Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
chiaramente
torne indaûr

bilengâl

chiaramente av.
  • 1

    av. in maniere clare, in mût clâr, cun clarece, in maniere distinte, in mût distint, cun distinzion, in maniere nete, in mût net, cun netece Copie

    [CO] (derivât di 'chiaro', cence interferencis che a disturbin la percezion)
    hanno sentito tutti chiaramente = a àn sintût ducj in maniere nete
  • 2a

    av. clâr, ben, net, in maniere clare, in mût clâr, cun clarece, in maniere comprensibile, in mût comprensibil, in maniere lucide, in mût lucit, cun luciditât, in maniere nete, in mût net, cun netece, in maniere limpie, in mût limpi, cun limpidece Copie

    [CO] (riferît al discors, che si capìs ben)
    ha parlato chiaramente e tutti lo hanno capito = al à fevelât clâr e ducj lu àn capît
  • 2b

    av. franc, in maniere vierte, in mût viert, cun libertât, a viert, in maniere declarade, in mût declarât, in maniere esplicite, in mût esplicit, in maniere francje, in mût franc, cun francjece, in maniere sclete, in mût sclet, cun scletece, cence miezis peraulis, in maniere manifeste, in mût manifest, in maniere palese, in mût palês, cence platâ, cence scuindi, in maniere clare, in mût clâr, cun clarece, in maniere libare, in mût libar, in maniere espresse, in mût esprès, in maniere discuvierte, in mût discuviert, in maniere limpie, in mût limpi, cun limpidece, cence pêi su la lenghe, cence taponâ Copie

    [CO] (in forme direte, cence atenuazion di peraulis)
    raccontò i fatti chiaramente = al contà i fats cence scuindi nuie
  • 3

    av. in maniere palese, in mût palês, in maniere clare, in mût clâr, cun clarece, in maniere evidente, in mût evident, cun evidence, in maniere indubitabile, in mût indubitabil, in maniere inecuivocabile, in mût inecuivocabil, cence dubi Copie

    [CO] (dal viodilu ducj e dal sei evident)
    queste cose sono chiaramente un abuso = chestis robis a son cence dubi un abûs
  • 4a

    av. clâr, clarementri, nancje dîlu, nancje discori Copie

    [CO] (par evidenziâ un alc che al è te logjiche des robis)
    chiaramente, lui non sa niente! = nancje dîlu oppure clâr che lui nol sa nuie!
  • 4b

    av. clâr, sigûr, ciert, dal sigûr, cence altri, ce po, cence dubi, ma sì, mancjarès altri, cence dubis Copie

    [CO] (tes rispuestis, par dâ conferme sigure)
    'torni?' 'chiaramente' = 'tornistu?' 'clâr' oppure 'ce po'

monolengâl

franc s.m.
[TS] (stor.) Tal pl., popul gjermanic antîc, che sot Carli il Grant, talsecul VIII al è rivât a dominâ grande part de Europe ocidentâl
esemplis
"Aistolf e Desideri si urtarin cui papis e chescj a clamarin in jutori il re dai Francs, Carli il Grant"
gjavât fûr di "Cuintristorie dal Friûl fin sot la Italie" di Josef Marchet
franc adi., s.m.
Che, cui che si compuarte e al fevele in maniere vierte, clare, cence bausiis
sinonims
arût, ladin, leâl, onest, rampit, sclet, sincîr, vêr, viert
esemplis
"Catine [a sô sûr che e jere stade domandade di Masin] i veve dit francje: «Nol è par te... Al è un cjochele...»"
gjavât fûr di "Marum" di Pieri Menis
franc av.
Cun scletece
sinonims
a clâr, a palês, a viert, besclet, clâr, clâr e net, net e sclet, sclet
esemplis
"al pâr che a ducj al sei tornât il flât, a alcin la vôs, a discorin franc e cence sudizion"
gjavât fûr di "Autonomie dal spirt" di Josef Marchet
franc adi., s.m.
Che, cui che al fâs alc ben, cun sigurece, sveltece, cun bondance
sinonims
decîs, dret, fer, fuart, ladin, salt, sfrancjât, sigûr
esemplis
"par capîlu [Jesù Bambin], che nol è ancjemò franc tal fevelâ, si a di tornâ fruts"
gjavât fûr di "Che nus feveli Jesù bambin" di Vigji Glovaz
"tu sês masse francje di mangjâ… tu mi costis une monede"
gjavât fûr di "Il bal spasimât des ombrenis" di Maria Forte
"franc dal so fat, franc dal so mistîr"
gjavât fûr di "Il Nuovo Pirona" di Giulio Andrea Pirona, Ercole Carletti, Giovanni Battista Corgnali
franc av.
Ben, cun sigurece, cun bondance
esemplis
"cumò noaltris o capìn franc e net ce che a disin i grancj e alore, se lôr a contin cualchi barzalete, une robe e la altre, nô le imparìn a colp"
gjavât fûr di "Sul florî" di AAVV
franc adi.
Che nol à di jessi sometût a tassis, tribûts, oblics e sim
sinonims
libar, viert, esent, esentât
esemplis
"il procediment [par tornâ a vê il cognon origjinâl te lenghe minoritarie] al è franc di spesis e al à di jessi sierât dentri di novante dîs de domande"
gjavât fûr di "Leç 482/99" di Aministrazion Publiche
franc s.m.
[TS] (numism.) Non de monede di aur batude pe prime volte in France tal 1360, doprât ancje par altris emissions sedi di monede francese sedi di altris bandis
esemplis
"Ernest al metè sul banc doi francs [svuizars]"
gjavât fûr di "In Friûl, nossere" di Agnul di Spere
franc s.m.
Ancje in riferiment ae lire taliane, in circolazion jenfri 1862 e 2002 (pop.)
sinonims
esemplis
"di Rome o vevin otignût un jutori di cinc mil francs impen di une spese che o vevin di pôc mancul di 145.000"
gjavât fûr di "Lis nestris rosis" di Pieri Somede dai Marcs
franc s.m.
Monede, bêçs in gjenerâl (fig.)
sinonims
bêç, boro, brustul, carantan, centesim, clincar, craizar, crût, cuatrin, palanche, patan, sclanfar, sclanfe, solt, spinfar
esemplis
"mi à simpri plasût di lavorâ salt e tignî cont dal franc, ancje a mi"
gjavât fûr di "Lis predicjis dal muini" di Josef Marchet
detulis
"il franc ur sta tal cjâf a ducj"
"l'om franc si cuiste la stime di ognidun"
torne sù
torne sù