Tu âs cirût la peraule
Tu âs cirût la peraule
regola
torne indaûr

bilengâl

regola s.f.
  • 1

    s.f. regule Copie

    [FO] (ordin costant che si manten intal svilup di une cierte cjadene di fats)
    son fatti che avvengono senza una regola = a son fats che a sucedin cence une regule
  • 2a

    s.f. regule Copie

    [FO] (formule che e fisse il mût di fâ intun ciert câs o intune ativitât, daûr de esperience o de crodince)
    fissare una regola = meti une regule
    regole di vita = regulis di vite
  • 2b

    s.f. norme, regule Copie

    [TS] ling. (prescrizion di un ciert ûs linguistic)
  • 2c

    s.f. regule Copie

    [TS] mat. (metodi pratic pe soluzion di problemis o pe esecuzion di calcui)
  • 3

    s.f. regule Copie

    [CO], [TS] religj. (complès di normis e prescrizions fondamentâls che a dissiplinin la vite di un ordin religjôs)
    la regola francescana = la regule francescane

    s.f. regule Copie

    (test scrit là che si cjatin chês normis e prescrizions)
  • 4

    s.f. regule, misure Copie

    [CO] (moderazion tal fâ alc)
    mangiare senza regola = mangjâ cence misure
  • 5

    s.f. regule, costum, usance Copie

    [CO] (cundizion normâl, ordenarie, solite)
    arrivare in ritardo ormai è la sua regola = rivâ tart aromai e je la sô regule

locuzions

    a regola d'arte
  • come che i vûl, pulîtCopie
    [CO] (cun grande curie e impegn, intal miôr mût)
    il lavoro viene fatto a regola d'arte = il lavôr al ven come che i vûl
  • come che i vûl, perfet, pulîtCopie
    (loc.adi.inv., fat cun grande curie e impegn)
    un lavoro a regola d'arte = un lavôr pulît
  • avere le carte in regola
  • vê ducj i numarsCopie
    [CO] (vê dut ce che al covente)
    ha le carte in regola per avere successo nella vita = al à ducj i numars par fâ ferade te vite ha le carte in regola per diventare un buon medico = al à ducj i numars par deventâ un bon miedi
  • di regola
  • par solit, di solit, pal solit, di ordenariCopie
    [CO] (cemût che al è normâl)
    di regola va in città verso le nove = pal solit al va in citât tor nûf
  • in piena regola
  • spacât, patoc, spudât, rûtCopie
    (tal vêr sens de peraule)
    una zuffa in piena regola = une barufe patoche
  • in plene reguleCopie
    [CO] (just pai criteris e pai obietîfs fissâts)
    una vittoria in piena regola = une vitorie in plene regule
  • in dute regule, in plene reguleCopie
    [CO] (seont dutis lis prescrizions e i recuisîts domandâts)
    agire in piena regola = fâ in dute regule
  • in regola
  • in guvier, in reguleCopie
    [CO] (daûr des normis)
    i documenti sono in regola = lis cjartis a son in regule
  • in guvier, in reguleCopie
    [CO] (che al è intune cundizion corete, regolâr)
  • in guvier, in reguleCopie
    (ancje loc.av.)
    mettere in regola un operaio = meti in regule un operari
  • in ordin, in guvier, in reguleCopie
    [CO] (in maniere ordenade)
    tenere in regola le carte = tignî in ordin lis cjartis
  • in reguleCopie
    [TS] fin. (di titul, cun cedule di interès o divident che e al è daûr a madressi)
  • per tua, vostra norma e regola
  • tant par che tu sepis, tant par che o sepis, par tô regule, par vuestre reguleCopie
    [CO] (juste par regolâsi)
    e ricordati che per tua norma e regola qui le cose le decido io! = e visiti, par tô regule, che culì o decît jo!
  • regola della mano destra
  • regule de man drete, regule de man diestreCopie
    [TS] eletr. (regule par vê la indicazion dal sens de fuarce elementâr motorie indusude intun condutôr, che si môf paralêl a se stes intun plan perpendicolâr aes liniis di fuarce di un cjamp magnetic, che e dîs che, fasint poleâr, indiç e medi de man diestre a triedri retangul, se il poleâr al mostre il sens dal moviment e l'indiç chel dal cjamp, il medi al mostre chel de fuarce eletromotorie indusude)
  • regola della mano sinistra
  • regule de man çampeCopie
    [TS] eletr. (regule par vê il sens de fuarce suntun element di condutôr che i passe corint perpendicolâr aes liniis di fuarce di un cjamp magnetic, fasint poleâr, indiç e medi de man çampe a triedri retangul, se il medi al mostre il sens de corint e l'indiç il sens dal cjamp, il poleâr al mostre chel de fuarce)
  • regola delle tre dita
  • [TS] eletr. (cjale regola della mano destra)
  • regola di inferenza
  • regule di inferenceCopie
    [TS] logj. (lis regulis che cun chês si puedin derivâ i passaçs des dimostrazions dai teoremis)
  • regola mnemonica
  • regule mnemonicheCopie
    [CO] (regule che, a mieç di un artifici, e jude la memorie)

monolengâl

misure s.f.
(mi-su-re)
Valôr numeric che si da a une cierte grandece, in gjenar daûr di une unitât standardizade
esemplis
"vincjedoi fantaçons che a i corin sicu scoreâts daûr di un balon intun cjamp lunc 120 metris e larc 80 (cuissà se lis misuris a son justis!)"
gjavât fûr di "Vincjedoi" di Laurin Zuan Nardin
misure s.f.
(mi-su-re)
Sisteme, unitât o imprest che si dopre par misurâ
esemplis
"la "cevre", come misure di cjalzine, e jere tade fissade sui undis pesenai"
gjavât fûr di "Sevrut e sevre" di Josef Marchet
misure s.f.
(mi-su-re)
In relazion a vistîts, scarpis e v.i., grandece che si juste aes dimensions dal cuarp
sinonims
esemplis
"dutis lis monturis identichis, dutis lis scarpis compagnis, dutis lis baretis di chê misure stesse"
gjavât fûr di "Personis e pipins" di Josef Marchet
""[...] E po… tute… a voli o disarès cheste misure achì… dôs tutis pai alenaments… e… bon une tute pes partidis [...]""
gjavât fûr di "Donald dal Tiliment" di Stiefin Morat
misure s.f.
(mi-su-re)
In sens gjeneric, dimension, cuantitât, intensitât, maniere, fate e v.i.
esemplis
"il Congrès des Regjons europeis al à mostrade la vere sostance e la vere misure di tantis cuistions che îr a passavin come rognutis particolârs di chest o di chel cjantonut di chest mont"
gjavât fûr di "Europe regjonaliste" di Josef Marchet
"un conflit sociâl e, intune cierte misure ancje politic, che al à lidrîs plui antighis e che al larà indenant ancjemò a dilunc"
gjavât fûr di "Il Friûl de Joibe Grasse dal 1511" di Carli Pup
"dirit che a àn ducj in chest mont di jessi considerâts de istesse misure, pal fat che a son umign"
gjavât fûr di "Int di masnade" di Alviero Negro
misure s.f.
(mi-su-re)
Pont di riferiment, tiermin di paragon, criteri di valutazion (fig.)
sinonims
esemplis
"la persone di Crist e je la misure de fede. In fonts, se jo o crôt ae peraule di Crist, i crôt parcè che o ai cjapade la sô persone par metro de veretât"
gjavât fûr di "Crist re cence prepotence" di Francesc Placerean
"lis vacjis, si sa, a jerin pai furlans la misure di ogni ricjece: al jere siorut chel che al veve une biele stale di bestiis"
gjavât fûr di "I furlans e lis bestiis" di Riedo Pup
misure s.f.
(mi-su-re)
Nivel medi, normâl
sinonims
medie, normalitât, norme
esemplis
"al jere stât un stravagant pe misure dal paîs, ma no un salvadi, e di lui nissun veve alc da vê"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
misure s.f.
(mi-su-re)
Ecuilibri, moderazion (fig.)
sinonims
esemplis
"i furlans a restin un popul di lavoradôrs che cence fâ tante confusion a van indevant cun serietât, cun misure, cence fevelâ dibant"
gjavât fûr di "Interviste a Dino Zoff" di Christian Romanin
"par dî la veretât cumò, in famee nol mancjave nuie, ma la misure e jere restade"
gjavât fûr di "La tiere di Lansing" di Maria Forte
"a era passada ta stu mont cença fâ sunsûr e a veva cjapât il vivi tuna misura justa tra il ridi e il vaî"
gjavât fûr di "La passion di Donât Ramaç" di Novella Cantarutti
misure s.f.
(mi-su-re)
Massime tal pl., proviodiment par rivâ a obietîfs determinâts denant vie
esemplis
"si domande che si cjapin dutis lis misuris che a coventin par tutelâ e par mantignî lis lenghis e lis culturis di comunitâts etnichis periferichis"
gjavât fûr di "Minorancis linguistichis" di Marc Stolf
detulis
"a cui che no le misure i vignarà misurade cuntune misure buzarade"
"la misure co e je colme e va parsore"
"la misure di volê ben e je chê di volê ben cence misure"
"misure e pese e no tu varâs contese"
"pês e misure a devin jessi, il contrat al è libar"
"si da la rassadorie cuant che e je plene la misure"
torne sù
torne sù