Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
guardare
torne indaûr

bilengâl

guardare v.tr., v.intr.
  • 1

    v.intr. cjalâ Copie

    [FO] (lâ a cirî)
    se cerchi il libro prova a guardare sul tavolo = se tu ciris il libri prove cjale su la taule
  • 1a

    v.tr. cjalâ Copie

    (ancje ass.)
    guardare dalla finestra = cjalâ dal barcon

    v.tr. cjalâ Copie

    [FO] (indreçâ il voli su alc)
    guardare un dettaglio = cjalâ un detai
  • 1b

    v.tr. cjalâ Copie

    [FO] (lâ a viodi un spetacul)
    guardare una rappresentazione = cjalâ une rapresentazion
  • 1c

    v.tr. cjalâ, passâ Copie

    [FO] (passâ svelts pagjinis o cjartis)
    guardare un giornalino = cjalâ un gjornalut
  • 2

    v.intr. cjalâ, lâ a cjalâ Copie

    [FO] (cirî cun atenzion)
    guardare sul dizionario = cjalâ tal dizionari
  • 2a

    v.tr. cjalâ Copie

    [FO] (contemplâ)
    guardare un monumento = cjalâ un monument
  • 2b

    v.tr. cjalâ Copie

    [FO] (verificâ)
    guardami i conti per piacere = cjalimi i conts par plasê
    guardare le entrate = cjalâ lis jentradis
  • 3

    v.tr. cjalâ Copie

    [FO] (considerâ)
    guardare le cose con gli occhi di un bambino = cjalâ lis robis cui voi di un frut

    v.tr. cjalâ, viodi Copie

    (in loc.pragm., par pandi maravee)
    guarda caso! = viôt ce cumbinazion!
    guarda che roba! = cjale ce robis!

    v.tr. cjalâ Copie

    (mostrâ interès par cdn.)
    può fare quello che vuole che nessuno lo guarda = al pues fâ ce che al vûl che nissun no lu cjale

    v.intr. cjalâ, lâ daûr, stâ daûr Copie

    [FO] (considerâ)
    non guarda le regole = nol cjale regulis
    non guarda troppo alla forma = nol va masse daûr de forme

    v.intr. viodi, stâ atent Copie

    (fâ in maniere)
    guarda di non farmi perdere la pazienza = viôt di no fâmi pierdi la pazience

    v.intr. cjalâ, viodi Copie

    (espression par tirâ la atenzion)
    guarda che mi arrabbio! = cjale oppure viôt che mi inrabii!
  • 4

    v.tr. cjalâ, vuardâ, viodi Copie

    [FO] (tignî a ments)
    guardare i bambini = viodi dai fruts oppure vuardâ i fruts

    v.intr. cjalâ, viodi Copie

    [FO] (riferîsi cul pinsîr)
    guardano a lui come a un salvatore = lu viodin tant che un salvadôr
  • 5

    v.tr. vuardâ Copie

    [CO] (difindi, protezi, in formulis di auguri o di sconzûr)
    Dio ce ne guardi! = Diu nus vuardi!

    v.intr. dâ, dreçâsi, indreçâsi Copie

    [FO] (jessi orientât intune cierte direzion)
    la finestra della cucina guarda sul cortile = il barcon de cusine al da sul curtîl

locuzions

    guardare a vista
  • vuardiâ a visteCopie
    [CO] (tignî a ments alc o cdn. cence molâ di cjalâlu)
    guardare a vista i prigionieri = vuardiâ a viste i presonîrs
  • guardare al microscopio
  • cjalâ cul microscopiCopie
    [CO] (esaminâ cul microscopi)
  • guardare con tanto d'occhi
  • discocolâ i voi, voglonâ, tirâ i voiCopie
    [CO] (spalancâ i voi par maravee, sturniment, e v.i.)
  • guardare di sbieco
  • guardare di traverso
  • guardare il, al minuto
  • sclapâ il minûtCopie
    [CO] (jessi puntiliôs)
  • guardare in cagnesco
  • cjalâ di brut, cjalâ di brut cei, cjalâ di neri, cjalâ in stuart, cjalâ par traviers, cjalâ losc, cjalâ di stosCopie
    [CO] (cjalâ cun ostilitât)
  • guardare in faccia
  • cjapâ di pet, cjalâ in muse, cjalâ in ghigne, cjalâ in bocjeCopie
    [CO] (frontâ)
    guardare in faccia il nemico = cjalâ in ghigne il nemì
  • guardare in tralice
  • cjalâ di stuart, cjalâ di stosCopie
    [CO] (cjalâ cun suspiet)
  • guardare in viso
  • [CO] (cjale guardare in faccia)
  • guardare in, per aria
  • stâ dibant, durmî sui ûfs, cjalâ par aiar, pierdi timp, dandanâsi, pendolâ, pendolâsi, poltronâ, gratâsi, fâ nuie, fâ un colp di nuie, rondolâsi, niçulâsi, pierdisi, no fâ un colp, bibiâ, remenâsi, clucîCopie
    [CO], [TS] (no fâ nuie)
    mi pare che tu stia guardando per aria invece di scrivere = mi pâr che tu sedis daûr a niçulâti impen di scrivi muoviti, non guardare in aria = moviti, no stâ a pierditi oppure no stâ a rondolâti
  • guardare le spalle
  • cjalâ daûr, cjalâ par daûr, parâ lis spalis, parâ la schene, cjalâ lis spalis, cjalâ la schene, vuardiâ, vuardâ lis spalis, vuardâ la schene, parâCopie
    [CO] (tal lengaç di soldâts e polizais, difindi di un pericul)
    guardami le spalle = parimi
  • difindi, cjalâ daûr, cjalâ par daûr, parâ lis spalis, parâ la schene, cjalâ lis spalis, cjalâ la schene, vuardâ lis spalis, vuardâ la schene, parâCopie
    [CO] (protezi)
  • guardare male
  • guardare per il sottile
  • guardare storto
  • non guardare in faccia a nessuno
    non guardare in faccia nessuno
  • no cjalâ in muse nissun, no cjalâ in bocje a nissun, passâ denant di ducj, passâ parsore a ducjCopie
    (smirâ un travuart di rivâ, ancje passant parsore di altre int)
    è arrivato dove è arrivato non guardando in faccia a nessuno = al è rivât dulà che al è rivât passant denant di ducj
  • no cjalâ in muse nissun, no cjalâ in bocje a nissunCopie
    [CO] (no vê preferencis)
  • stare a guardare
  • stâ dibant, stâ a cjalâ, stâ cui braçs in crôsCopie
    [CO], [TS] (cjalâ e no fâ nuie)
    invece di stare a guardare avresti potuto aiutarmi = invezit di stâ a cjalâ tu varessis podût judâmi
  • stare a guardare le mosche che volano
  • stâ a cjalâ il soreli che al va a montCopie
    [CO] (stâ cence fâ nuie)

monolengâl

dreçâsi v.pron.tr.
(dre-çâ-si)
Dreçâ alc par se stes, alc di se stes, che si à intor e v.i.,
esemplis
"dreçantsi il chepì cu la visiere, spacantsi la gjachete poçolade di smîr e di pantan, al diseve [...]: «Co e vûl e vûl, par la madone!»"
gjavât fûr di "Come tai romançs" di Alan Brusini
dreçâsi v.pron.intr.
(dre-çâ-si)
Metisi dret, stâ dret, insù
esemplis
"si metè sul atenti; si dreçà; al alçà il cjâf al tirà il cuel tant che un gjal sul cricâ dì cuant che al sta par cjantâ"
gjavât fûr di "Il discors" di Meni Ucel
"i cjavei a scomencin a dreçâsi sot la canute, lis gjambis mi fasin jacum"
gjavât fûr di "Viaç a Vignesie" di Arturo Feruglio
"la jerbe tabiade dai curiós sot il soreli e tornave a dreçâsi,"
gjavât fûr di "Chei di Muraie" di Pieri Menis
dreçâsi v.pron.intr.
(dre-çâ-si)
Vê une estension in alt o stâ adalt
sinonims
imponisi, imponi, jevâ, jevâsi, dominâ, spicâ, dâ sù, vignî sù
esemplis
"la cjase si drece sore un prât prime dal bosc"
gjavât fûr di "I forescj" di Alan Brusini, Gian Paolo Linda
dreçâsi v.pron.intr.
(dre-çâ-si)
Cjapâ une cierte direzion o zirâsi di une cierte bande,
sinonims
indreçâsi, zirâsi, voltâsi
dreçâsi v.pron.intr.
(dre-çâ-si)
Fevelâ o scrivi a cdn. in particolâr
esemplis
"dreçâsi a un orghin judiziari internazionâl par delimitâ il confin maritim"
gjavât fûr di "Spionaç e scandui a frenin la soluzion dai problemis di confin tra Slovenie e Cravuazie" di Tjaša Gruden
dreçâsi v.pron.intr.
(dre-çâ-si)
Tornâ a cjapâ fuarce, salût, autoritât e v.i. (fig.)
esemplis
"i cjastelans a si jerin pleâts cu la intenzion di tornâ a dreçâsi subite che al fos stât pussibil"
gjavât fûr di "Cuintristorie dal Friûl fin sot la Italie" di Josef Marchet
dreçâsi v.pron.intr.
(dre-çâ-si)
Tornâ a lâ ben o a compuartâsi ben o a fâ alc just e sim. (fig.)
sinonims
corezisi, mendâsi, raviodisi, justâsi
esemplis
"la situazion invezit di dreçâsi e stave lant simpri piês"
gjavât fûr di "Un piçul particolâr" di Fabian Ros
"o sint une grant contentece par vie che il mont finalmentri al comence a dreçâsi"
gjavât fûr di "El lunis di Titute Lalele" di Arturo Feruglio
torne sù
torne sù