Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
carico
torne indaûr

bilengâl

carico adi.
  • 1

    adi. cjariât, plen, cjamât Copie

    [FO] (che al puarte un pês)
    la macchina è troppo carica = la machine e je masse cjamade
    un asino carico di legni = un mus cjamât di lens
    un camion carico di merce = un camion cjariât di robe
    un carro carico di fieno = un cjar cjamât oppure plen di fen
    una nave carica di frumento = une nâf plene oppure cjamade di forment
  • 2a

    adi. plen Copie

    [FO] (jemplât dal dut)
    guarda l'autobus com'è carico = cjale trop che al è plen l'autobus
    il camion è già carico, quello che manca lo portiamo dopo = il camion al è plen, chel che al vanze lu puartìn daspò
    il vagone è carico di gente = il vagon al è plen di int
    la macchina è carica = la machine e je plene

    adi. plen, cuviert, cjamât Copie

    (cuviert di robis)
    l'albero è carico di frutta = l'arbul al è cjamât di pomis
    un vestito carico di decorazioni = un vistît cuviert di decorazions
    uno scaffale carico di libri = une scansie cjamade di libris
  • 2b

    adi. plen, cjamât Copie

    [FO] (di cdn., cjamât di un grues pês)
    carico come un asino = cjamât come un mus
    carico di borse = plen di borsis
    carico di pacchi e pacchetti = plen di pacs e pacuts

    adi. plen, cjamât Copie

    una donna carica d'oro e di gioielli = une femine cjamade di aur e di zoiis
  • 3

    adi. plen Copie

    [FO] (tormentât)
    carico di guai, di pensieri = plen di fastidis, di pinsîrs

    adi. cjariât, plen Copie

    (tignût sot di fadiis o di displasês)
    carico di debiti = plen di debits oppure cjariât di debits
    carico di figli = plen di fîs
    la sua vita è stata carica di errori = la sô vite e je stade plene di erôrs

    adi. plen Copie

    (che al à tant di alc che al vâl)
    carico di onori e di gloria = plen di onôrs e di glorie
    carico di soldi = plen di bêçs
  • 4a

    adi. fuart, cjariât Copie

    [FO] (di colôr)
    non mi piace un colore troppo carico = no mi plâs un colôr masse fuart
    un giallo carico = un zâl cjariât
  • 4b

    adi. fuart Copie

    [FO] (di bevande)
    un caffè carico = un cafè fuart
    un tè carico = un te fuart
  • 4c

    adi. scûr, bas Copie

    [FO] (di timp)
    un cielo carico = un cîl bas
  • 5a

    adi. cjariât Copie

    [FO] (di mecanisim, che al à energjie par lâ indenant)
    un orologio, un giocattolo carico = un orloi, un zuiatul cjariât
  • 5b

    adi. cjariât, arcât Copie

    [FO] (di arme di fûc)
    un fucile carico = une sclope cjariade
  • 6

    adi. cjariât Copie

    [TS] fis. (che al à cjarie eletriche)

locuzions

    a carico
  • a caricCopie
    [CO] (che al dipent di altris pal so mantigniment)
    due figli a carico = doi fîs a caric
  • a caricCopie
    [TS] dir. (di testemoni, cuintri dal imputât)
    testimone a carico = testemoni a caric
  • a caricCopie
    [CO] (a spese di altris)
    vive a carico dei genitori = al vîf a caric dai gjenitôrs
  • a carico di
  • a caric diCopie
    [CO] (a spese di altris)
    spese a carico del comune = spesis a caric dal comun
  • a caric diCopie
    [CO] (in dipendence di cdn.)
    vive a carico del padre = al vîf a caric di so pari
  • [TS] dir. (di procediment, cuintri di)
    a carico di lui pende un'accusa di furto = a caric so e sta une acuse di robarie
  • a pieno carico
  • dut cjamâtCopie
    [CO] (cjamât ad in plen)
    il treno viaggiava a pieno carico = il tren al viazave dut cjamât
  • aereo da carico
  • avion di cjameCopie
    [TS] aer. (avion doprât par traspuartâ robe)
  • bacino di carico
  • bacin di cjameCopie
    [TS] idraul. (vascje che di chê e scomence une condote sfuarçade)
  • bobina di carico
  • [TS] eletr. (cjale bobina di Pupin)
  • camera di carico
  • [TS] idraul. (cjale bacino di carico)
  • carico anodico
  • circuit anodic, cjame anodicheCopie
    [TS] eletr. (intun tubi termojonic, circuit li che e cor la corint anodiche)
  • carico artificiale
  • circuit artificiâl, cjame artificiâlCopie
    [TS] eletr. (massime tal davuelziment di provis su radiotrasmetidôrs e radioricevidôrs, circuit che al sostituìs il circuit normâl di cjame di un gjeneradôr)
  • carico di contingenza
  • cjame di contingjenceCopie
    [TS] aer. (la cjame massime che al pues puartâ un aeromobil che al svole)
  • carico di un generatore
  • cjame di un gjeneradôrCopie
    [TS] eletr. (potence furnide di un gjeneradôr a un circuit o a un dispositîf che le utilize)
  • carico di un motore
  • caric di un motôrCopie
    [TS] mec. (cubie mecaniche resistente)
  • carico eccezionale
  • cjame ecezionâlCopie
    [CO] (cjame che il so pês o lis sôs misuris a passin i limits fissâts dal codiç stradâl e che duncje e à dibisugne di un traspuart speciâl)
  • cjame ecezionâlCopie
    [CO] (il mieç di traspuart cun chê cjame)
  • carico effettivo
  • [TS] idraul. (cjale quota effettiva)
  • carico ohmico
  • [TS] eletr. (cjale carico resistivo)
  • carico piezometrico
  • cjame piezometriche, cuote piezometriche, altece piezometriche, colone piezometricheCopie
    [TS] idraul. (sume de altece gjeometriche di un pont gjeneric di une corint licuide sul plan orizontâl di riferiment e dal rapuart tra la pression dal licuit in chel pont e il so pês specific)
  • carico reattivo
  • cjame reative, circuit reatîfCopie
    [TS] eletr. (cjame li che e je reatance)
  • carico resistivo
  • circuit resistîf, cjame resistive, cjame ohmiche, circuit ohmicCopie
    [TS] eletr. (cjame li che la reatance e je nule)
  • carico sospeso
  • cjame ad alt, cjame sospindudeCopie
    [CO] (pês tirât sù di un crani e cence avonde protezion par cui che al passe sot)
    pericolo di carico sospeso = pericul di cjame ad alt oppure di cjame sospindude
  • carico tampone
  • circuit tampon, cjame tamponCopie
    [TS] eletr. (circuit di cjame fat di un resistôr metût in paralêl a un gjeneradôr par stabilizâ la sô tension)
  • carico zavorra
  • circuit di control, cjame di controlCopie
    [TS] eletr. (in eletrotecniche, element che si tache ae jessude di un gjeneradôr al puest de cjame reâl par misurazion e control)
  • circuito di carico
  • circuit di cjame, circuitCopie
    [TS] eletr. (dispositîf che si avâl de corint eletriche erogade di un gjeneradôr)
  • darsi carico
  • cjariâsi, cjamâsiCopie
    [CO] (cjapâsi un assum)
    si è dato carico delle mie preoccupazioni = si à cjariât dai miei pinsîrs
  • fare carico
  • meti su la schene, poiâ su la gobe, cjamâCopie
    [CO] (fâ responsabil di alc un, cjamâlu di une responsabilitât)
    ora gli hanno fatto carico anche di questo = cumò i àn poiade su la gobe ancje cheste
  • farsi carico
  • cjapâ sù il caricCopie
    [CO] (cjapâsi une responsabilitât)
    si è fatto carico dell'istruzione dei figli = al à cjapât sù il caric de istruzion dai fîs
  • fattore di carico
  • fatôr di cjameCopie
    [TS] eletr. (rapuart tra la potence medie di ogni dì produsude di un implant e la potence massime clamade dai utents)
  • fatôr di cjameCopie
    [TS] aer. (rapuart tra puartance aerodinamiche e il pês di un avion in svol)
  • impedenza di carico
  • impendece di cjameCopie
    [TS] eletr. (impedence furnide a un tradutôr de sô cjame)
  • limite di carico
  • cjame massimeCopie
    [CO] (pês massim che al pues puartâ un veicul)
    il limite di carico è di sei quintali = la cjame massime e je di sîs cuintâi
  • nave da carico
  • nâf materiâl, nâf di caricCopie
    [TS] mar. (nâf par traspuartâ marcjanziis)
  • paletta di carico
  • [CO], [TS] tecn. (cjale pallet)
  • pianale di carico
  • scjalârCopie
    [CO] (plan di un veicul o di un vagon cence spaletis, li che si poie la cjame)
    il pianale di carico del vagone = il scjalâr dal vagon
  • puleggia di carico
  • cidule di cjameCopie
    [TS] mar. (cidule gruesse doprade par cjariâ lis marcjanziis di volum sul puint di une nâf)
  • retta di carico
  • rete di cjameCopie
    [TS] inform. (rete tirade traviers une serie di curvis carateristichis di tubis o transistors par mostrâ cemût che un segnâl di corint di jessude al mude cuntune tension di segnâl di input cuant che si dopre une resistence di cjame specifiche)

monolengâl

cuviert adi.
(cu-viert)
Involuçât o rivistît cun cualchi materiâl
sinonims
fat sù, invistît, involuçât, vistît, voluçât
esemplis
"lavorâ insiemi i ingredients de paste fin che e ven slisse. Lassâ polsâ cuvierte di pelicule par une ore"
gjavât fûr di "Tutres" di Sandri Carrozzo
"biscots cuvierts di cjocolate"
"pes luncs pôcs centimetris, cul cuarp cuviert di scaiis"
gjavât fûr di "Gjeologjie e paleontologjie ator di Preon" di Francesco Gobbo
cuviert adi.
(cu-viert)
Che al à parsore alc
esemplis
"i paîs a jerin rârs e puars, fats di cjasutis bassis cuviertis di stranc"
gjavât fûr di "Chei di Muraie" di Pieri Menis
"si capite su la rive di un canâl cuviert di scovacis che nadavin in libertât"
gjavât fûr di "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
"viodude dal cjistiel, la citât e somee plui piçule, plui ferme, plui indurmidide, cuvierte de nêf colade vie par la gnot"
gjavât fûr di "La salamandrie tal fûc" di Carlo Tolazzi
cuviert adi.
(cu-viert)
Che al à intor vistîts
esemplis
"al cîr la caritât il puaret, cuviert di sbrendui, daûr la voltade de strade o su la puarte de glesie"
gjavât fûr di "Cirî la caritât" di Josef Marchet
"e je vistide di blanc, cul cjâf cuviert di un façolet neri "
gjavât fûr di "La gleseute dai alpins" di Pieri Menis
cuviert adi.
(cu-viert)
Parât ad alt di un tet o sim.
sinonims
esemplis
"a son stâts sprolungjâts e a laran indenant fin ae metât dal mês di Fevrâr i lavôrs di ristruturazion de pissine cuvierte dal Palamostre"
gjavât fûr di "Sprolungjâts i lavôrs di ristruturazion de pissine" di Marc Stolf
"un caporâl mi à cjapât «in consegne» e par un cjaminament cuviert mi à menât tal gno gnûf ploton"
gjavât fûr di "La vuere sul Freikofel" di Pieri Menis
cuviert adi.
(cu-viert)
Che no si viôt, che no si lasse viodi dal dut, che nol ven lassât viodi (fig.)
sinonims
esemplis
"lu acusin di vê mot lis telis dal terorisim ros cuviert daûr de scuele di lenghis"
gjavât fûr di "Un Friûl difarent: i 90 mhz di Onde Furlane" di Max Mauro
"lui l'è biel e o soi brute / ma no vuei compatiment: / ten scuindude la mê flame, / e cuviert il sintiment"
gjavât fûr di "A no po stâi" di Anute Fabris
cuviert adi.
(cu-viert)
Che al ven furnît, garantît
esemplis
"il 53% des oris cuviertis dal personâl interni"
gjavât fûr di "La tutele de lenghe furlane a scuele" di Patrizia Pavatti
cuviert s.m.
(cu-viert)
Posizion parade o platade (ancje fig.)
esemplis
"fâ la sigurazion par tignîsi al cuviert dai impreviscj"
cuviert adi.
(cu-viert)
[TS] (fon.) Di vocâl, che e je intune silabe sierade
esemplis
"in tantis varietâts furlanis lis vocâls lungjis a àn pardabon une articolazion di lungjis dome se a son cuviertis"
cuviert s.m.
(cu-viert)
Part disore di un edifici, in gjenar inclinade par fâ cori jù la ploie
sinonims
tet
esemplis
"al varès patît un pôc di cjalt di Istât, par vie che il cuviert al jere di ciment"
gjavât fûr di "Prime di sere" di Carlo Sgorlon
"Andree al restà li sul liston a lunc a cjalâ i profîi dai cuvierts des cjasis cuintri i lusôrs de citât"
gjavât fûr di "La pueme cu la vôs biele" di Agnul di Spere
Viôt ancje: cuvierti, cuerti, cuert
cuviert s.m.
(cu-viert)
Part alte che e siere alc
sinonims
tapon, cuviercli
esemplis
"Checu al era indavour ta la fila dai omis; a nal era di sigûr rivât adora a lupâ il cuerti da la cassa"
gjavât fûr di "Il Crist sclagn" di Novella Cantarutti
"un bussulut di leton cul cuviert forât"
gjavât fûr di "Pre Josef" di Pieri Somede dai Marcs
Viôt ancje: cuvierti, cuerti, cuert
cuviert s.m.
(cu-viert)
Furniment taule par ogni persone
esemplis
"un servizi di dodis cuvierts"
detulis
"i dîs il cuviert al paron: se no tu vegnis sù tu, o ven jù jo"
"la veretât no sta cuvierte"
"nol è cuviert che no si adati a cualchi cit"
"ogni cit il so cuviert"
torne sù
torne sù