esplosîf)
  • cjarie esplosiveCopie
    (bombe)
    una carica esplosiva ha distrutto il palazzo = une cjarie esplosive e à distrut il palaç
  • corrente di carica
  • corint di cjarieCopie
    [TS] eletr. (corint di un condensadôr)
  • dare la carica
  • tirâ sù di suste, tirâ suCopie
    [CO] (dâ energjie a cdn. za strac)
    il successo gli ha dato la carica = il sucès lu à tirât sù di suste
  • densità di carica
  • densitât di cjarieCopie
    [TS] eletr. (rapuart tra la cjarie eletriche che e je dentri di un volum, suntune linie o suntune superficie e chel volum, chê linie o chê superficie)
  • effetto di carica spaziale
  • efiet di cjarie spaziâlCopie
    [TS] eletron. (repulsion di eletrons dal catodis di un tubi termojonic che al à il risultât de interazion des cjariis di un fas cun se stessis)
  • entrare in carica
  • tacâ sot, jentrâ in carghe, jentrâ in cjarie, tacâ il so mandâtCopie
    [CO] (scomençâ un lavôr, spec. di responsabilitât)
    il presidente è entrato in carica all'inizio dell'anno = il president al è jentrât in cjarie cui prins dal an
  • in carica
  • in cjarie, in cargheCopie
    [CO] (intal esercizi des funzions)
    essere, restare in carica = jessi, restâ in cjarie presidente in carica = president in cjarie
  • mettere in carica
  • meti sot cjarie, meti in cjarie, cjariâCopie
    [CO] (fâ che alc si cjarii)
    metti in carica le batterie del cellulare = met sot cjarie lis batariis dal celulâr
  • portatore di carica
  • puartadôr di cjarieCopie
    [TS] eletr. (particule cuntune cjarie eletriche positive o negative)
  • tornare alla carica
  • tornâ sot, tornâ a batiCopie
    [CO] (dâi sot par otignî alc)
    è tornato alla carica per avere i soldi = al è tornât a bati par vê i bêçs

monolengâl

cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Cuantitât di robe, cuntun ciert volum e pês, di puartâ o traspuartâ o mandâ o sim.
sinonims
caric, cjame
esemplis
"si ere inviade pe strade de Braide gnove, e incuintrà propit Anzul che al lave a menâ une cjarie di ledan tal Cuadrel"
gjavât fûr di "A uciei cu lis archetis" di Pieri Menis
"co son a mieze mont, li da maine, a poin jù la cjarie par poussâ une dade"
gjavât fûr di "Il matescul di Cjabie" di Luigi Gortani
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Azion di preparâ, meti dongje o meti sù robe par puartâle, traspuartâle, mandâle o sim.
sinonims
caric, cjame
esemplis
"tal dopomisdì là dal pravilegjo e fasevin la cjarie, po e menavin il cjar sot il puarti di cjase e la matine, ancjimò di scûr, e partivin un daûr chel altri, cidins cidins"
gjavât fûr di "Gno nono" di Pieri Menis
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Fuarce esercitade di un cuarp par efiet de gravitât o par une pression
sinonims
caric, pression, pês, cjame
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Ce che al compuarte un pês, une fadie, un impegn, ancje imateriâl, psicologjic, morâl e v.i. (fig.)
sinonims
esemplis
"ducj o cjaminìn sot la cjarie dai nestris difiets"
gjavât fûr di "Vieri e gnûf" di Pieri Piçul
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Ce che al compuarte une tension, un potenziâl (fig.)
esemplis
"tal temperament dai talians e je une cjarie tremende di passion, di calôr, di facilitât a entusiasmâsi e a butâsi jù"
gjavât fûr di "Sflacjons e insolents" di Josef Marchet
"la cjarie gnervose che lu sostignive e che lu veve fat resisti ai dolôrs e a la fadie fin in chel moment, si sfantà"
gjavât fûr di "Il muc" di Roberto Ongaro
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Posizion di responsabilitât intune cierte ativitât, soredut publiche o intune struture complesse
sinonims
incjarie, incarghe, funzion
esemplis
"Indrì IV lu veve volût dongje di se tant che Cancelîr, une cjarie cetant impuartante, une specie di Segretari di Stât"
gjavât fûr di "La nassite dal nestri stât" di Angelo Floramo
"o lassai la cjarie di president dal Moviment Friûl e o podei meti plui timp e impegn te azion di politiche linguistiche e identitarie"
gjavât fûr di "Memoriis di politiche linguistiche" di Adrian Cescje
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Grande cuantitât, ancje di alc di imateriâl (fig.)
sinonims
baste, cjame, frac, mont, sglavin, sglavinade, slac, vore, sdrume, grum
esemplis
""[...] parcè varessio di votâ par te?!" "Cemût saressie a dî parcè?! Ti regali une cjarie di crostui e une camionade di fritulis, se tu mi votis!""
gjavât fûr di "La ostarie di Pieri" di Raffaele Serafini
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Stât di inflamazion e in câs ostruzion des viis respiratoriis (fig.)
sinonims
costipazion, sope, cjame
esemplis
"se o vês il nâs stropât di une cjarie di rafredôr, nuie di miôr che un spray a base di Euphorbium"
gjavât fûr di "Une plante par medisine" di Fabian Ros
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Il meti in cundizion di funzionâ un aparât cul dâi o cul metii la energjie, la tension, il carburant, lis munizions o sim. che i coventin
sinonims
esemplis
"tignî in cjarie une batarie"
cjarie s.f.
(cja-ri-e)
Azion di fuarce cuintri di cdn., assaltantlu o sburtantlu
sinonims
cariche
esemplis
"la polizie e je intervignude in plui di une ocasion cuintri dai students cun cjariis e cu la identificazion dai partecipants"
gjavât fûr di "Simpri plui aiar di indipendence" di Carli Pup
torne sù
torne sù